भूमिहीनलाई पक्की घर

प्रत्येक परिवारलाई सात धुरमा चारकोठे घर दिने नगरको योजना 
१८ कट्ठामा २४ वटा पक्की घर तयार 
कान्तिपुर संवाददाता

(दमक) — अति विपन्न तथा भूमिहीन सुकुम्बासी परिवारका लागि दमक नगरपालिकाले व्यवस्थित घर ‘नमुना बस्ती’ निर्माण गरेको छ । १८ कट्ठा सरकारी जमिनमा नगरपालिकाले २४ वटा पक्की घर निर्माण गरेको हो ।

ZenTravel

दमक १ स्थित रतुवा खोलाको उकास जमिनमा व्यवस्थित बस्ती बसाल्ने उद्देश्यले ‘एकीकृत नमुना बस्ती’ निर्माण गरेको नगरपालिकाले जनाएको छ । पक्की पर्खालसहितको बस्ती निर्माण गर्न ३ करोड ७० लाख रुपैयाँ खर्च भएको नगरपालिकाका योजना शाखा प्रमुख इन्जिनियर तीर्थ श्रेष्ठले जानकारी दिए ।

Meroghar


गत वर्षको संघीय स्थानीय विकास पूर्वाधार साझेदारी कार्यक्रमको एक करोड ४० लाख, प्रदेश सरकारको ससर्त अनुदान १ करोड ३० लाख र नगरपालिकाको एक करोड रुपैयाँ लगानीमा बस्ती निर्माण गरिएको श्रेष्ठले बताए ।

एउटा परिवारका लागि ८ धुर जमिन उपलब्ध गराइएको छ । जसमा दुइटा बेडरुम, एउटा लिभिङरुम, एउटा किचन र बरन्डासहित चार कोठाको घर निर्माण गरिएको छ । प्रत्येक परिवारको लागि शौचालय, पानीको व्यवस्था गरिएको छ । टिनको जस्ता पाता लगाइएको घरमा जिप्सनको सिलिङ समेत निर्माण गरिएका छन् । विद्युत जडान, ढल निकास तथा बस्तीमा लकिङ टायल समेत बिछ्याउने उपमेयर गीता अधिकारीले जानकारी दिइन् । ‘सबै घरहरू भवन मापदण्डअनुसारका छन् । फराकिला कोठा र आवश्यक सबै पूर्वाधार निर्माण गरेका छौं,’ उनले भनिन् ।

ती घरहरू भूमिहीन सुकुम्बासीलाई उपलब्ध गराउन लागेको मेयर रोमनाथ ओलीले जानकारी दिए । ‘जो तीन पुस्तासम्म सुकुम्बासी छ । मुलुकभरि एक धुर जमिन छैन । र, दमक नगरपालिकाभित्र कम्तीमा १० वर्षदेखि बसोबास गर्दै आएको छ भने त्यस्तो परिवारलाई यी घर उपलब्ध गराउन लागेका हौं’ मेयर ओलीले भने ।

अहिलेसम्म ६ परिवार छनोट गरिसकेको उनले बताए । नगरपालिकाले चालु वर्षमा पनि अर्को एउटा नमुना बस्ती निर्माण गर्ने मेयर ओलीले जानकारी दिए ।

‘वडा नं. ७ मा पनि करीब एक बिघा सरकारी जमिन फेला परेको छ । उक्त जमिनमा पनि भूमिहीन सुकुम्बासीका लागि घर निर्माण गर्ने तयारीमा छौं’ उनले भने । चालु वर्ष नुमना बस्ती निर्माणका लागि संघीय स्थानीय विकास पूर्वाधार साझेदारी कार्यक्रमबाट एक करोड ४९ लाख र समपूरक कोषबाट दुई करोड रुपैयाँ खर्चने गरी रकम विनियोजन गरिएको ओलीले बताए । नगरभित्रका सुकुम्बासीहरूलाई व्यवस्थित बसोबास गराउने योजनाअन्तर्गत आफ्नो कार्यकालभरि नमुना बस्ती निर्माण गर्ने उनको भनाइ छ ।

प्रकाशित : माघ ७, २०७६ ०९:१३
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

नयाँ पुस्ता चलाउँदैन धनुष–काँड

अर्जुन राजवंशी

(बिर्तामोड) — बुबाले २० बर्षअघि बनाएको तीर–धनुष घरमा अझै छ । तर, २५ बर्षीय सुफल हास्दा धनुषकाँड चलाउन जान्दैनन् । निशाना लगाउन नसक्ने भएकै कारण कनकाई नगरपालिका १ जामुनबारीमा आयोजित सन्थाल जातिको ‘धनुषकाँड प्रतियोगिता’ मा उनले भाग लिएनन् । 

धनुषकाँड सीमान्तकृत सन्थाल जातिको परम्परागत कला हो । बर्षमा कम्तीमा एक पटक सन्थाल जातिले अनिवार्य तीर–धनुष चलाउनुपर्छ । जन्म र विवाहमा तीर–धनुष अनिवार्य हुन्छ । माघ १५ देखि मनाइने ‘सोराई पर्व’ मा धनुषकाँडको कला प्रदर्शन गरिन्छ ।

परम्परागत भएपनि सन्थाल जातिमा धनुषकाँडको ‘कला’ लोपन्मुख बनेको छ । तीर–धनुषलाई सन्थाल जातिले भरपर्दो हतियारको रुपमा समेत लिने गर्छन् । आत्मरक्षा तथा सिकार खेल्नका लागि पनि सन्थालको घरमा तीर–धनुष राखेको पाइन्छ ।

सन्थाल जातिको परिवारमा छोराछोरी जन्मिएपछि ‘तीर–धनुष’ आवश्यक हुन्छ । ‘नानी जन्मिएपछि नानीलाई सुताउनुपर्छ । नानीलाई सुताएको ठाउँदेखि ३ फिट टाढा तीर र धुनष राख्नुपर्ने संस्कार छ’ कनकाई ७ का शंकर मुर्मुले भने,‘यस्तो गर्दा नानी सुरक्षित रहने विश्वास छ ।’ उनले विवाहमा समेत तीर–धनुष आवश्यक हुने गरेको बताए । उनले भने,‘विवाहमा तयार गरिने चारकुने पोखरीमा जकमन्झी (पुजारी) ले तीन वटा तीर तीनतिर गाडेर पुजा गर्ने चलन छ ।’ सन्थाल जातिको ठूलो पर्व ‘सोराई पर्व’ हो । यो पर्व माघ १५ देखि पाँच दिनसम्म मनाइन्छ । पर्वको अन्तिम दिन तीर–धनुष मार्फत सिकार खेल्न जानुपर्ने चलन छ । सिकार खेलेर फर्किएपछि साँझतिर निशाना लगाउनुपर्ने परम्परा रहेको ६१ बर्षीय अगुवा भगन टुडुले बताए ।

‘पर्वका अवसरमा घरपरिवारका कसैलाई दानवी व्यवहारबाट नोक्सानी नहोस भनि तीर–धनुष चलाउने चलन छ । राक्षसको प्रतिकलाई तीर–धनुष मार्फत आक्रमण गर्नुपर्छ । जसले तीर मार्फत राक्षसको प्रतिकलाई ढाल्छ, उहीँ भाग्यमानी बन्ने धार्मिक विश्वास छ’ उनले भने ।

सन्थाल जातिमा सोराई जस्तै अन्य पर्वका बेला पनि जंगलमा तीर–धनुष मार्फत सिकार गर्ने चलन छ । तर, पछिल्लो समय सरकारले जंगलमा सिकार खेल्न प्रतिबन्ध लगाएको छ । उक्त प्रतिबन्धपछि सन्थाल जातिको तीर–धनुष घरमै थन्किएका छन् ।

‘पहिला सिकार खेल्ने चलन थियो । तीर–धनुष चलाउनुलाई एउटा बहादुरीकै रुपमा लिइन्थ्यो । तर, अहिले सरकारले सिकार खेल्न प्रतिबन्ध लगाएको छ । यसबाट हाम्रो संस्कारमा गम्भीर असर पुगेको छ’ बडाराम हेमरमले भने । वन्यजन्तुको सिकार गरेमा कानुनी सजायको व्यवस्था भएपछि सन्थाल जाति तीर–धनुष बोकेर सिकार गर्न जान छोडेको उनले बताए ।

यसको असर नयाँ पुस्तामा गम्भीर रुपमा परेको उनले बताए । ‘धनुषकाँड हाम्रो परम्परागत कला हो । तर, अहिलेको पुस्तालाई यसबारे केही जानकारी छैन । निशाना लगाउन त टाढाको कुरा धेरैलाई तीर–धनुष चलाउनसम्म आउदैन’ उनले भने । विगतमा जिल्लाका घना जंगल नजिक सन्थाल जातिको ठूला ठूला बस्ति हुन्थे ।

जंगली जनावरबाट हुन सक्ने आक्रमण रोक्न पनि उनीहरूले घरघरमा तीर–धनुष राख्ने गरेको हेमरमले बताए । सन्थाल जातिमा लोकप्रिय मानिने धनुषकाँड कला प्रदर्शनी अहिले एउटा प्रतियोगितामा सीमित बनेको छ ।

प्रजातान्त्रिक योद्धा तथा आदिवासी नेता तुर्षा हेमरमको स्मृति दिवसमा प्रत्येक बर्ष पुस २० मा सन्थाल जातिको लागि ‘धनुषकाँड प्रतियोगिता’ आयोजना गरिन्छ । तुर्षा हेमरम स्मृति प्रतिष्ठानले आयोजना गर्ने उक्त प्रतियोगितामा निशाना लगाउन जिल्लाभरीका सन्थाल थन्काएर राखेका तीर–धनुष बोकेर आउने गरेको बाह्रदशी गाउँपालिका ६ का विश्वनाथ मुर्मुले बताए ।

प्रकाशित : माघ ७, २०७६ ०९:१२
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×