बिरामी बढेका बढ्यै

कान्तिपुर संवाददाता

(बिर्तामोड) — ०७५ चैत अन्तिम साता बिर्तामोड नगरपालिका ३ बिर्ताबजारकी ४५ वर्षीया बैतासी राजवंशीको निधन भयो । कारण थियो, दुवै मिर्गौला खराब । बैतासीको निधन भएको ७ महिनापछि गत कार्तिक ७ गते उनका श्रीमान ५२ बर्षीय कर्म राजवंशीको पनि निधन भयो । छोराको निधनको कारण पनि मिर्गौला खराबी नै भएको ८४ वर्षीया आमा ज्ञानेश्वरीले दबिएको स्वरमा बताइन ।

अति विपन्न परिवारका राजवंशी दम्पती नै मिर्गौला रोगबाट पीडित थिए । आर्थिक अभावमा उपचार गराउन नपाउदा छोराबुहारी गुमाएको वयोवृद्धा ज्ञानेश्वरीले दुःख सुनाइन् । ‘खोइ कस्तो रोग लाग्यो । म बुढीआमालाई छोडेर छोराबुहारी दुवै जना गए’ मसिनो स्वरमा ज्ञानेश्वरीले भनिन्,‘उपचार गर्ने पैंसा भएन । उपचार नै नपाई ज्यान गुमाए ।’

हल्दिबारी गाउँपालिका १ गोलधापका लक्ष्मीप्रसाद न्यौपाने ९ महिनादेखि पत्नी ६३ वर्षीया पवित्राको स्याहार गरिरहेका छन् । पित्तथैलीको क्यान्सरका बिरामी पत्नी पवित्राको हेरचाह र औषधोपचारमा खटिनु उनको दैनिकी बनेको छ । आर्थिक अवस्था कमजोर न्यौपाने परिवारले पवित्राको उपचारमा अहिलेसम्म ८ लाख रुपैयाँ खर्च गरिसकेको छ ।

पछिल्लो समय झापामा नसर्ने रोगका बिरामीको संख्या बढेको छ । जिल्लामा नसर्ने रोगका बिरामीहरू बढ्दै गएको गाउँ/नगर पालिकाहरूले उपलब्ध गराएको तथ्यांकमा उल्लेख छ । खराब जीवनशैलीका कारण यस्ता रोगीको संख्या बढ्दै गएको चिकित्सकहरूको भनाइ छ । दैनिक जीवनशैलीमा गरिने हेल्चेक्र्याइँले उच्च रक्तचाप, मधुमेह, दम, क्यान्सर, मुटुलगायत रोगका बिरामीको संख्या बढेको हो ।

विषादीयुक्त खाद्य पदार्थको प्रयोग, धुम्रपान–मध्यपान, रक्सी, खैनी, गुट्का, सुर्तीजन्य पदार्थको सेवन, पोलेको, तेलमा तारेको, रहनसहन, वातावरण तथा वंशाणुगत गुणका कारण पनि नसर्ने रोगबाट बिरामी पीडित हुने गरेको स्वास्थ्यकर्मीहरूको भनाइ छ ।

जिल्लामा मुटुरोग, मिर्गौलासम्बन्धी रोग, क्यान्सर, पार्किन्सन्स, अल्जाइमर, हेड इन्जुरी, स्पाइनल इन्जुरी र सिकल सेल एनेमिया गरी ८ प्रकारका रोगबाट पीडित बिरामीको दर बढ्दै गएको छ । कडा ८ प्रकारका रोगबाट पीडितहरूलाई सरकारले उपचारका लागि एक लाख रुपैयाँ छुट दिने प्रबन्ध मिलाए बमोजिम जिल्लाका स्थानीय पालिकाहरूबाट सिफारिस लिनेको संख्या उच्च रहेको पाइएको छ ।

मेचीनगर नगरपालिकामा गत फागुनदेखि कात्तिक मसान्तसम्म नसर्ने रोग लागेका ७३ जनाले उपचार सहयोगका लागि सिफारिस लिएका छन् । जसमा सबैभन्दा बढी क्यान्सरका बिरामी छन् । यो अवधिमा नगरभित्र ३२ जना क्यान्सरका नयाँ बिरामी फेला परेका हुन् ।

नगरपालिकाको तथ्यांकअनुसार २० जना महिला तथा १२ जना पुरुषमा क्यान्सर रोग देखिएको हो । मुटुका २० जना बिरामी देखिएका छन् । १३ जना पुरुष तथा ७ जना महिला मुटुको बिरामबाट पीडित भएको नगर स्वास्थ्य शाखाका दीपेन्द्र चौधरीले जानकारी दिए । नगरमा मिर्गौलाका १५ जना बिरामी देखिएका छन् ।

यसबाट १२ जना पुरुष र ३ जना महिला पीडित छन् । अल्जाइमर र स्पाइनल इन्जुरी २/२ तथा हेड इन्जुरी र पार्किन्सन्सबाट एक/एक जना बिरामी पीडित बनेका छन् । उनीहरू सबैलाई ‘विपन्न नागरिक औषधी उपचार कोष’ अन्तर्गत नेपाल सरकारबाट उपचारका लागि प्रदान गरिने एक लाख रुपैयाँसम्मको सहुलियतका लागि सिफारिस दिएर पठाएको चौधरीले बताए ।

बुद्धशान्ति गाउँपालिकामा फागुनदेखि कार्तिकसम्मको अवधिमा ३४ जना नयाँ बिरामी भेटिएका छन् । जसमा सबैभन्दा बढी क्यान्सरका १५ जना बिरामी छन् । क्यान्सरबाट १० महिला र ५ पुरुष पीडित बनेका छन् । मुटु रोगी ८ जना देखा परेका छन् । मुटुको बिरामबाट ५ पुरुष र ३ महिला पीडित छन् । मिर्गौला रोगी ७ जना भेटिएका छन् । जसमा ४ पुरुष र ३ महिला छन् । बुद्धशान्तिमा स्पाइनल इन्जुरी, अल्जाइमर र पार्किन्सन्सको रोगबाट एक/एक जना पीडित छन् ।

९ महिनाको अवधिमा बिर्तामोड नगरपालिकामा मुटुका ३० जना नयाँ बिरामी भेटिएका हुन् । क्यान्सरका २८, मिर्गौलाका १६ तथा हेड इन्जुरी र अल्जाइमरका २/२ जना बिरामीले उपचारका लागि नगरपालिकाबाट सिफारिस लगेका छन् ।

गौरादह नगरपालिकामा ४५ जना कडा रोगका नयाँ बिरामी भेटिएका हुन् । गौरादहमा पनि क्यान्सरका बिरामीको संख्या उच्च छ । यो अवधिमा क्यान्सरका १९ जना नयाँ बिरामी भेटिएको नगर स्वास्थ्य शाखाका गोविन्द श्रेष्ठले जानकारी दिए । त्यस्तै मिर्गौलाका ११, मुटुका ९, अल्जाइमर र स्पाइनल इन्जुरीका ३/३ जना बिरामी भेटिएका हुन् । कडाखाले नसर्ने रोगबाट पीडित उनीहरू सबैले नेपाल सरकारबाट प्राप्त हुने सहुलियतका लागि नगरबाट सिफारिस लिएर गएको श्रेष्ठले बताए ।

कमल गाउँपालिकामा पनि २६ जनामा क्यान्सर रोग देखा परेको छ । मुटु १६, मिर्गौला ११ र हेड इन्जुरीबाट २ जना बिरामी पीडित रहेको बाबुराम थुलुङले जानकारी दिए । हल्दिबारी गाउँपालिमा क्यान्सरका ७, मुटुका ७, मिर्गौलाका ३, हेड इन्जुरी २, नसा र अल्जाइमरका एक/एक जना बिरामी भेटिएको गाउँपालिकाको स्वास्थ्य शाखाले जनाएको छ ।

प्रकाशित : मंसिर १७, २०७६ १२:१८
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

केन्द्र बनेपछि फेरियो रावाबेंसी

डम्बरसिं राई

(हरमटार, खोटाङ) — पहिले कुनै सुविधा नभएर बिजोग भएको यो गाउँ अचेल फेरिएको छ । गाउँपालिकाको केन्द्र बनेपछि यो स्थानको परिवर्तन भएको हो ।

‘न मैले सोचेको थिएँ, न कसैले सोचेको थियो’ रावाबेसी गाउँपालिका अध्यक्ष लीलानाथ निरौलाले भने ‘परिस्थितिले यो ठाउँलाई सुन्दर बनाई दियो ।’ लामो समयसम्मको केन्द्र विवादपछि रावाबेंसी गाउँपालिकाले आफ्नो केन्द्र हरमटार बनाएपछि खैरते पाखो गुल्जार भएको हो । स्थानीय १० जनाले साढे १४ रोपनी जग्गा निःशुल्क रूपमा उपलब्ध गराएपछि त्यस ठाउँमा केन्द्र स्थापना गरिएको हो ।

उक्त ठाउँ रावाबेंसी गाउँपालिकाको वडा–१ कुभिण्डेको हरमटारमा पर्छ । उक्त ठाउँमा १४ कोठे कार्यालय भवन निर्माण गरी कामकाज समेत सुरु गरिसकेको गाउँपालिका अध्यक्ष निरौलाले सुनाए । उनका अनुसार उक्त भवन निर्माणका लागि ५६ लाख रुपैयाँ खर्च गरिएको हो ।

यसका साथै प्रहरी चौकी, कृषि, पशु, स्वास्थ्यलगायत विषयगत कार्यसम्पादनका लागि समेत उक्त भवनबाटै काम भइरहेको अध्यक्ष निरौलाले सुनाए । १५ शैयाको अस्पतालका लागि पनि निःशुल्क रूपमा जग्गा उपब्ध भइसकेको छ र चालु आर्थिक वर्षै डिपिआर गरेर त्यसअनुसारको अस्पताल बनाउँने योजना रहेको निरौलाले जनाए ।

उक्त अस्पतालका लागि स्थानीय पाँच जनाले नौ रोपनी जग्गा निःशुल्क रुपमा उपलब्ध गराएका हुन् । उक्त जग्गा गाउँपालिकाको केन्द्र नजिकै छ । यो ठाउँमा केन्द्र स्थापना भएपछि होटलहरू समेत खुल्न थालेका छन् । गाउँगाउँबाट कामका लागि आउने सर्वसाधारणको सेवा सुविधाका लागि गाउँपालिका आफैंले होटल सञ्चालन गर्न अनुरोध समेत गर्नु परेको गाउँपालिकाले जनाएको छ । छ वटा मात्र वडा रहेको उक्त गाउँपालिकाको जनसंख्या भने करिब १३ हजार तीन सय ६९ मात्र छ ।

कर्मचारी समायोजनका कारण आवश्यकता अनुसार कर्मचारी उपलब्ध हुन नसकेकाले सेवा प्रवाहमा समस्या छ । गाउँपालिकाभरि कृषिमा चार र पशुमा दुई जना मात्र प्राविधिक छन् ।

वडा सचिवसमेत दुई जना मात्र रहेकाले काम गर्न समस्या भएको अध्यक्ष निरौलाले सुनाए । उनका अनुसार वडा नं–२ खार्पा र वडा नं ३ लामीडाडाँका लागि टंक आचार्य र वडा नं–४ डुम्रेधारापानी, वडा नं–५ दुबेकोल र वडा नं ६ हौचुरका लागि शेरबहादुर दाहाललाई खटाइएको छ । उक्त गाउँपालिकामा सात मावि, १२ आधारभूत र १६ वटा प्राथमिक तहको विद्यालय छन् ।

मुद्दाले हैरान
उक्त गाउँपालिकाको नाम र केन्द्र परिवर्तन हुनासाथ मुद्दा खेप्दै हैरान भएका छन् गाउँपालिका अध्यक्ष निरौला । आफूले चुनाव जित्नेसाथ सफथपछि गाउँपालिकाको नाम र केन्द्र परिवर्तनको निर्णय नै निरौलाका लागि अभिसाफ भएको हो । उनले २०७४ असार १८ गते सफत खानसाथ गाउँकार्यपालिकाको पहिलो बैठकले लामीडाँडा गाउँपालिकाको नाम परिवर्तन गरेर रावाबेसी गाउँपालिका र खार्पा केन्द्रलाई हरमटार सार्ने निर्णय गरेका थिए ।

उक्त निर्णयकै आधारमा २०७६ पुस २४ गतेको मन्त्री परिषदको निर्णय र २५ गतेको राजपत्रमा नाम र केन्द्र परिवर्तन भएको सूचना जारी हुने साथ मुद्दा दायर भएको निरौलाको भनाइ छ । त्यसपछि मुद्दा खेप्दै हैरानी ब्यहोर्नु परेको निरौलाले सुनाए । अहिले पनि उक्त मुद्दाले किनारा पाइसकेको छैन । यद्यपि हरमटारबाटै कामकाज गर्नु पर्ने अदालतको अन्तरिम आदेश भएकाले त्यसैआधारमा हरमटारबाटै काम काज भइरहेको निरौलाले सुनाए ।

बैंकले टेरेन
रावाबेंसी गाउँपालिकाको केन्द्रमा बैंक समेत नहुँदा कामकाजमा समस्या आएको छ । उक्त गाउँपालिकाको केन्द्रमा रहेने गरी सेन्चुरी कमर्सियल बैंकले कारोबार सुरु गर्ने भनिए पनि लामीडाँडामा केन्द्रित भएकाले अपायक हुँदा सेवाग्राहीलाई मार परेको अध्यक्ष निरौलाले सुनाए । बैंकका लागि पटक–पटक अनुरोध गर्दा समेत बेवास्ता गरिएको निरौलाको भनाई छ । केन्द्रमा बैंक नभएपछि दिक्तेल धाउनु पर्ने बाध्यता छ ।


प्रकाशित : मंसिर १७, २०७६ १२:१५
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×