स्थानीयले कब्जा गरे ट्र्याक्टर- प्रदेश १ - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

स्थानीयले कब्जा गरे ट्र्याक्टर

चुरे क्षेत्रमा तीव्र रुपमा दोहन हुन थालेपछि स्थानीयले नदीजन्य वस्तुमा रोक लगाएका छन् 
पर्वत पोर्तेल

(बाहुनडाँगी, झापा) — नदीजन्य वस्तु उत्खननमा प्रतिबन्धित झापा–इलाम सीमाको चुरे क्षेत्रमा तीव्र रूपमा दोहन भइरहेको छ । दोहन धेरै भएपछि इलामको रोङ गाउँपालिकावासीले सोमबार झापातर्फ बग्ने सिद्धि नहरको पानी बन्द गरिदिए । चुरे क्षेत्रको ढुंगा उठाउँदै गरेका चारवटा ट्याक्टर समेत स्थानीयले नियन्त्रणमा लिए ।

गत मंगलबार रोङ–६ का वडाध्यक्ष मणिकुमार स्याङ्बोको नेतृत्वमा स्थानीयले ट्याक्टरनियन्त्रणमा लिई सलकपुर प्रहरीचौकीमा बुझाइएका थिए । ढुंगा उठाउने ट्याक्टरका धनीलाई गाउँपालिकाले प्रतिट्याक्टर १० हजार जरिवाना तोकेको छ । ‘उत्खनन गर्नै नमिल्ने क्षेत्रबाट ढुंगा तस्करी भइरहेको थाहा पाएपछि स्थानीयले विरोधमा नहरको पानी बन्द गरेका हुन्,’ वडाध्यक्ष स्याङ्बोले भने । दुवै जिल्लाका स्थानीय तहका जनप्रतिनिधि र सिंचाइ उपभोक्ताको रोहबरमा सम्झौता भए मात्रै नहर सञ्चालन गरिने स्थानीयको भनाइ छ ।


वडाध्यक्ष स्याङ्बोका अनुसार रोङ गाउँपालिकामा पर्ने यो क्षेत्रबाट मेचीनगरका ढुंगा तस्करले वर्षौंदेखि उत्खनन जारी राखेका छन् । वातावरणीय दृष्टिकोणबाट यो क्षेत्र प्रभावित हुँदै आएको छ । ‘ढुंगागिटी जथाभाबी खोस्रिएकाले खोलो गहिरिँदै गएको छ,’ वडाध्यक्ष स्याङ्बो भन्छन्, ‘त्यसो हुनु हाम्रो क्षेत्रका लागि घातक हो ।’ उनका अनुसार अत्यधिक उत्खननका कारण जंगलसमेत मासिँदै गएको छ । पानीको स्रोतसमेत सुकेका छन् ।


चुरेमा भइरहेको उत्खनन रोक्न मेचीनगरपालिकाका जनप्रतिनिधिलाई भेटेर पटक–पटक अनुरोध गर्दा समेत आलटाल गरेको उनले बताए । ‘बाध्य भएर स्थानीयले नहरको पानी बन्द गरेका हुन्’, उनले भने । यो क्षेत्रबाट दैनिक दर्जनभन्दा बढी ट्याक्टरले ढुंगा, गिटी र बालुवा ओसार्ने गरेको स्थानीयको भनाई छ । संकलित नदीजन्य पदार्थ झापा मेचीनगर–१ तिरिङ क्षेत्रमा भण्डारण गरिने गरिएको छ । उत्खनन बन्द गरिएको समय असार, साउन र भदौमा समेत व्यापक उत्खनन भएको थियो । त्यो समयमा उत्खनन गरिएको करिब ७ हजार घनमिटर ढुंगा हाल तिरिङ खोलाको बगरमा राखिएको छ ।


कार्यपालिका सदस्य तथा वन, वातावरण समितिका संयोजक टीकाराम मंग्रातीका अनुसार प्रारम्भिक वातावरणीय परीक्षण (आईईई) गरी मेचीनगर १ तिरिङ दोभानदेखि ३ सय मिटर दक्षिणको मेची नदीमा ७ सय मिटर मात्रै उत्खनन अनुमति दिइएको छ । ‘त्यसबाहेकको क्षेत्रमा एक सुतो पनि उत्खनन गर्न मिल्दैन’, उनले भने । राष्ट्रपति चुरे–तराई–मधेस संरक्षण विकास बोर्डका अनुसार झापाको मेचीनगर–१ मा करिब १९ हजार १ सय २४ हेक्टर जमीन चुरे क्षेत्रमा पर्छ । यहाँ नदीजन्य पदार्थ उत्खननमा पूर्ण रूपमा प्रतिबन्ध लगाइएको छ तर पनि ढुंगा तस्करले उत्खनन जारी राखेको पाइएको छ । यहाँ करिब ३९ हजार १ सय ५४ घरधुरी छन् । १ लाख ६९ हजार ९ सय ९ जनसंख्या छ ।


बोर्डका अनुसार वातावरणीय दृष्टिकोणले उपल्लो तटीय क्षेत्र (चुरे) क्षेत्रको विनाशले तल्लो तटीय क्षेत्र (तराई, मधेस) मा प्रत्यक्ष प्रभाव पार्छ । यी दुवै क्षेत्र अन्तर्सम्बन्धित रहेकाले एकीकृत रूपमा व्यवस्थापन गर्न जरुरी रहेको वोर्डले जनाएको छ । सरकारले २०७१ असार २ मा चुरे क्षेत्रलाई वातावरण संरक्षण क्षेत्र घोषणा गरेको थियो ।


प्रकाशित : माघ २, २०७६ १०:०३
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

‘वैज्ञानिक’ बाट ठगिएको गुनासो

विनु तिम्सिना

(विराटनगर) — एभरेस्ट साइन्स सेन्टर शान्ति वनका सञ्चालक तथा वैज्ञानिक दिलिप अधिकारीले धितोमा प्रयोग गरेको सम्पत्ति फिर्ता नगर्दा विराटनगरका अग्रज पत्रकार शिवबहादुर कार्की ठगिएका छन् । अधिकारीले २०६१ कात्तिकमा कार्कीसँग २७ लाख १५ हजार रुपैयाँ लिएका थिए ।

एभरेस्ट साइन्स सेन्टर स्थापना गर्न अधिकारीले आफूसँग सहयोगको आचना गरेपछि चिनजानको सज्जन मान्छे भनेर आफूले पैसा सापटी दिएको कार्कीले बताए । अधिकारीले आफू अमेरिकाको नासामा काम गरेर आएको र आफ्नै ठाउँमा केही गर्ने चाहना रहेको बताएपछि आफूले आफ्नो घर धितो राखेर उनलाई ऋण दिएको कार्कीको भनाइ छ ।

कार्कीले ३१ धुर जग्गामा बनेको आफ्नो १६ कोठे घर तत्कालीन सीएसआईटी (हाल महालक्ष्मी विकास बैंक) मा धितो राखेर अधिकारीलाई २७ लाख १५ हजार दिएका थिए । यसबीचमा आफूले पटक पटक उक्त रकम माग्दा ‘दिन्छु, दिइहाल्छु’ भनेर नदिएको कार्कीले गुनासो गरे ।

अधिकारीले बैंकको उक्त ऋण नतिरेपछि आफ्नो घर लिलाम हुने चरणमा पुगेपछि आफैंले एक करोड तीन लाख रुपैयाँ तिरेर घरजग्गा उकासेको पीडित कार्कीका छोरा सुभाष कार्कीले बताए । आफ्ना भएका केही घडेरी र विभिन्न बैंक तथा साथीभाइसँग ऋण लिएर आफूले उक्त घरजग्गा लिलाम हुनबाट बचाएको उनले गुनासो गरे ।

१७ वर्ष लागिसक्दा समेत अधिकारीले उक्त रकम फिर्ता नगरेको र सम्पर्कविहीन भएकाले पत्रकार महासंघ मोरङले विभिन्न अगुवाको सहयोगमा उक्त समस्या समाधानका लागि पहलसमेत गरेको थियो । ब्याजसहित अधिकारीले एक करोड बढी रकम तिर्नुपर्ने भए पनि महासंघको पहलमा भएको विभिन्न चरणको छलफलमा उनले ९१ लाख रुपैयाँ तिर्ने सहमतिसहितको कागज गरेको सुभाष कार्कीले बताए ।

पत्रकार महासंघको पहलमा वैशाखमा बसेको छलफलमा उनले ९१ लाख रुपैयाँ तिर्ने सहमति गरेका थिए । जेठ चार गतेको अर्को छलफलमा उनले असोज ३० गतेको मिति राखेर ४४ लाख ९० हजार र मंसिर ३० गतेको मिति राखेर ४१ लाख १० हजारको चेक कार्कीलाई दिएका थिए । एभरेस्ट बैंक लिमिटेडमा रहेको उनको खातामा रकम नै नभएपछि उक्त चेक बाउन्स भएको कार्कीले बताए ।

चेक बाउन्स भए पनि अधिकारीले पुस मसान्तसम्ममा रकम फिर्ता गर्ने आश्वासन दिएको भए पनि नदिएको उनले गुनासो गरे । आफूले पनि विभिन्न व्यक्ति र बैंकबाट ऋण लिएर आफ्नो घरजग्गा उकासेको र उक्त ऋणबापतको ब्याजको मात्रै भए पनि रकम तत्कालका लागि दिन आफूले पटक पटक अनुरोध गरेको उनले गुनासो गरे ।

‘विभिन्न चरणको वार्तापछि त्यो चेक हात लागेको थियो,’ कार्कीले भने, ‘चेक पाएपछि बल्ल आफू ऋणमुक्त हुने आशा पलाएको थियो तर उनले दिएको चेक नै बाउन्स भयो ।’ यसबीचमा अधिकारीले विभिन्न चरणमा गरेर पाँच लाख रुपैयाँ तिरेको भए पनि अझै ८६ लाख रुपैयाँ तिर्न बाँकी रहेको कार्कीले बताए । उनले दिएको चेकसमेत बाउन्स भएको र राखेको भाकामा रकम फिर्ता नगरेकाले अब कानुनी उपचारमा जाने उनले बताए ।

प्रकाशित : माघ २, २०७६ १०:०१
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×