सडकसीमा भित्र निजी संरचना

स्थानीयले बनाएका संरचनाका कारण सडक विस्तार गर्न समस्या भएपछि स्थानीयले बजार  क्षेत्रमा सडकको मापदण्ड घटाउनु पर्ने माग गरेका छन्
कान्तिपुर संवाददाता

(तेह्रथुम) — राष्ट्रिय गौरवका सडक छेउमा २५ मिटर छाड्नुपर्ने प्रावधान सरकारले बनाएको छ । तर, बजार खण्डमा १५ मिटर समेत छाडिएको छैन । बजार क्षेत्रमा अधिकांशले १० मिटरभित्रै घरलगायत संरचना बनाएका छन् ।

मध्यपहाडी लोकमार्गको तेह्रथुम खण्डमा सडक निर्माण मापदण्डले समस्या निम्त्याएको छ । सरकारी मापदण्डअनुसार सडक छोड्दा उठिबास हुने स्थानीयको गुनासो छ । यस्तो समस्या म्याङलुङ, जिरिखिम्ती, लसुने, वसन्तपुर र चित्रे बजार क्षेत्रमा देखिएको छ । यसअघि यी बजारको बीच भागबाटै सडक निर्माण भएर सवारी गुडिरहेका छन् ।

बजार क्षेत्रमा सडकको मापदण्ड घटाउनु पर्ने माग बजारबासीले गर्दै आएका छन् । स्थानीयले बनाएका संरचनाका कारण सडक विस्तार गर्न समस्या भएको मध्यपहाडी लोकमार्ग आयोजना पूर्वी खण्डका इन्जियिर सुरेशकुमार तुम्बाहाम्फेले बताए । यो सडक खण्डको मापदण्डबारे अहिलसम्म राजपत्रमा सूचना प्रकाशित नहुँदा आफूहरू समस्यामा परेको वसन्तपुर उद्योग वाणिज्य संघ उपशाखाका अध्यक्ष रोषन सुवेदीले बताए ।

‘लोकमार्गको मापदण्ड कति हो ? त्यो एकीन नहुँदा समस्या भयो,’ अध्यक्ष सुवेदीले भने । बजारको बीच भागबाट लोकमार्ग छिराएर लैजाँदा बजार क्षेत्रका सयौं घर भत्किने भएकाले अन्यत्रबाट तर्काएर लैजानु पर्ने म्याङलुङ बजारका लालबहादुर खत्रीले बताए । ‘विकल्प भए ठाउँमा बजारबाट लोकमार्ग तर्काएर लैजाँदा क्षति कम हुन्छ,’ खत्रीले भने, ‘बीच बजारबाटै लोकमार्ग हुल्ने हो भने धेरै बजारबासी सुकुम्बासी हुन्छन् ।’

म्याङलुङ बजारका केही स्थानीयले त लोकमार्ग पीडित संषर्घ समिति नै गठन गरेर लोकमार्ग अन्यत्रबाट तर्काएर लैजानु पर्ने माग गर्दै चरणबद्ध आन्दोलन नै गरिरहेका छन् । सरकारी मापदण्ड पालना गर्दा बजार क्षेत्रका कुनै पनि घर नरहने बजारबासीको भनाइ छ । बजार क्षेत्रमा कसैले पनि नक्सा पास नगरी भवन बनाएका छन् ।

सडक मापदण्ड मिचेर बनाइएका कच्ची घरका कारण स्वयम घरधनी र सडक आयोजना पक्ष दुवैले समस्या भोग्नु परेको आयोजनाले जनाएको छ । मापदण्डभित्र परेका घरको क्षतिपूर्ति दिने व्यवस्था नभएकाले पनि समस्या भएको इन्जिनियर तुम्बाहाम्फेले बताए ।

‘तत्कालका लागि पुरानै मापदण्डमा रहेर काम गरिरहेका छौं,’ इन्जिनियर तुम्बाहाम्फेले भने, ‘मापदण्ड यकिन हुनसाथ सरकारले जतिबेला पनि संरचना भत्काएर काम अगाडि बढाउन सक्छ ।’ पहिला बनेका संरचनाको हकमा सरकारी दररेटको मुआब्जा पाउने भए पनि सो रकम स्थानीय चलन चल्तीको मूल्यभन्दा एकदमै न्यून रहेको आयोजनाले जनाएको छ ।

प्रकाशित : कार्तिक २८, २०७६ ०९:५२
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

अपांग आमा र भाइबहिनी स्याहार्छिन् १३ वर्षीया बालिका

उपचारमा सम्पत्ति सकिएपछि बाबुले आत्महत्या गरे
हरिहरसिंह राठौर

(धादिङ) — एक साताअघिसम्म १३ वर्षीया करिना थापा भाइबहिनीसँगै स्कुल जान्थिन् । घरमा बा–आमालाई सघाउँथिन् । तर, अहिले उनको दैनिकीमात्रै फेरिएको छैन, घरको सम्पूर्ण जिम्मेवारीसमेत कलिलो काँधमा आइलागेको छ । 

चार वर्षअघि रुखबाट लडेपछि ३३ वर्षीया आमा लक्ष्मी अपांगसरह बनेकी छिन् । दुई वर्षयता त उनी बोल्नसमेत सक्दिनन् । आमाको पीडा देखिरहेकी करिनाले सात दिनअघि अझ ठूलो बज्रपात सहनुपर्‍यो । बुवा यामबहादुरले आत्महत्या गरे ।

आमालाई स्याहार्नु, एक भाइ र बहिनीलाई खाना पकाएर विद्यालय पठाउनु अहिले उनको दिनचर्या बनेको छ । रुखबाट लडेर ढाडको हाड भा‘च्चिएकी श्रीमतीलाई यमबहादुरले काठमाडौंको जनमैत्री अस्पताल र पाटन अस्पतालमा उपचार गराउँदा साढे १९ लाख रकम खर्च भयो । वैदेशिक रोजगारबाट कमाएको १२ लाख र भूकम्पले भत्काएको घर बनाउन लिएको ५० हजार अनुदान पनि श्रीमतीकै उपचारमा सके । त्यतिले पनि नपुगेर ७ लाखमा घरबारी बेचे । अब मगर परिवारसँग घडेरीमात्रै बचेको छ । सारा सम्पत्ति श्रीमतीको उपचारमै सकेका यमबहादुरसँग श्रीमतीको ढाडको हड्डी जोड्न राखेको स्टिल झिक्नलाई समेत खर्च पुगेन ।

गरिबीको चपेटामा परेका यमबहादुरले तीन सन्तानको पालनपोषण र अपांग श्रीमतीको उपचारमा निकै कष्ट बेहोर्नुपर्‍यो । अन्तत: उनले कात्तिक २० गते आत्महत्याको बाटो रोजे ।

मगर परिवार नीलकण्ठ नगरपालिका–१२ आंगेटार मगरबस्तीमा बस्दै आएको छ । भूकम्पले घर भत्केपछि जस्तापाताले छाएको बाँसको टहरा उनीहरूको आश्रय बनेको छ ।

हाल करिना भाइबहिनीलाई नजिकैको पाँचघरेस्थित साङ्गकोष माध्यमिक विद्यालयमा पुर्‍याउँछिन् । बिदा भएपछि लिन जान्छिन् । उनका ११ वर्षीय भाइ काजी ५ मा र ८ वर्षीया बहिनी सोमकुमारी कक्षा ३ मा पढ्छिन् । ‘बिहान उठेर छिमेकीले दिएको चामल र सोयाबिन पकाएर भाइबहिनीलाई दिन्छु,’ ७ कक्षामा पढ्ने करिनाले भनिन्, ‘आमालाई पनि खुवाइदिन्छु ।’

उनीहरूको अवस्थालाई हेरेर विद्यालयले सहयोग जुटाउन १० हजारको अक्षयकोष स्थापना गरेको छ । ‘छरछिमेकले अन्नपातलगायत अन्य सहयोग गरिरहेका छन्,’ शिक्षक रामप्रसाद लामिछानेले भने, ‘करिना र काजीको पढाइ राम्रो छ ।’ स्थानीय दामोदर अर्यालले बुधबार आफ्नो ४२औं जन्मदिनको अवसर पारेर खाद्यान्न, लत्ताकपडा, शैक्षिक सामग्री सहयोग गरेका छन् ।

‘आवास निर्माणमा ल्याएको रकम उपचारमै सके । घरको जग पनि बनाउन पाएनन्,’ छिमेकी नरबहादुर थापा भन्छन्, ‘निर्माण सामग्री भए घर निर्माणमा सहयोग गर्न तयार थियौं ।’

नीलकण्ठ नगरपालिका प्रमुख भीम ढुंगानाका अनुसार वडाध्यक्षको सिफारिसमा असहाय, अशक्त र अपांग रहेका भूकम्पपीडितका लागि सरकारीस्तरबाटै आवास निर्माण गरिदिने नीति छ । ‘जिल्लास्थित राष्ट्रिय पुनर्निर्माण प्राधिकरणसँग समन्वय गरी तत्काल सुरक्षित आवास निर्माणको पहल गर्ने सोचमा छौं,’ उनले भने । अहिले करिनाका परिवारलाई यमबहादुरका दाइ इन्द्रबहादुरले पनि सहयोग गरिरहेका छन् । हल न चल भएकी आमाको सम्पूर्ण स्याहारमा करिना नै खटिइरहेकी छन् । ‘मनतातो पानीमा रुमाल भिजाएर आमाको सबै शरीर पुछिदिन्छु तर टहराभित्र लान सकिन्न,’ उनले भनिन्, ‘बाबा हुन्जेल सबै उहाँले नै गर्नुहुन्थ्यो, हामीलाई निकै कठिन भएको छ ।’

प्रकाशित : कार्तिक २८, २०७६ ०९:४५
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×