नेपालीभाषी भारतीयमा उल्लास

कान्तिपुर संवाददाता

काँकडभिट्टा — सीमापारिका नेपालीभाषी भारतीयहरूमा दसैंको उल्लास सुरु भएको छ  । दार्जिलिङ, सिक्किम, असम, मणिपुर, मेघालय, मिजोरम, अरुणाञ्चल आदि राज्यका उनीहरू दसैंलाई सधैं नेपालीभाषी (गोर्खा) हरूको एकता पर्वका रूपमा मनाउने गरेका छन्  ।

मणिपुरका लेखक राहुल राई भन्छन्, ‘नेपालमा जस्तै तर फरक ढंगबाट हामी मणिपुरे नेपाली दसैं मनाउँछौं ।’ दुर्गा पूजा गर्ने, जमरा राख्ने, टीका थाप्ने चलन उता पनि यता जस्तै हुन्छ । किराँत समुदायले सेतो टीका ग्रहण गर्ने अनि अरू समुदायले रातै टीका लगाएर अग्रजको आशीर्वाद लिने गरेको राईले बताए ।

नेपालीभाषी रहेका केही राज्यमा पशु बलि गर्ने चलन छ । अष्टमीमा बोकाको मार हान्ने चलन पुरानै हो । बहुसंख्यक इसाई धर्म मान्ने भारतको मिजोरम राज्यमा करिब १० हजार नेपालीभाषी छन् । त्यहाँ दसैंलाई ठूलो पर्वको रूपमा मनाउने गरिएको छ ।

आइजोलको ठ्वामपुईस्थित नेपाली बस्तीमा दुर्गा मन्दिर स्थापना गरिएको छ । त्यही मन्दिरमा पूजा अर्चना, भजनकीर्तन गर्छन् । यसै मन्दिरमा जमरा पनि राखिन्छ र विजयादशमीका दिन सबै नेपालीलाई बाँडिन्छ । स्थानीय रैथाने नेपालीभाषी गुनु घर्तीका अनुसार दसैंलाई सम्मानित पर्वका रूपमा मनाउने चलन छ । करिब १४ लाख नेपालीभाषी रहेको असममा अन्य राज्यमा भन्दा बढी उल्लासका साथ दसैं मनाउने चलन छ । गुवाहाटीका पत्रकार रोहित गौतम भन्छन्, ‘भारतका अन्य राज्यमा भन्दा असममा दसैं विशेष हुने गरेको छ ।’

कतिपय टीका थाप्न भारतकै अन्य राज्यतिर पनि जान्छन् । कोही नेपालका आफन्तको आशीर्वाद लिन यता पनि आउँछन् । ‘नेपालसँग असमको ऐतिहासिक साइनो छ’, गौतमले भने, ‘नेपाल–असमबीच वर्षौं पहिलादेखि बिहेबारी चल्दै आएको छ, त्यही भएर यताको उता र उतावाट यता टीका थाप्न आउने चलन पुरानै हो ।’

दार्जिलिङ, सिक्किममा महिना दिन अघिदेखि दसैंको रौनक सुरु हुन्छ । माल्सिरी र मादलको धुन गुन्जन थाल्छ । नेपालमा मनाइने दसैं र दार्जिलिङमा मनाइने दसैंको फरक खासै छैन । तर कवि सुकराज दियाली भन्छन्,‘ असली दसैं त दार्जिलिङेले मात्रै मनाउँछन् जस्तो लाग्छ ।’ सांस्कृतिक पर्व, जातीय उत्सव तथा चिनारीको रूपमा दसैंलाई धुमधामसँग मनाउने चलन दार्जिलिङमा छ ।

प्रकाशित : आश्विन १८, २०७६ १०:५४
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

किनमेल सीमापारि

कान्तिपुर संवाददाता

काँकडभिट्टा — सीमावर्ती भारतीय बजार पानीट्यांकीमा यतिबेला चहलपहल बढेको छ । पर्वका बेला किनमेल गर्ने ग्राहकको बाक्लो भीडले भारतीय बजार व्यस्त हुँदा वारिका नेपाली व्यवसायी भने फुर्सदिला देखिन्छन् । 

चाडपर्वका बेला नेपाली उपभोक्ता सीमापारिकै बजार पुग्छन् । उपभोग्य वस्तुको मूल्य अन्तरले ग्राहक उता तानिएका हुन् । ‘यता सस्तो पाइन्छ त्यही भएर आएको दमककी गृहिणी सीमा शंकरले भनिन्, ‘दुई चार पैसा भए पनि सस्तो हुँदा फाइदा हुन्छ ।’

‘नेपाली उपभोक्ताका कारण बजारमा खुट्टा राख्ने ठाउँ छैन’, स्थानीय व्यवसायी मुकेश राजवंशीले भने, ‘यो भीड अझै केही दिन जारी रहने छ ।’ भारतकापानीट्यांकी, नक्सलबारी, वागडोग्रा र सिलिगुडीसम्मै नेपालीको भीड देखिन्छ । पानीट्यांकी नेपालको पूर्वी भेगका सर्वसाधारणको मुख्य किनमेल गन्तव्य हो । नक्सलबारी झापाको उत्तरी गाउँ बाहुनडाँगीका साथै इलामको सलकपुरका बासिन्दाको मुख्य बजार हो ।

प्रहरीका अनुसार दैनिक ५ हजारभन्दा बढी उपभोक्ता किनमेलका लागि मेची तरिरहेका छन् । ५ हजार नेपालीले दैनिक न्यूनतम ५० लाख रुपैयाँ भन्दा बढी रकम भारतीय बजारमा खर्चिरहेका छन् । मेची उद्योग वाणिज्य संघका सदस्य सन्दीप ओलीले नेपाली उपभोक्तालाई स्थानीय बजारमै आकर्षित गर्न नसक्नु व्यवसायीको कमजोरी रहेको स्वीकार्छन् । ‘पारिभन्दा सस्तोमा सामान उपलब्ध गराउन सक्दा उपभोक्ता पारि तरेर जानुपर्ने थिएन,’ उनले भने, ‘यसो गर्दा हाम्रो पैसा बिदेसिने थिएन ।’

कुनै समय ‘हङकङ बजार’ को उपमा पाएको झापाकै चर्चित धुलाबारी बजारमा पनि खासै चमक छैन । पहिले यो बजारका मुख्य ग्राहक भारतीय थिए । अहिले भारतीय त परको कुरा नेपाली ग्राहक पाउन पनि सिला खोज्नु पर्ने स्थिति छ ।

प्रकाशित : आश्विन १८, २०७६ १०:५४
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्