आरोहण गुरुकुल : ६ महिनामा पनि बनेन छानो

देवनारायण साह

मोरङ — निर्माण कम्पनीको ढिलासुस्तीले विराटनगरस्थित आरोहण गुरुकुलमा नाटक घर निर्माण कार्य समयमा पूरा हुन सकेको छैन । निर्माण कार्य सम्पन्न गर्ने म्याद सकिएको ६ महिना बितिसक्दा पनि निर्माण कम्पनीले नाटक घरको छानासमेत हाल्न सकेको छैन । भारतीय राजदूतावासको अनुदान सहयोगमा निर्माण भइरहेको छ । 

विराटनगर महानगरपालिकाको हाटखोलास्थित आरोहण गुरुकुल परिसरमा बन्दै गरेको नाटक घर । तस्बिर : देवनारायण/कान्तिपुर

खुस्बु निर्माण सेवा विराटनगरले नाटक घरको ठेक्का प्राप्त गरी २०७४ पुस ५ गतेबाट निर्माण कार्य सुरु गरेको थियो । २०७५ भदौ मसान्तमा निर्माण कार्य सम्पन्न गर्ने निर्माण कम्पनीले हालसम्म नाटक घरमा छानासमेत हाल्न सकेको छैन । महानगरले निर्माण कम्पनीलाई म्याद थप गरेको जनायो । निर्माण कम्पनीले ३ करोड ५४ लाख ८० हजारमा नाटक घर निर्माणको ठेक्का प्राप्त गरेको छ ।

ठेक्केदार प्रतिनिधि लक्ष्मीनारायण चौधरीले नाटक घरको निर्माणमा आफूरूले ढिलाइ नगरेको दावी गरे । ‘नाटक घरको निर्माण कार्य अन्तिम चरणमा पुगेको छ,’ उनले भने, ‘अब छाना हालेर फल्स सिलिङ हाल्ने काम मात्रै रहेकोले चाँडै निर्माण सक्छौं ।’
महानगरपालिकाका इञ्जिनियर गोपाल पोख्रेलले ३ सय ७० जना बस्ने क्षमताको नाटक घरको निर्माण अबको ६ महिनामा पूरा हुने बताए ।

‘हालसम्ममा करिब ७० प्रतिशत निर्माण कार्य पूरा भएको छ,’ उनले भने, ‘अब बाहिर र भित्रको प्लास्टर, रंगरोगन, माथि
छाना हाल्न र फल्स सिलिङलगायतको काम बाँकी छ ।’ भारतीय दूताबासबाट नाटक घरको डिजाइन, नक्सा ल्याउन भएको ढिलाइले समयमा निर्माण काम पूरा हुन नसकेको पोख्रेलको दाबी छ । नाटक घरसँगै दुई तले मेकप र ड्रेसिङ कोठा, लाइट रूम र शौचालयसमेत निर्माण भइरहेको उनले बताए ।

आरोहण गुरुकुलका अध्यक्ष भैरब क्षेत्रीले निर्माण कम्पनीको ढिलासुस्तीले आउँदो फागुन १५ गतेदेखि सुरु हुन लागेको अन्तर्राष्ट्रिय नाटक महोत्सव नव निर्मित नाटक घरमा मनाउन नपाएको गुनासो पोखे । ‘निर्माण कम्पनीले कहिलेसम्ममा निर्माण कार्य पूरा गर्छ भन्ने नै ठेगान छैन,’ उनले भने, ‘ठेक्केदारले आफ्नै तालमा निर्माण कार्य अघि बढाइरहेको छ ।’

साहित्य, कला, संस्कृतिको केन्द्र मानिएको विराटनगरमा नाटक घरको अभावमा राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको नाटक महोत्सव आयोजना भइरहेको समस्याले भारतीय दूतावासमा यो नाटक घरका लागि पहल गरेको क्षेत्रीले सुनाए । ‘७ बर्ष अगाडि गुरुकुलको प्रांणमा २ सय ४२ जना अट्ने सुशिला कोइराला नाटक घर निर्माण भएको थियो,’ उनले भने, ‘त्यसले यहाँको दर्शकको चाप थेग्न नसकेको र राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको नाटक महोत्सवलगायतका कार्यक्रम गर्न अहिले बन्दै गरेको नाटक घरले सघाउ पुग्छ ।’

महानगरले उपलब्ध गराइदिएको १२ कट्टा जग्गामा १२ वटा कोठा भएको २ वटा भवन र सुशिला नाटक घरमा अर्को नाटक घर थपिने क्रममा छ । बन्दै गरेको नाटक घरको पछाडि खाली रहेको जग्गामा कलाकारहरूका लागि होस्टेल निर्माण गर्ने उनको योजना छ ।
गुरुकुलले मुलुकका लागि सफल रंगकर्मीहरू उत्पादन गर्न सफल भएको छ ।

अध्यक्ष क्षेत्रीका अनुसार हालसम्ममा गुरुकुलबाट सुनिल पोख्रेल, रामभजन कामत, मिलन नेपाली, मुकेश कर्ण, उव सापकोटालगायतका सफल रंगकर्मी उत्पादन भइसकेका छन् । तत्कालीन अध्यक्ष प्रदिप श्रेष्ठले २०३७ सालमा गुरुकुल स्थापना गरेको थियो ।

गुरुकुलका महासचिव विवश पोख्रेलले साहित्य, कला, संस्कृतिको संरक्षणका लागि नाटक घर आवश्यक भएको बताए । ‘सहरको सभ्यता त्यहाँको नाटक घरले झल्किन्छ,’ उनले भने, ‘बन्दै गरेको नाटक घरले यहाँ कला क्षेत्रको सम्भाव्यतामा वृद्धि भएको छ ।’ यसअघि भएको सानो आकारको एउटा मात्रै नाटक घरले साहित्यिक र कलासम्बन्धी कार्यक्रम एकै दिन गर्न अप्ठ्यारो हुने गरेको थियो तर अब बन्दै गरेको अर्को नाटक घरले यो समस्या समाधान हुने उनको विश्वास छ ।

प्रकाशित : फाल्गुन ७, २०७५ ०९:४४
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

मन्त्रीहरू भन्छन्–‘आर्थिक विकासका लागि कूटनीति’

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — नेपाल शान्ति र राजनीतिक स्थायित्वको बाटोमा अघि बढेकाले अब कूटनीति आर्थिक विकासका लागि सहयोगी हुने गरी अघि बढेको सरकारका दुई मन्त्रीले बताएका छन् ।

कान्तिपुर कन्क्लेभको ‘नेपाल इन ग्लोबल स्टेज’ सत्रमा सोमबार अर्थमन्त्री युवराज खतिवडा, परराष्ट्रमन्त्री प्रदीप ज्ञवाली र बिड म्यानेजमेन्टका संस्थापक सुजीव शाक्य । तस्बिर : इलिट जोशी/कान्तिपुर



कान्तिपुर कन्क्लेभको ‘नेपाल इन ग्लोबल स्टेज’ शीर्षकको बहसमा सोमबार सहभागी हुँदै परराष्ट्रमन्त्री प्रदीप ज्ञवाली र अर्थमन्त्री युवराज खतिवडाले वैदेशिक लगानी भित्र्याउन सरकराले विश्व रंगमञ्चमा गर्दै आएको प्रयास र नेपालमा भइरहेको प्रगति तथा चुनौतीका बारेमा खुलेर बोले ।

‘हामी अब आर्थिक कूटनीतितिर केन्द्रित भएका छौं,’ ज्ञवालीले भने, ‘किनभने अब हाम्रो कूटनीतिक संलग्नता र व्यवहारले समृद्ध नेपाल र सुखी नेपाली भन्ने हाम्रो अभियानलाई टेवा पुर्‍याउन सक्नुपर्छ जसका लागि विश्वव्यापी सदाशयता र सहयोगको जरुरत पर्छ ।’

त्यही उद्देश्यपूर्तिका लागि नेपालको कूटनीति बदलिएको उनको दाबी थियो । ‘सन् २०२० पछि हामी अल्पविकसित मुलुकको सूचीबाट माथि उठ्नेछौं । त्यसबेला हामीलाई सक्दो वैदेशिक सहायता चाहिन्छ, त्यसका लागि मैले मातहतका दूतावासहरूमा यसको पहल गर्न भनेको छु,’ उनले भने, ‘तर, वैदेशिक सहायताको प्रचलन घटदो भएकाले हामीलाई नेपालको नयाँ छवि बनाउन सिधै वैदेशिक लगानी चाहिन्छ ।’

त्यस उद्देश्यका लागि आर्थिक कूटनीतिको पहल भएको उनले बताए । नेपाल युवाहरूको देश भएको, मध्यम वर्गको दायरा बढदै गएको र प्रचुर प्राकृतिक सम्पदाका साथ दुई ठूला देश चीन र भारतमा अवस्थित भएकाले विश्वका लगानीकर्तालाई तान्न सकिने आधारहरूसमेत कन्क्लेभमा मन्त्री ज्ञवालीले प्रस्तुत गरे ।

यसका अतिरिक्त नेपालमा पर्यटन पनि विकासको अर्काे मुख्य आधार भएको उनले बताए । ‘अर्काे वर्ष हामी पर्यटन वर्षको आयोजन गर्दै छौं,’ उनले भने, ‘त्यसबेला २० लाख पर्यटन भित्र्याउने हाम्रो आकांक्षा छ, हाम्रा दूतावासहरू नेपालको प्रचारका लागि सक्रिय छन् ।’

प्रधानमन्त्री केपी ओलीलाई डाबोसमा निम्ता आउनु र त्यहाँ उनको उच्च किसिमको संलग्नता हुनु नेपालको परिवर्तित आर्थिक सन्दर्भको संकेत भएको अर्थमन्त्री खतिवडाले बताए । ‘डाबोसमा प्रधानमन्त्रीको सहभागिता र अभिव्यक्ति नेपाल सरकारप्रति उत्सुक विश्वलाई आफ्नो विकासको मार्गचित्र देखाउने अवसर थियो,’ खतिवडाले भने, ‘निर्वाचितै भएर आएको भए पनि हँसिया र हथौडाको यो सरकार कस्तो होला भन्ने यसका योजना के–के होलान् भन्ने जिज्ञासा मानिसहरूमा थियो । हामी पूर्ण लोकतान्त्रिक व्यवहारसहितको सरकार हो र लगानीकर्ताको स्थान सरकारले सुरक्षित राखेको छ भन्ने सन्देश हामीले दिन सफल भयौं ।’

खतिवडाका अनुसार संसारलाई नेपालले आफू सबभन्दा कान्छो संघीय राज्य भएको सन्देश पनि दिएको छ । एक वर्षभित्रै स्रोत र अवसरहरूको बाँडफाँडमा देखिएको संघीय समस्याको समाधान गरेको र धेरैभन्दा धेरै लगानीकर्तालाई नेपालमा आउन औपचारिक तथा अनौपचारिक संवादहरू सरकारले गरेकोखतिवडाले बताए ।

अर्थमन्त्रीको प्रक्षेपणअनुसार सन् २०२० मा नेपाल तीव्र अर्थिक वृद्धि गरिरहेको हुनेछ, नेपालको प्रतिव्यक्ति आय १५ सय डलर नाघ्नेछ, त्यस बेला नेपालले विदेशी लगानीसम्बन्धी कानूनीलगायतका समस्या सल्ट्याइसकेको हुनेछ र लगानी भित्र्याई पनि सकेको हुनेछ ।
‘त्यस बेला डाबोसमा हामी भन्नेछौं कि नेपाल पनि घुम्न र लगानीगर्नका लागि आकर्षक ठाउँ हो,’ अर्थमन्त्रीले भने ।

मन्त्री ज्ञवालीलेपनि अर्काे वर्ष डाबोस पुगी नेपालले थप लगानी भित्र्याउने विश्वास व्यक्त गरे । लगानीकर्ताहरूले सुरक्षित वातावरणमा आकर्षक प्रतिफलखोज्ने हुँदा त्यो वातावरण बनाउन सरकार सक्रिय रहेकोखतिवडाको दाबी छ ।

नेपालमा कानुनले नै व्यक्तिको सम्पत्तिको अधिकार सुरक्षित रहेकाले लगानीकर्ताहरूलाई यसले ढुक्क बनाउने तथा श्रम बजार सस्तो भएकाले लागत कम भई प्रतिफल बढ्ने हुनाले नेपालमा लगानी गर्न उपयुक्त समय आएको उनले बताए । ‘अर्काे कुरा, पछिल्ला वर्षहरूमा उद्योगधन्दामा बन्द हडताल हुन छाडेको छ,’ उनले भने, ‘यसले नेपालको श्रम बजार लजिलोछ भन्ने देखाउँछ ।’

संक्रमणकालीन न्यायिक प्रक्रिया नेपालको आफ्नै मौलिक र सफल प्रक्रिया भएको र यो नेपालले आफ्नै बुतामा पार लगाउन सक्छ भन्ने सन्देश आफूले आउने साता जेनेभामा हुने मानवअधिकार सम्बन्ध सभामा प्रस्तुत गर्ने मन्त्री ज्ञवालीले बताए ।

प्रकाशित : फाल्गुन ७, २०७५ ०९:१४
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्