तपाईंलाई पनि परेको छ कि लाखौंको चिट्ठा ?- विचार - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

तपाईंलाई पनि परेको छ कि लाखौंको चिट्ठा ?

हो न हो भन्दै सुरजले घरपरिवारलाई थाहै नदिई पटकपटक गरी २२ हजार भारु पठाइदिए । पैसा जम्मा गरेको महिनौं बितिसक्दा पनि उताबाट सम्पर्क नगरिएपछि मात्र सुरजले आफू ठगिएको पत्तो पाए ।
मधु राई

विराटनगर–११ स्थित एउटा उच्च माविमा विज्ञान संकायमा पढ्दै गरेकी सिर्जना राईलाई केही साताअघि ह्वाट्सएपमा ‘तपाईंलाई २५ लाख भारुको चिट्ठा परेको छ’ भन्दै उनको फोटोसहितको संक्षिप्त जानकारी आयो । उनले यसबारे परिवारलाई सुनाइन्, तर कसैले पत्याएनन् । यसरी केही दिनसम्म लगातार चिट्ठाको रकम छुटाउन २५ हजार भारु बुझाउनुपर्छ भनियो ।

घरपरिवारले नपत्याए पनि सिर्जनालाई कताकता हो कि भन्ने लागेको थियो । तर, उनका बुवाले यस्ता कुरा पत्याउनुको साटो नजिकैको प्रहरीचौकीमा खबर गरे । त्यसपछि प्रहरीले यस्ता घटना अन्यत्र पनि भइरहेको बतायो । अचेल सिर्जनाले त्यस्ता सन्देशबारे वास्ता गर्न छाडेकी छन् ।

दुई वर्षअघि सोही वडाका गाडी सहचालक सुरज सहनीलाई अज्ञात भारतीय नम्बरबाट ‘तपाईंलाई टाटा सुमो परेको छ र कागजात मिलाउन रकम जम्मा गर्नुपर्छ’ भन्ने सन्देश प्राप्त भो । हो न हो भन्दै सुरजले घरपरिवारलाई थाहै नदिई पटकपटक गरी २२ हजार भारु पठाइदिए । पैसा जम्मा गरेको महिनौं बितिसक्दा पनि उताबाट सम्पर्क नगरिएपछि मात्र सुरजले आफू ठगिएको पत्तो पाए ।

के गाउँ, के सहर, को हुनेखाने, को हुँदाखाने, आधुनिक सूचना प्रविधिमा सबैको सहज पहुँच हुन थालेयता साइबर अपराधका यस्ता घटनाहरू बाहिरिन थालेका छन् । पछिल्लो समय किशोर–किशोरीलाई मात्र हैन, गृहिणी र कामकाजी महिलालाई पनि साइबर अपराधीहरूले विभिन्न उपाय अपनाई ठग्ने प्रयास गरिरहेका छन् । पहिले–पहिले अज्ञात नम्बरबाट सम्पर्क गरी ठगी गर्ने कतिपय साइबर अपराधीहरूले पछिल्लो समय भ्वाइस मेल पठाउन थालेका छन् । केही दिनअघि मेरो विद्यालयमा अध्यापन गर्ने सुनिता राईलाई अज्ञात व्यक्तिले हिन्दी भाषामा ‘तपार्इंलाई ५० लाख भारुको चिट्ठा र १० तोला सुन परेको छ’ भनी भ्वाइस मेल पठाए । यद्यपि उनले उक्त कुरा पत्याएकी छैनन्, बरु अरूलाई पनि ती अज्ञात मानिसले पठाएको भ्वाइस मेल सुनाउने गरेकी छन् ।

अचेल साइबर अपराधीहरूले जोकोहीलाई निसाना बनाउन थालेका छन् । लकडाउन अघिसम्म यस्ता घटना फाट्टफुट्ट जनसमक्ष आउँथे, तर पछिल्लो समय यस्ता अपराधहरू ह्वात्तै बढेका छन् । लकडाउनमा अधिकांश विद्यालय र क्याम्पसहरूले अनलाइन कक्षा थालेयता सामाजिक सञ्जालमा विद्यार्थीहरूको सहजै पहुँच हुन थालेको छ । अहिले उनीहरूलाई लक्षित गरी साइबर अपराधीहरूले ठगीका नयाँनयाँ उपाय खोजिरहेका छन् ।

गाउँघरको के कुरा, सहर–बजारका अधिकांश व्यक्ति पनि साइबर अपराधबारे अनभिज्ञ छन् र आफू साइबर अपराधीको निसानामा परे कहाँ, कसलाई, कसरी उजुरी गर्ने भन्ने आधारभूत ज्ञानको कमीले अधिकांश घटना जनसमक्ष आउँदैनन् । सर्वसाधारणमा यसबारेको आधारभूत ज्ञान नहुँदा अपराधीहरूको मनोबल बढ्दै गएको देखिन्छ । पछिल्लो समय कतिपय साइबर अपराधीहरूले भारतीय फोन नम्बर प्रयोग गरी सर्वसाधारणलाई ठग्न थालेका छन् । यसलाई रोक्न हाम्रा साइबर अपराधसम्बन्धी कानुन अपर्याप्त देखिएको छ ।

सञ्चार माध्यमहरूमा साइबर अपराधका घटनाहरू बेलाबेला आउने गरे पनि कुनै अपरिचित व्यक्तिले आर्थिक प्रलोभन देखाई ठगी गर्दै आएका अपराधीहरू समातिएको समाचार भने विरलै आउने गर्छन् । यस्ता साइबर अपराधीहरूले केकस्तो सजाय पाए भन्नेबारे फलोअप समाचार नआउँदा यस्ता घटना पुनरावृत्ति हुने गरेका छन् । यसले गर्दा पनि हाम्रोजस्तो मुलुक साइबर अपराधीहरूका लागि उर्वर भूमि बन्दै गएको छ । आधुनिक सूचना प्रविधिमा जुनसुकै वर्ग, जाति, उमेर र समुदायको पहुँच बढ्नु सुखद भए पनि यसको बेफाइदाबारे सर्वसाधारण अनभिज्ञ हुँदा साइबर अपराधका घटनाले नेपाली समाज आक्रान्त बनाउने खतरा बढ्दै गएको छ ।

हिजोआज सामाजिक सञ्जालमा घण्टौं झुम्मिने अभिभावकहरूले छोराछोरीलाई पनि आफूजस्तै बनाइरहेका छन् । सहरका अधिकांश अभिभावकलाई नै इन्टरनेटमा केकस्तो कुरा हेर्ने भन्ने आधारभूत ज्ञान नहुँदा यसको दुरुपयोग बढ्दै गएको छ । पछिल्लो समय आफूले पाएको सुविधाको सदुपयोग गर्न नसक्दा नेपाली समाजमा सूचना प्रविधिकै कारण विसंगति चुलिएको छ । सेवाप्रदायक संस्थाहरूले पनि आफ्ना उपभोक्ताहरूलाई सचेत गराउन सकेका छैनन्, जसका कारण जुनसुकै उमेर समूहका उपभोक्ताहरू सजिलै साइबर अपराधीहरूको निसानामा पर्ने गरेका छन् । यस्ता विषयलाई ध्यानमा राखेर कपिलवस्तुका ८० विद्यालयका विद्यार्थीहरूलाई लक्षित गरी प्रहरीले साइबर अपराधबाट बच्न पुस्तिका प्रकाशन गरेको समाचार केही दिनअघि आएको थियो । अन्यत्र पनि साइबर अपराधसम्बन्धी जनचेतना जगाउन यस्तै काम गर्नु फलदायी हुने देखिन्छ ।

साइबर अपराधबारे सबै उमेर समूहलाई सचेत गराउन सरकारले विशेष भूमिका निर्वाह गर्नुपर्छ । सरकारले साइबर अपराधसम्बन्धी सन्देशहरू प्रकाशन र प्रसारण गर्नु जरुरी छ भने सञ्चार माध्यमहरूले पनि आर्थिक प्रलोभन देखाई ठगी गर्ने समूहको पर्दाफास गर्न खोजमूलक समाचार दिनु आवश्यक छ । सर्वसाधारणलाई साइबर अपराधबाट बचाउन पनि कोभिड–१९ कै शैलीले रिङटोनमार्फत सचेतना जगाउन सकिन्छ ।

प्रकाशित : वैशाख २, २०७८ ०७:५९
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

विपिनको तिर्खा मेट्ने ‘विवेक’

शंकर आचार्य

पर्सा — ‘सेल्फी किङ’ पछि विपिन कार्कीको नयाँ फिल्म आएको छैन । उनी यतिबेला मधेस घुमघाममा छन् । यात्रा समय बिताउनका लागि आगामी चलचित्र ‘विवेक’ को तयारीका लागि मधेसको रहनसहन नजिकबाट नियाल्न हो । दुई वर्षको ब्रेकपछि अब ‘विवेक’ बाट आफ्नो अभिनयको तिर्खा मेटिने उनी बताउँछन् । 

‘सेल्फी किङ पछि लकडाउन सुरु भयो, त्यसयता प्रस्तावहरू त आए तर ‘विवेक’ को कथावस्तु चित्त बुझेकाले यो स्विकारेको हुँ,’ उनले भने, ‘यसको कथाले मलाई लोभ्यायो । सेल्फी किङपछि अभिनयका लागि मेरो आत्मा तिर्खाएको छ ।’ ‘विवेक’ को छायांकन जनकपुर र वीरगन्जको सेरोफेरोमा हुने भएकाले आफू यहाँका परिवेश र फरक समुदायमा भिज्नका लागि सक्दो मिहिनेत गरिरहेको उनले बताए । ‘परिवेश र भाषागत कुरा फरक छन् तैपनि मलाई समस्या छैन,’ उनले भने, ‘गुरुकुलमा अभिनय सिक्दा कुन चरित्रमा कसरी देखा पर्नुपर्छ भन्ने सिकेको छु । मिहिनेत पनि गरिरहेको छु ।’

‘विवेक’ तराई–मधेसको कथा भए पनि आफू यसलाई मूलधारकै नेपाली चलचित्र भन्न रुचाउने कार्की बताउँछन् । ‘यो नेपाली चलचित्र हो, जसमा आवश्यकताअनुसार मैथिली र भोजपुरी संवाद पनि प्रयोग गरिएको हुनेछ,’ उनले भने, ‘राजधानीबाहेकलाई मोफसल भन्ने कुरो मलाई चित्त बुझ्दैन । वीरगन्ज, धनगढी, विराटनगर पनि नेपालै हो, जहाँबाट पनि चलचित्र बनाउन सकिन्छ र त्यो मूलधारकै हुन्छ ।’

अभिनयको मामिलामा पात्रका लागि ‘चुजी’ विपिनले ‘विवेक’ आफ्नो १५ औं चलचित्र हुने बताए । ‘छड्के’ बाट थालेको चलचित्रमा अभिनय यात्रामा उनी दर्शक माझ आफूलाई ‘पशुपति प्रसाद’ को ‘भस्मे डन’ ले नै चिनाएको बताउँछन् । ‘छड्के मेरो इन्ट्री गेट हो,’ उनले भने, ‘तर मेरो करिअरको टर्निङ प्वाइन्ट भने पशुपति प्रसादको भस्मे डन चरित्र नै हो ।’

यद्यपि भस्मे डनभन्दा आफूलाई ‘हरि’, ‘जात्रा’, ‘प्रसाद’, ‘नाका’ आदिको आफ्ना चरित्रहरू बढी मन परेको उनले बताए । प्रिन्सेस मुभिज निर्माता रहेको ‘विवेक’ को निर्देशन माधव वाग्लेले गर्न लागेका छन् । ‘लुट’ का निर्माता उनी अब निर्देशनका लागि तयार रहेको बताउँछन् ।

‘विवेक’ का लागि कलाकारहरूको अडिसन र लोकेसनको छनोटका लागि प्रदेश २ का सहरहरूमा आफू मुख्य कलाकार विपिन कार्की र लेखक लोकनाथ कोइरालासहित व्यस्त रहेको उनले बताए । ‘विवेक’ मा झन्डै ५१ कलाकार हुने र तीमध्ये विपिन कार्कीको मात्र भूमिका टुंगो भएको छ । अन्य कलाकारको छनोट अडिसनबाटै गर्ने उनले सुनाए । ४ करोड रुपैयाँ लागत रहने यो चलचित्रको छायांकन जेठबाट सुरु गर्ने योजना छ ।

प्रकाशित : वैशाख २, २०७८ ०७:४८
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×