मत्स्येन्द्रनाथको रथारोहण हुने- उपत्यका - कान्तिपुर समाचार

मत्स्येन्द्रनाथको रथारोहण हुने

प्रशान्त माली

काठमाडौँ — कोभिड–१९ का कारण पटक–पटक स्थगन भएको अन्न र सहकालका देवता मानिने रातो मत्स्येन्द्रनाथको रथारोहण शनिबार नागपञ्चमीको अवसरमा पुल्चोकमा हुने भएको छ । मत्स्येन्द्रनाथका ज्योतिषि, पानेजु (पुजारी), गुठियार, ज्यापू समाज, गुठी संस्थान र ललितपुर महानगरपालिकालगायत सरोकारवालाको शुक्रबारको छलफलपछि यस्तो निर्णय गरिएको हो ।

रथारोहणको साइत भने १२ बजेर ५ मिनेटबाट १० मिनेटसम्म रहेको मत्स्येन्द्रनाथका ज्योतिषि कीर्तिमदन जोशीले बताए ।

ज्यापू समाजका अध्यक्ष चन्द्र महर्जनका अनुसार परम्पराअनुसार रथारोहण गरेको चार दिनभित्र रथयात्रा सुरु गर्नुपर्छ । ‘तर कोभिड–१९ कारण लकडाउन पूरा रूपमा खुलेपछि मात्र रथयात्रा गर्ने तय भएको छ,’ उनले भने । रथारोहण यसअघि असार २४ गते गर्ने तय भएको थियो । तर लकडाउनका कारण स्थगित भयो । तिथिअनुसार रथारोहण वैशाख १२ गते गर्नु पर्दथ्यो । मत्स्येन्द्रनाथका ज्योतिषी जोशीका अनुसार नागपञ्चमीमा रथारोहण नभएमा दसैंसम्म अर्को साइत छैन । यसलाई मध्यनजर गरेर बिहीबार ३२ पानेजु संघ, ज्योतिषी, गुठियारलगायत अन्य सरोकारवालाहरू मिलेर ललितपुरका प्रमुख जिल्ला अधिकारी नारायणप्रसाद भट्ट र ललितपुर महानगरका मेयर चिरीबाबु महर्जनसमक्ष ध्यानाकर्षण गर्न पुगेका थिए । ललितपुरका प्रमुख जिल्ला अधिकारी भट्टले सरकारले तय गरेको मापदण्डमा रहेर रथारोहण गर्न सकिने बताए । ‘भीडभाड नगरी सामाजिक दूरी कायम, मास्क र सेनिटाइजर प्रयोग अनिवार्य गर्नुपर्‍यो,’ उनले भने ।

मत्स्येन्द्रनाथका पुजारी कपिलदेव वज्राचार्यले रथारोहण गर्न सम्पूर्ण तयारी पूरा भइसकेको बताए । ‘बौद्ध परम्पराअनुसार प्राणप्रतिष्ठा गराई पुरुष र नारी दुवैलाई गरिने जातकर्म, नामकर्म, अन्नप्राशन, उपनयन, चूडाकर्म, इही (बेल विवाह) र गुफा राख्ने दसकर्म सबै विधि सम्पन्न भइसकेको छ,’ उनले भने । गुठी संस्थान ललितपुर शाखा कार्यालय प्रमुख राजन भुजुले गुरुजु पल्टनलाई पनि जानकारी गराइसकेको बताए । लकडाउनका कारण चैतमा गरिएको महास्नानमा भने हनुमानढोका दरबारस्थित शार्दूलजंग गुल्मबाट आउनुपर्ने गुरुजु पल्टन उपस्थित भएनन् । रथारोहणमा ललितपुरका सत्रौं शताब्दीका राजा सिद्धिनरसिंह मल्लको ऐतिहासिक खड्ग भने झल्लरवाल छत्रले ओढाएर सम्मिलित गराउने परम्परा छ । मत्स्येन्द्रनाथ जात्रा सञ्चालनका लागि शुक्रबार नेवाः पत्रकार राष्ट्रिय दबु ललितपुरले सरोकारवालासँग अन्तर्क्रिया गरेको छ ।

प्रकाशित : श्रावण ९, २०७७ २१:२८
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

गुँला पर्व सुरु 

प्रशान्त माली

काठमाडौँ — नेवार समुदायले मनाउने गुँला पर्व मंगलबारबाट सुरु भएको छ । साउन शुक्ल प्रतिपदादेखि एक महिनासम्म मनाइने पर्वमा सांस्कृतिक बाजागाजाका साथमा बुद्ध भगवानको भजनकीर्तन गाएर मठमन्दिर, बौद्ध चैत्य परिक्रममा गरिन्छ ।

फाइल तस्बिर

तर, कोभिड–१९ रोकथाम गर्न सरकारले गरेको लकडाउनको कारणले गर्दा बाजागाजासहितको उपस्थिति भने कम भयो । पर्वको अवसरमा विशेषगरी स्वयम्भू महाचैत्य, बौद्ध चैत्यलगायत उपत्यकाका विभिन्न चैत्यस्थलको दैनिक परिक्रमा गरिन्छ । राँगाको सिङबाट बनाइएको ‘न्याकुँ’ बाजा बजाइन्छ । दाफा, धाः, बाँसुरी, धिम, भुस्यालगायत नौ बाजा बजाउने प्रचलन छ ।

यो पर्व विशेषगरी बौद्ध धर्मावलम्बीले मनाउने गर्छन् । नेपाल भाषामा ‘गुँ’ को अर्थ नवौं र ‘ला’ को अर्थ महिना हो । यसरी गुँलाको अर्थ नवौं महिना भन्ने बुझिन्छ । बौद्ध धर्मावलम्बीहरु बिहान सबेरै स्वयम्भू महाचैत्यमा पुगेका थिए । काठमाडौंका स्थानीयवासी स्वयम्भू महाचैत्य दर्शन गरेपछि शोभा भगवती हुँदै विजयेश्वरी र त्यहाँबाट केलटोलस्थित सेतो मत्स्येन्द्रनाथ दर्शन गर्न पुगेका थिए ।

ललितपुरका स्थानीयवासी भने पाटन र चोभारस्थित मत्स्येन्द्रनाथ मन्दिर, मन्जुश्री, गोल्डेन टेम्पल लगायत पाटनका विभिन्न विहार/महाविहारमा पूजा गर्न पुगेका थिए । यो पर्व अवधिभर माछा मासु, जाँडरक्सी, गुन्द्रुक खान नहुने नियम छ ।

धार्मिक दृष्टिकोणले यस पर्वसँगै नाग पञ्चमी, पञ्चदान, रक्षाबन्धन जनैपूर्णिमा, गाईजात्रा, मतःयाः, देवपत्तनमा खड्गजात्रा, कृष्णाष्टमी, बाबुको मुख हेर्ने पर्व आउँछन् ।

प्रकाशित : श्रावण ६, २०७७ १७:२३
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×