स्टार्टअपका सारथि

कान्तिपुर संवाददाता

नवीनतम सोच, सीप, उद्यमशीलता र प्रविधिको उपयोग गरी आफ्नै व्यवसाय सुरु गर्नुलाई अचेल स्टार्टअप भनिन्छ  । यसको ठ्याक्कै परिभाषा नभए पनि यसैभित्र रहेर व्यवसाय सुरु गर्नेको संख्या बढ्दो छ  ।स्टार्टअपको संख्या मात्रै नभई यसलाई सहजीकरण गर्ने निकाय पनि बढिरहेका छन् ।

ZenTravel

समाजमा विद्यमान चुनौतीलाई अवसरका रूपमा प्रयोग गरी धेरै युवाले आफ्नै व्यवसाय सुरु गरेका पाइन्छन् । स्टार्टअपको उद्देश्य व्यवसायका माध्यमबाट समाजमा रहेको चुनौती समाधानका लागि सघाउनु पनि हो । यसका लागि ठूलो लगानी नचाहिन पनि सक्छ, मात्र अरूभन्दा फरक सीपलाई प्रयोग गरी उद्यमी बन्ने सोच हुनुपर्छ । जसबाट कुनै समस्या समाधानका लागि सहयोग पनि होस् ।


अहिले यिनै स्टार्टअपहरूलाई नयाँ अवसरको बाटो देखाउन विभिन्न समुदाय (बिजनेस कम्युनिटी) छन् । जसले उद्यमी बन्ने चाहना भए पनि लगानीको स्रोत नभएकालाई तालिम, कार्यक्रम तथा लगानीको वातावरण सिर्जना गर्न सहयोग गर्दछन् । सन् २०१३ देखि गुगल बिजनेस ग्रुप (जीबीजी) ले स्टार्टअपलाई अवसरको विकल्प दिँदै आएको छ । यसले महिलाका लागि ‘वुमन विल’ र स्टार्टअपका लागि ‘बीज फेस्ट’ प्रदर्शनी गरिरहेको छ । अघिल्लो साता भएको बीज फेस्टमा एक सय बढी स्टार्टअप सहभागी भएका थिए ।

Meroghar


जीबीजी अन्तर्राष्ट्रिय स्वयंसेवी संस्था भएको यसबारे नेपालमा नेतृत्व गरिरहेका अमित अग्रवाल बताउँछन् । उनी भन्छन्, ‘यो स्वयंसेवी संस्था हो । नव उद्यमीलाई अगाडि बढाउनु नै यसको उद्देश्य हो । चुनौती मै अवसर देखेर तिनै समस्या समाधान गर्न स्थापना भएका स्टार्टअप छन् । स्टार्टअपसँग महँगो प्रदर्शनी हलमा गएर आफ्ना सेवाको प्रचार गर्ने क्षमता र स्रोत साधन पनि नहुने भएकाले यसले सहयोग गर्छ ।’


स्नातक सकेका, जसमा उद्यमी बन्ने सपना भएका युवाहरू बढी स्टार्टअपमा आकर्षित छन् । स्टार्टअपहरू नयाँ भएकाले सबै दर्ता भइसकेका हुँदैनन् । त्यसलाई जीबीजीले गाइड गर्छ । जीबीजीले हालसम्म ५ सय बढी स्टार्टअपलाई निःशुल्क रूपमा उद्यमशीलतासम्बन्धी तालिम र अरू सहयोग गरिसकेको छ । ‘यो एउटा प्लेटफर्म मात्र हो,’ अग्रवालले भने, ‘यसमा अवसर र चुनौती दुवै छ, त्यसको सामना पनि गर्नुपर्छ । उद्यमी बन्न सजिलो कुरा पनि होइन ।’
उनका अनुसार कृषिमा उपयोगी हुने ड्रोनदेखि मोबाइल गेम, एनिमेसन, डिजिटल मार्केटिङ, अनलाइन सपिङ, अनलाइनमार्फत शिक्षा र स्वास्थ्य सेवा प्रदान गर्ने, नेपाली ब्रान्डका लुगा उत्पादन गर्नेसम्मका स्टार्टअपलाई जीबीजीले सहजीकरण गरेको छ । स्टार्टअपका लागि कामको वातावरण सिर्जना गर्नुपर्ने उनी बताउँछन् । भन्छन्, ‘आविष्कार पहिला र नीति पछि आउँछ । यो नयाँ कुरा हो, त्यसैले टेक्नोलोजीसँगै जनहितमा ठीक गर्न कानुन बनाउनुपर्छ ।’



जीबीजीले गत साता काठमाडौंमा गरेको बीज फेस्टमा सहभागी भएका डेढ सय स्टार्टअपमध्ये ‘सजिलो मर्मत सेवा’ पनि हो । यसका संस्थापक २९ वर्षीय सुजित रेग्मी तीन लाख रुपैयाँ लगानीमा तीन जना साथी मिलेर दुई वर्ष अघि कम्पनी स्थापना गरेको बताउँछन् । उनको कम्पनीले घर वा अफिसका लागि कार्पेन्टर, प्लम्बिङ, इलेक्ट्रिसियन तथा होम अप्लायन्सका सामग्री बनाउने र नयाँ उपलब्ध गराउने काम दिने गर्दछ । उनका अनुसार कम्पनीमा १३ जना कर्मचारी छन् भने ६५ जनालाई पार्टटाइम काम मिलेको छ ।


बीज फेस्टजस्तो प्लेटफर्मका कारण आफ्नो स्टार्टअपको ब्रान्डिङमा सहयोग पुग्ने उनी बताउँछन् । एमबीए गरेका रेग्मी भन्छन्, ‘क्लासको प्रोजेक्टको समयमा हामीले गरेको अध्ययनबाट सेवाग्राहीको समयमा काम नहुने र सेवा प्रदायकमा दक्ष कामदारको समस्या देखियो । त्यतिबेला नै यसमा केही गर्न सकिन्छ भन्ने सोच आएको हो ।’ उनको कम्पनीले हालसम्म उपत्यकाभित्र नौ हजार ग्राहक बनाइसकेको छ ।१७० वटा संस्थाले सेवा लिइसकेका छन् । ‘विदेश जानुपर्ने बाध्यता भएकाहरूका लागि मर्मतसम्बन्धी तालिम धेरै छन्,’ उनले भने, ‘उनीहरूका लागि रोजगारीको वातावरण सिर्जना गर्न पनि यसले सहयोग गरेको छ ।’ स्टार्टअपमा संघर्ष धेरै गर्नुपर्ने भए पनि यसबाट केही गर्न सकिने विश्वास रहेको उनले बताए ।


नेपाल कम्युनिटर स्टार्टअपलाई गाइड गर्ने अर्को कम्पनी हो । यसले एक वर्षसम्म स्टार्टअपलाई सफल व्यवसायी बनाउनमा, सहकार्य, प्रशिक्षण, व्यापार तथा परामर्शको सेवा दिने काम गर्दछ । कम्युनिटरका प्रोगाम अफिसर अनिल पराजुली भन्छन्, ‘हामीले स्टार्टअपलाई एक वर्षसम्म व्यवसाय वृद्धिसम्बन्धी तालिम प्रदान गर्दछौं । जसमा स्टार्टअपलाई आफ्नो व्यवसायको उद्देश्य निश्चित गर्न सिकाउँछौं ।’ स्टार्टअपले रोजेको व्यवसायको बजार अध्ययन यसको महत्त्वपूर्ण पक्ष रहने उनी बताउँछन् ।



२०७२ सालको महाभूकम्पपछि नेपाललाई सहयोग गर्न आएको अन्तर्राष्ट्रिय संस्था कम्युनिटरले नव उद्यमीका लागि अवसरका रूपमा स्थापित गरेको पराजुली सुनाउँछन् । उनको यो संस्था दर्ता भएर सञ्चालनमा आएको एक वर्षमात्र हुँदै छ । नेपाल कम्युनिटरमा चार कम्पनी रहेका छन् । यसले आफ्नो कम्पनीलाई अगाडि बढाउन सहयोग गरिरहेको छ ।


अनिल पराजुलीले ५ वर्ष अगाडि समृद्धि फाउन्डेसनमा ‘अर्थलाय’ कार्यक्रममा युवालाई उद्यमसम्बन्धी तालिम दिने काम गर्थे । तीन वर्षको अनुभवबाट सिक्दै सिकाइरहेको उनी बताउँछन् । ‘त्यो समयमा हामीले २४ युवालाई तालिम दिएको मध्ये २–३ जनाले मात्र आफ्नै कम्पनी सञ्चालन गर्न सकेका थिए,’ उनले भने, ‘त्यसले मेरो चित्त बुझेन । आफूले अरूलाई केही सिकाएपछि नतिजा पनि राम्रै निस्कियोस् भन्ने चाहना हुन्छ । त्यसैले अहिले एक वर्षसँगै राखेर व्यवसायसम्बन्धी सबै तालिम दिइरहेका छौं ।’ नेपाल कम्युनिटरमा १२ जनाको टिमको आ–आफ्नै भूमिका रहेको उनले बताए । देशलाई उद्यमीको आवश्यकता रहेकाले उनीहरूलाई सहयोग गर्नुपर्ने उनको भनाइ छ । ‘स्टार्टअप नयाँ हुन्,’ उनले भने, ‘व्यवसायको वातावरण सिर्जना हामीले गर्न सक्नुपर्छ ।’


भाडामा कपडाको व्यवसाय सुरु गर्ने नव उद्यमी हुन् २७ वर्षे मनीषजंग थापा । उनले आठ महिनायता कम्युनिटर नेपालबाट ‘एन्टिडोट नेपाल’ सञ्चालन गरिरहेका छन् । उनले यो व्यवसाय ५० हजार रुपैयाँको लगानीबाट सुरु गरेका हुन् । बानेश्वर, युनिग्लोब कलेजबाट मार्केटिङ एन्ड सेल्समा बीबीए गरेका उनी भन्छन्, ‘कपडा छ, फेरि दोहोर्‍याएर लाउन मन नलाग्ने । पैसा छ, एकचोटि लाउनलाई मात्र महँगो तिर्नुपर्ने समस्या मेरी बहिनीबाट थाहा पाएँ ।’ यसको समाधानका लागि उनले अरूबाट १–२ पटक प्रयोग गरिसकेको कपडा लिने र त्यसलाई भाडामा दिने व्यवसाय सुरु गरेका हुन् ।

प्रकाशित : पुस २५, २०७६ १०:५७
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

माछाको ५२ परिकार

अर्जुन राजवंशी

अर्डर लिँदा वेटरको प्रश्न हुन्छ, मटन कि चिकेन ? तर, बिर्तामोडस्थित हेभन वाटर पार्कमा वेटरलाई प्रश्न गर्ने अवसर छैन  । मेन्यु ननभेज नै हो तर, मटन र चिकेनको होइन, माछाको  ।

अर्डर लिँदा वेटरको प्रश्न हुन्छ, मटन कि चिकेन ? तर, बिर्तामोडस्थित हेभन वाटर पार्कमा वेटरलाई प्रश्न गर्ने अवसर छैन । मेन्यु ननभेज नै हो तर, मटन र चिकेनको होइन, माछाको ।

पोखरीको डिलमा बसेर यहाँ माछाको ५२ प्रकारको स्वाद लिन पाइन्छ । ग्राहकलाई अर्डरअनुसारको स्वाद उपलब्ध हुन्छ, यहाँका १२ वटा पोखरीबाट निकालेका ताजा माछाको । माछा खान डराउनु पर्दैन । अधिकांश परिकार ‘बोनलेस’ हुन्छन् । बालबालिकादेखि वृद्धवृद्धासम्मले निर्धक्कसँग खान्छन् ।

‘ग्राहकलाई ताजा र अर्गानिक माछाको परिकार खुवाउन पोखरीको डिलमै रेस्टुराँ बनाएका हौं,’ पार्कका प्रबन्ध निर्देशक नेपाल रत्न सिवाकोटीले भने । एक दशकअघिसम्म झापामा माछा खानेमा आदिवासीको बाहुल्य थियो । धेरैले ‘काँडा’ को डरले माछा अत्यन्त कम खान्थे । परिकार बनाउने ज्ञानको पनि कमी थियो । ‘फर्मालिन’ हालेका माछा हप्तौंपछि भारतबाट ल्याइने भएकाले माछाप्रति मोह बढेको थिएन । त्यसैको अभाव पूर्ति गर्न डेढ वर्षयता हेभन पार्क खुलेको हो ।

यहाँ दैनिक करिब एक सय केजी माछाको विभिन्न परिकार बिक्री हुन्छन् । धेरै रुचाएका परिकार हुन्, फिस चिल्ली, फिस मःम, लेमन फिस । फिस चिल्ली बोनलेस हुन्छ । अर्डरअनुसार स्पाइसी वा बिनापिरो बनाइन्छ । बालबालिका लिएर आउने अभिभावकको पहिलो रोजाइको खाजा हो यो । लेमन फिस पनि बोनलेस नै हुन्छ । अमिलो हालेर बनाइएकाले ‘खट्टामीठा’ स्वादको हुन्छ । यो परिकार स्न्याक्सका रूपमा बढी चलेको रेस्टुराँका सेफ पुजन खरेलले बताए ।

स्वस्थकर रोज्नेले ‘होल फिस स्टिम’ मन पराउँछन् । एउटा पूरै माछालाई बाफमा मात्र पकाइन्छ । यसमा तेल र मसलाको प्रयोग गरिँदैन । त्यस्तै, ६ सय ग्रामको एउटा पूरै माछालाई ‘होल फिस फ्राई’ का रूपमा पकाइन्छ । ग्राहकले ‘तावा फिस’ पनि निकै रुचाउँछन् । यसमा सानो माछालाई बीच भागबाट चिरिन्छ । तावामा राखेर चिरिएकै माछाबाट निस्किने तेलमा पकाइन्छ । माछाको स्पेसल परिकार बनाउन भारत र दुबईका होटलमा लामो समयदेखि काम गरेका तीन जना सेफहरू रेस्टुराँमा कार्यरत छन् ।

यहाँ माछाको इन्डियन स्पेसल करी, नुडल्स, हेड सुप, सेकुवा, मःम, पकोडा, मन्चुरियन, तन्दुरी, साँदेको, हङकङ फिस, फिस फिङ्गर, क्रिस्पी फिस, फिस गार्लिक, फिस जिन्जर, फिस सिक्स्टीफाइभ, हनी फिस, फिस स्वीट एन्ड सोवर, फिस ड्राई फ्री, फिस सल्ट एन्ड पेपर, फिस बल विथ हट एन्ड गार्लिक सस, हेवन स्पेसल फिस, फिस करी, फिस मसला, फिस कडाईं, फिस हन्डी, फिस कासा, फिस कोलापुरी, फिस डोपायाजा, फिस अफघानी, फिस चटपटी, फिस पेपर मसला, फिस स्टिम मसला, फिस लन्च डिनर सेटलगायत परिकार तयार गरिन्छ । यी परिकारहरू ‘पंघास’ माछाका हुन्छन् ।

बिर्तामोड नगरपालिका २ मा १६ बिघामा बनाइएका १२ वटा पोखरीमा अर्गानिक माछा पालन गरिएको सिवाकोटीले बताए । ‘हामीले अर्गानिक र ताजा माछाको परिकार बिक्री गर्छौं,’ उनले भने । यहाँ माछा खान मात्र होइन, पार्कबाट ताजा माछा खरिद गरेर घर लान पनि सकिन्छ ।

प्रकाशित : पुस १८, २०७६ १२:०९
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
×