सत्तारूढ दलनिकट विद्यार्थी संगठनले गरे इन्धन ढुवानीमा अवरोध- अर्थ / वाणिज्य - कान्तिपुर समाचार

सत्तारूढ दलनिकट विद्यार्थी संगठनले गरे इन्धन ढुवानीमा अवरोध

बुधबार १० बजे नै थानकोट डिपो पुगेका विद्यार्थी संगठनका प्रतिनिधिद्वारा ६ घण्टा धर्ना/सभा
राजु चौधरी

काठमाडौँ — पेट्रोलियम पदार्थमा भएको मूल्यवृद्धि फिर्ताको माग गर्दै सत्तारूढ दलनिकट विद्यार्थी संगठनले इन्धन ढुवानी र बिक्रीवितरणमा अवरोध गरेका छन् । नेपाल विद्यार्थी संघ, अखिल (क्रान्तिकारी), अनेरास्ववियु समाजवादी, विद्यार्थी युनियन र अखिल छैटौंका अध्यक्षले संयुक्त प्रेस विज्ञप्ति जारी गर्दै इन्धनमा भएको मूल्यवृद्धि फिर्ता नभएसम्म आन्दोलन गर्ने जनाएका छन् ।

उनीहरूले बुधबार आयल निगमको थानकोट डिपोमा ६ घण्टा धर्ना/सभा गरे । करिब २५ जनाको संख्यामा रहेका विद्यार्थी संगठनका प्रतिनिधि बुधबार १० बजे नै थानकोट डिपो पुगेका थिए ।

थानकोट डिपोसँगै दाङ, चारआली, भैरहवालगायतका डिपोमा पनि उनीहरू पुगेका थिए । उनीहरूले इन्धन बिक्रीको बिलिङसमेत गर्न नदिएको निगमका प्रवक्ता विनितमणि उपाध्यायले जानकारी दिए । ‘इन्धनमा भएको मूल्यवृद्धिबारे सोमबार छलफल भएको थियो । निगमको समस्या बताएका थियौं, विद्यार्थीहरूको माग मूल्यवृद्धि फिर्ता नै हो,’ उपाध्यायले भने ।

अत्यावश्यक सेवा सञ्चालन ऐन, २०१४ र अत्यावश्यक पदार्थ नियन्त्रण (अधिकार) ऐन, २०१७ अनुसार ढुवानीमा अवरोध, बन्दहडताल गर्न पाइँदैन । ऐनविपरीत काम गर्ने कुनै पनि व्यक्ति, व्यवसाय र उद्योगलाई जिल्ला प्रशासन कार्यालयले कारबाही गर्ने अधिकार दिएको छ । तर भर्खरै सत्तारोहण गरिसकेको नेपाली कांग्रेस, माओवादीनिकट विद्यार्थी संगठनले अत्यावश्यक मानिने इन्धनको ढुवानीमा अवरोध गरे ।

‘सभा गरिरहँदा विद्यार्थीहरूले भारतबाट आएका ट्यांकर खाली गर्न दिए,’ निगमका थानकोट डिपो प्रमुख अभिषेक ठाकुरले भने, ‘तर इन्धन लोड भएका सवारी बाहिर जान दिएनन् ।’ उनीहरूको सभा सकिएपछि भने इन्धन लोडिङ निरन्तर भएको ठाकुरले जानकारी दिए । ‘कोणसभापछि पेट्रोल ६ सय ४ किलोलिटर र डिजेल ४ सय ६ किलोलिटर बिक्री गरेका छौं,’ उनले भने, ‘बेलुका भए पनि डिपो खोल्न दिए, त्यही राम्रो भयो ।’ इन्धनमा भएको पटकपटकको मूल्यवृद्धिले बजारभाउ बढ्ने, सर्वसाधारणलाई समस्या हुने भन्दै ५ विद्यार्थी संगठन आन्दोलित छन् । निगमले असार २२ मा खाना पकाउने एलपी ग्याससहित सबै इन्धनको मूल्य बढाउने निर्णय गरेपछि उनीहरू आन्दोलित भएका हुन् ।

निगमले प्रतिसिलिन्डर ग्यासमा २५ रुपैयाँ बढाएर १४ सय २५, पेट्रोलमा २ रुपैयाँ वृद्धि गरेर १ सय २९, डिजेल र मट्टीतेलमा २/२ रुपैयाँ बढाएर १ सय १२ रुपैयाँ कायम गरिएको थियो । हवाई इन्धन आन्तरिकतर्फ प्रतिलिटर २ रुपैयाँ बढाएर ८४ रुपैयाँ, अन्तर्राष्ट्रियतर्फ प्रतिकिलोलिटर १९ डलरले वृद्धि गरेर ७ सय ५४ रुपैयाँ कायम गरिएको थियो ।

मूल्य समायोजनपछि पनि पाक्षिक घाटा ९१ करोडभन्दा बढी हुने निगमको दाबी छ । यही कारण मूल्य बढाइरहनुपरेको निगमका कार्यकारी निर्देशक सुरेन्द्रकुमार पौडेलले बताए । ‘अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा मूल्य उकालो लागिरहेको छ । मूल्य समायोजन नहुँदा निगम धराशायी हुन्छ ।’ उपत्यकामा बुधबार करिब ५० प्रतिशत पम्प बन्द रहेको पेट्रोलियम डिलर्स राष्ट्रिय एसोसिएसनका अध्यक्ष लिलेन्द्र प्रधानले बताए । केही क्षेत्रमा विद्यार्थी नेता आउँदा बन्द गरियो । गएपछि पुनः खोलियो । एसोसिएसनका अनुसार मुलुकभर करिब १५ सय पम्प छन् । यसमध्ये सबैभन्दा बढी उपत्यकामा नै प्रभाव परेको जनाइएको छ ।

अहिले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा भइरहेको इन्धनको मूल्यवृद्धि, बलियो बनेको डलर र सरकारको कर नीतिलगायत सबैको भार उपभोक्तामा परेको छ । रक्सौलमा ६७.७७ रुपैयाँमा किनिएको पेट्रोलमा ५६.६१ रुपैयाँ कर थोपरिएको छ । डिजेलमा भने ३९ रुपैयाँ २८ पैसा कर लगाइएको छ । विभिन्न शीर्षकमा लगाइएको कर पुनरावलोकन भए निगमको घाटा कम हुने र उपभोक्तालाई समेत सस्तोमा इन्धन बिक्री गर्न सकिने निगमको भनाइ छ । संयुक्त विद्यार्थी संगठनले नेपाल पेट्रोलियम डिलर्स एसोसिएनलाई ध्यानाकर्षणसमेत गराएका थिए । उनीहरूले पठाएको पत्रमा भनिएको छ, ‘जनताको डाढ सेक्ने गरी भएको मूल्यवृद्धि फिर्ता गर्न गरिएको आन्दोलनमा एसोसिएसन मातहतका सम्पूर्ण पम्प र ढुवानी ट्यांकर बन्द गरी आन्दोलनमा सहयोग गरिदिन ध्यानकर्षण गर्दछौं । ध्यानकर्षण अवज्ञा गरिए त्यसबाट उत्पन्न हुने परिस्थितिको सबै जिम्मेबारी व्यवसायी र एसोसिएसन आफै हुने जानकारी गराउँछौं ।’

आन्दोलनपछि १ रुपैयाँ घट्यो मूल्य

यसैबीच विद्यार्थीहरूको आन्दोलनपछि निगमले इन्धनको मूल्य प्रतिलिटर १ रुपैयाँ घटाएको छ । निगमले पेट्रोल, डिजेल र मट्टीतेलमा मूल्य घटाउने निर्णय गरेको हो ।

‘आन्दोलनरत संयुक्त विद्यार्थी संगठनको मागलाई मध्यनगर गर्दै पेट्रोल, डिजेल र मट्टीतेलको खुद्रा बिक्री मूल्यमा प्रतिलिटर १ रुपैयाँ घटाउने निर्णय भएको छ,’ निगमका प्रवक्ता उपाध्यायले जारी गरेको विज्ञप्तिमा भनिएको छ, ‘नयाँ खुद्रा बिक्री मूल्य पेट्रोल प्रतिलिटर १ सय २८ र डिजेल/मट्टीतेल प्रतिलिटिर १ सय ११ कायम गरिएको छ ।’

प्रकाशित : असार ३१, २०७८ ०७:०१
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

तरकारी आयात परिमाण उस्तै, बजारमा भने मूल्य वृद्धि

खुद्रा व्यापारी भन्छन्, ‘सिजनका कारण एक/दुई वस्तुमा बढ्नु स्वाभाविक हो तर सबैको मूल्य झन्डै दोब्बर पुग्यो’
राजु चौधरी

काठमाडौँ — कालीमाटी फलफूल तथा तरकारी बजार विकास समितिको तथ्यांक मान्ने हो भने दैनिक ७ देखि साढे ७ सय टन तरकारी भित्रिए बजारमा अभाव हुँदैन । तरकारीको मूल्य अस्वाभाविक बढ्दैन किनभने कालीमाटी तरकारी बजारले उपत्यकाको ७० प्रतिशत माग धान्छ । बाँकी ३० प्रतिशत माग बल्खु, कोटेश्वर, टुकुचा, चाबहिल, धुम्बाराही, कलंकीलगायत बजारले पूर्ति गर्छन् ।

पछिल्लो १० दिनको विवरण हेर्दा कालीमाटीमा मागअनुसार नै तरकारी आयात भइरहेको छ । बजारमा भने हरियो तरकारी छोइनसक्नु छ । ‘आयात परिमाण हेर्दा एक/दुई दिनबाहेकको अवस्था सामान्य छ । वर्षा हुँदा पनि तरकारी भित्रिएकै छ,’ समितिका सूचना अधिकारी विनय श्रेष्ठले भने, ‘तर बजारमा मूल्य अन्तर बढी नै देखिन्छ ।’

सामान्यतः बर्खामा हरियो तरकारीको मूल्य केही बढ्छ । पानीका कारण तरकारी कुहिने, बिग्रने हुँदा औसतमा किलोमा दुई/चार रुपैयाँ बढ्नु स्वाभाविक हो । अचाक्ली बढ्नु भने गलत भएको व्यवसायी स्वयं बताउँछन् । ‘अहिले सिजन सकिएका तरकारीको मूल्य बढ्नु स्वाभाविक भए पनि सबै तरकारीको वृद्धि हुने अस्वाभाविक हो । होलसेलमा दोब्बरभन्दा बढी पुगेको छ,’ सुकेधारा तरकारी बजारका एक व्यापारीले भने, ‘दोब्बर मूल्य परेपछि खुद्रामा पनि बाध्य भएर बढाएका छौं । खुद्रामा अनियन्त्रित सटर भाडाले मूल्य बढाउन बाध्य हुन्छौं ।’ उपत्यकामा मुख्यतः धादिङ, नुवाकोट, काभ्रे, चितवन, मकवानपुरलगायत तराईका जिल्लाबाट तरकारी आयात गरिन्छ । भारतबाट पनि तरकारी भित्रिन्छ । एक महिनामा बन्दा, काउली, बोडी, मुला, गाँजर, मटरकोसा, घिउसिमी, तितेकरेला, हरियो खुर्सानी, हरियो धनियाँ, गोलभेंडालगायत तरकारीको मूल्य अस्वाभाविक बढेको छ । समितिको विवरणअनुसार जेठमा औसत मूल्य प्रतिकिलो ५८.५० रुपैयाँ पर्ने मुला असारमा ९८.५२ रुपैयाँ पुगेको छ ।

जेठमा प्रतिकिलो २७ रुपैयाँ परेको बन्दा असारमा ५४.६६ रुपैयाँ पुगेको छ । स्थानीय काउली प्रतिकिलो ४२ रुपैयाँमा बिक्री भएकोमा अहिले ७०.६८ रुपैयाँ पर्छ । जेठमा प्रतिकिलो बोडी ७४.४७ रुपैयाँ रहेकोमा असारमा ९६.३७ रुपैयाँ पुगेको छ । यी सबै होलसेल मूल्य हुन् । खुद्रामा आइपुग्दा मूल्य झन्डै दोब्बर नै पुग्छ । खुद्रामा पसलैपिच्छे फरक मूल्य हुन्छ । भाडादरमा मनोमानी र अनुगमन नहुँदा पनि बजार अराजक बन्दै गएको हो ।

बजार अनुगमन तथा नियमनको दायित्व स्थानीय निकायको हो । मूल्य हस्तक्षेप गर्ने दायित्व वाणिज्य आपूर्ति तथा उपभोक्ता संरक्षण विभागको पनि हो । तर पछिल्लो समय उजुरीका आधारमा मात्रै विभागले अनुगमन गरिरहेको छ । यसले पनि मूल्य बढाउन चाहनेलाई मौका मिलेको उपभोक्ता अधिकारकर्मी बताउँछन् ।

विभागका प्रवक्ता शिवराज सेढाईंले भने मौसमका कारण मूल्यमा तलमाथि हुन सक्ने दाबी गरे । ‘मनसुन सक्रिय भएकाले बाटोमा पनि केही समस्या उत्पन्न भइरहेकै छ । तरकारी छिट्टै सड्ने हुँदा माग र आपूर्ति नमिलेर पनि मूल्य वृद्धि हुन सक्छ,’ उनले भने, ‘अनुगमन नियमित भएकै छ । तरकारी मूल्यका हकमा बोल्नुपर्ने निकाय कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्रालय हो । यद्यपि कालीमाटी तरकारी बजारसँग समन्वय गरेर अनुगमन गर्छौं ।’

जेठमा प्रतिकिलो ७४.४७ मूल्य रहेको मकै बोडी असारमा ९६.३७ रुपैयाँ, प्रतिकिलो ५८.५० रहेको गाजर ९८.५२ रुपैयाँ, १ सय २१ रहेको मटरकोसा १ सय ४५ रुपैयाँ, प्रतिकिलो ४७ रहेर्को घिउसिमी ८६ रुपैयाँ परेको समितिको विवरण छ । प्रतिकिलो ३२ रहेको तितेकरेला ५९ रुपैयाँ, ४१ रुपैयाँ रहेको लौका ५८ रुपैयाँ, ४२ रहेको घिरौंला ६१ रुपैयाँ, ५१ रहेको भेडेखुर्सानी १ सय ७ रुपैयाँ र ६९.५० रहेको हरियो धनियाँ १ सय ३२ रुपैयाँ पुगेको समितिले जनाएको छ ।

विगतको तुलनामा किसानले पाउने मूल्य भने बढेको समितिका सूचना अधिकारी श्रेष्ठको दाबी छ । ‘बर्खाको समयमा मूल्य सामान्यतः बढी हुन्छ नै, यससँगै किसानले पनि मूल्य पाएका छन्,’ उनले भने, ‘तर बजारभाउ पनि बढेकै छ ।’ हरियो तरकारीसँगै कुखुरा मासुको मूल्य पनि उकालो लागेको छ ।

प्रकाशित : असार ३०, २०७८ ०७:३४
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×