वादीलाई काम पाउनै मुस्किल

‘हामीले टेके जमिन रुखो हुन्छ भन्छन्, कृषिको काम जान्दैनौ भनेर तर्काउँछन्’
अमृता अनमोल

बुटवल — दाङको घोराही–१३, शुभबिहानीकी पवित्रा वादी २५ वर्षअघि दैलेखबाट यहाँ झरेकी हुन् । आउँदा आमा पनि सँगै थिइन् । यहाँ आएपछि अर्जुन विकसँग माया बस्यो । करिब १० वर्ष सँगसँगै बसे ।

पाँच सन्तान जन्मिएपछि अर्जुन आफ्नै घर फर्के । तर, पत्नीको दर्जा दिएनन् । पवित्रा अहिले एक्लै हाडछाला घोटेर छोराछोरी हुर्काइरहेकी छन् ।


शुभबिहानी टोलमा ६८ घर छन् । त्यसमा ५६ घर वादी समुदायका छन् । सबैको अवस्था पवित्राको जस्तै छ । धेरैका घरमा कमाउने पुरुष छैनन् । महिलाहरू पुरुषसरह काम गर्न सक्दैनन् । गर्न सक्ने काम समाजले दिँदैन । यस्तोमा धेरैले गिट्टी चाल्ने र कुट्ने गरेर गर्जो टार्दै आएका छन् । ‘एक–दुई दिन बिरामी भए पनि भोकै बस्ने अवस्था छ,’ चार सन्तानकी आमा निर्मला वादीले भनिन्, ‘छोराछोरीलाई हुर्काउने र खुवाउने–पियाउने काम एक्लैले गर्नुपरेको छ ।’


नजिकै रहेको दुर्गा भवानी टोलका १ सय ५० मध्ये १ सय २५ घर वादी समुदायका छन् । अधिकांश वादीको आफ्नो जग्गा छैन । खोलाछेउ झुपडी बनाएर बसेका छन् । गरिखाने जमिन र सीप पनि छैन । जुनसुकै काम गर्न समाजले दिँदैन । ‘वादीले टेके जमिन रुखो बन्छ भन्छन् । कतिले मुखैले भन्छन् । भन्न नसक्नेले कृषिको काम जान्दैनौ भनेर तर्काउँछन्,’ स्थानीय सरिता वादीले भनिन्, ‘दलित समुदायले पनि वादीलाई छुवाछूत गर्छन् । त्यसको असरले होटल रेस्टुराँमा काम दिंदैनन् ।’


वादी समुदायमा पहिल्यैदेखि महिलाले कमाउने र पुरुषलाई खुवाउने बानी लागेको छ । त्यसैले घरमा पुरुष भए पनि धेरैले काम गर्दैनन् । महिलाहरू नै काममा अगाडि सर्नुपर्छ । पछिल्लो समय केही वादी युवाले कक्षा १२ सम्म पढेका छन् । उनीहरू काम गर्नुपर्छ भन्ने मानसिकतामा छन् । तर, पढेकाले पनि काम पाएका छैनन् । विकल्प गिट्टी मजदुरी र भारी सामान उठाउने मात्र छ ।


यही काम पनि खोसाखोस हुन्छ । ‘बिहान गिट्टी उठाउन जाने केटाहरूजति ट्राफिक प्रहरीको अगाडि भेला हुन्छौं । खोलामा जाने ट्रकमा हाम फालेर चढ्छौं,’ दुर्गा भवानी टोलका विशाल नेपाली वादीले भने, ‘चढ्न सक्नेले दिनको पाँच सय कमाउँछौं । नसक्ने त्यत्तिकै ।’ गरिखाने काम नै नपाएपछि यहाँका वादी महिला र पुरुषले विकास निर्माणका काममा मजदुरीमा लगाउन माग गर्दै आएका छन् । तर, ठेकेदार कम्पनीले उनीहरूलाई काम दिएका छैनन् । उद्योगधन्दामा काम माग्दै जाने क्रम अहिले पनि जारी छ ।


वादी भन्नासाथ काम गरेर खाँदैनन् भन्ने सोच रहेको भवानी टोलकी अध्यक्ष रन्जिता वादीले बताइन् । ‘सोच यति गलत छ कि वादीहरूले अरूलाई पनि बिगार्छन् भनेर काम नै दिंदैनन्,’ उनले भनिन्, ‘रोजगारदाताहरू हामीले काम गर्छौं भन्ने कुरा सुन्नै चाहन्नन् । समाजले हामीलाई काम गरेर खाने वातावरण नै बनाइदिएन ।’ प्रकाशित : फाल्गुन १२, २०७६ १०:२९

ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

ग्याल्बो ल्होसार मनाइँदै

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — हिमाली भेगमा बसोवास गर्ने शेर्पा समुदायले देशका विभिन्‍न स्थानमा सोमबार ग्याल्बो ल्होसार (नयाँ वर्ष) मनाउँदै छन् । शेर्पा समुदायले यस वर्ष २१४७औं ग्याल्बो ल्होसार मनाउँदैछन् ।

ग्याल्बो ल्होसारमा शेर्पा समुदायलेअग्ला डाँडामा ध्वजापताका फहराउने चलन समेत छ।शेर्पा समुदायले यस पर्वलाई तीन दिनसम्म विशेष महत्व दिएर मनाउने गर्छन्। शेर्पा समुदायले बुद्ध धर्ममा विश्वास राख्ने हुनाले पहिलो दिन बिहान उठेर घरमा पूजापाठ गरी र गुम्बामा गई गुरुको दर्शन तथा आशीर्वाद लिन्छन्, जसलाई लामा ल्होसारभनिन्छ।

दोस्रो दिन पारिवारिक जमघट तथा आफन्तसँग भेटघाट गरी मीठा मीठा परिकार पकाएर भोज खाने गरिन्छ जसलाई ‘परिवार ल्होसारभनिन्छ।

तेस्रो दिन उनीहरू बुद्ध धर्मलाई रक्षा गर्ने विभिन्न धर्मपाल (भैरव, महाकाल आदि) को पूजा गर्छन् जसलाई धर्मपाल ल्होसारभनिन्छ।

राष्ट्रपतिद्वारा शुभकामना
राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीले ग्याल्बो ल्होसारले सबै नेपालीबीच सहिष्णुता, समझदारी र भाइचाराको भावना अभिवृद्धि गर्न ऊर्जा प्रदान गर्ने विश्वास व्यक्त गर्दै पर्वको अवसरमा शुभकामना दिएकीछिन्

यसैगरी उपराष्ट्रपति, प्रधानमन्त्रीलगायत विभिन्न राजनीतिक दलका नेताहरुले समेत ल्होसारको शुभकामना दिएका छन्।

प्रकाशित : फाल्गुन १२, २०७६ १०:२९
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×