दिन बिराएर लोडसेडिङ

तुलाराम पाण्डे

(कालीकोट) — देशभर उज्यालो अभियान चलिरहेका बेला जिल्लावासी दिन बिराएर लोडसेडिङ खेप्न बाध्य छन् । अनियमित लोडसेडिङ यहाँको वर्षौं पुरानो समस्या हो ।

विद्युत्‌ गृहको नहर र मेसिनमा बेलाबेलामा खराबी आउँदा हप्तैपिच्छे विद्युत् अवरुद्ध हुने समस्याबाट स्थानीयबासी आजित छन् । सान्नीगाड साना जलविद्युत् केन्द्रबाट उत्पादित विद्युत् अपुग भएकाले एक दिन बिराएर लोडसेडिङ हुने गरेको हो । विद्युत् आयोजना आसपासका बस्तीमा एक दिन र कर्णालीवारि पर्ने सदरमुकाममा अर्को दिन विद्युत् सेवा प्रवाह भइरहेको छ । वितरण केन्द्र प्रमुख मेखराज जोशी ५ सय किलोवाट क्षमताको आयोजनाबाट अहिले मुस्किलले आधा मात्र विद्युत् उत्पादन हुँदा समस्या भएको बताउँछन् ।


‘माग बढी छ, आपूर्ति कम छ,’ उनले भने, ‘बेला–बेलामा मर्मत गर्नुपर्ने भएकाले सोचेजस्तो विद्युत्सेवा प्रवाह गर्न सकिएको छैन ।’


विद्युत् अभावमा सदरमुकाममा टेलिफोन लाइन पनि चल्दैनन् । मोबाइलको टावरले पनि काम नगर्ने समस्या रहेको स्थानीयको गुनासो छ । घाम नलागे स्थानीय रेडियो बन्द हुने समस्या रहेको रेडियो नयाँ कर्णालीका प्रवन्धक भरतराज विष्टले गुनासो गरे । विद्युत् नहुँदा इन्टरनेट नचल्ने समस्यासमेत लामो समयदेखि रहेको उनको भनाइ छ । हप्तैपिच्छे विद्युत् अवरुद्ध हुने समस्याले कर्मचारीलाई पनि सास्ती भइरहेको छ । २०५७ मा निर्माण सकिएको आयोजना सशस्त्र द्वन्द्वका कारण अवरुद्ध पारिएको थियो । आयोजनाले २०६५ जेठदेखि विद्युत् सेवा दिइरहेको छ । आयोजनाले मुम्रा, मेहेलमुडी, रकु, स्युना, सिप्खाना, रेंगिल, मान्म, ताडी, भर्ताको पोरिपाल्नीसम्म लाइन विस्तार गरेको छ । खाँडाचक्र, रास्कोट नगरपालिका र सान्नीत्रिवेणी गाउँपालिकाका २ हजार ६ हजार घरधुरीमा मिटर वितरण गरिएको आयोजनाले जनाएको छ । ‘पावर’ नपुग्दा ‘पिकआवर’ मा पालोपालो गरेर लोडसेडिङ गर्ने गरिएको केन्द्रका प्राविधिक जयप्रसाद पाण्डेले बताए । ‘नयाँ मेसिन जडान गरेमात्र लोडसेडिङको समस्या हल हुन्छ,’ उनले भने, ‘पुरानै मेसिनले माग धान्न मुस्किल छ ।’


विद्युत् अनियमितताले बालबालिको पढाइमा पनि बाधा पुगेको छ । ‘बत्ती नआएको दिन विद्यार्थीले होमवर्क गर्दैनन्,’ महादेव आधारभूत विद्यालयकी प्रधानाध्यापक नन्दाकुमारी शाहीले भनिन्, ‘कालीकोटको विजुली नाम मात्रको छ, काम परेको बेला आउँदैन ।’


महँगोमा सोलार

विद्युत् नहुँदा जिल्लाका केही व्यापारीले सोलार ब्याट्री र जेनेरेटर ल्याएर मोबाइल तथा ल्यापटप चार्जलाई व्यवसाय बनाएका छन् । उनीहरूले सोलार ब्याट्रीमार्फत मोबाइल, ल्यापटपलगायत साधन चार्ज गर्न चर्को रकम लिने गरेका छन् ।


नागरिकता फोटोकपी गरेबापत १० र एकप्रति कागजात प्रिन्ट गरेको २० रुपैयाँ तिर्नुपर्ने बाध्यता छ । बिजुली अभावमा मोबाइल अधिकांश समय ‘स्विच अफ’ गर्नुपर्ने बाध्यता रहेको उपभोक्ता हित संरक्षण मञ्चका अध्यक्ष कालीबहादुर विष्टले बताए । ‘पैसा तिरेर पनि गाउँमा मोबाइल चार्ज गर्ने ठाउँ छैन,’ उनले भने । २०७० मा मुम्रा पोतमारास्थित सान्नीगाड खोलामा आएको बाढीले साना जलविद्युत् केन्द्रको नहर बगाएको थियो । बाढीमा १२ जना बेपत्ता भएका थिए । त्यसयता पनि बेला–बेलामा विद्युत् नहर भत्किने र मेसिन बिग्रिने समस्या छ । प्रकाशित : माघ १४, २०७६ ०९:४८

ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

महिलाको अगुवाइमा खानेपानी

२८ लाख बजेटको योजनाअन्तर्गत माडेगाउँका ४५ घरधुरीमा पानी पुर्‍याइँदै छ । यसैका लागि उनीहरु हरेक दिन पाइपलाइन खन्न, ढुंगा बोक्न र ट्यांकी बनाउन खटिन्छन् ।
तुलाराम पाण्डे

(नरहरिनाथ, कालीकोट) — नरहरिनाथ गाउँपालिका–३, माडेगाउँका महिलालाई अहिले खानेपानी योजनामा काम गर्न भ्याइनभ्याइ छ । बिहानै उठेर घरपरिवारलाई खाना पकाएर गाउँमा सञ्चालन भएको योजनाको पाइपलाइन खन्ने, ट्यांकी निर्माण गर्ने र ढुंगा बोक्ने काममा उनीहरूको व्यस्तता बढेको हो ।

९ सदस्यीय निर्माण समितिमा ७ जना महिला छन् । २१ लाख २० हजार रुपैयाँको लागतमा गाउँमा खानेपानी योजनाको काम भइरहेको छ । योजनामा ५ सय मिटर पाइपलाइन खनेर ट्यांकीसम्म पाइप गाड्ने काम सकिएको छ । सम्झौताअनुसार एक ठूलो ट्यांकी, ५ धारा वितरण ट्यांकी र ४२ घरधुरीमा एक–एकवटा धारा निर्माण गरिनेछन् । खानेपानी पुगेपछि माडेगाउँलाई पूर्ण सरसफाइयुक्त नमुना गाउँ घोषणा गर्ने योजना छ । ‘समितिको अगुवा आफै भएपछि सबै काम गर्नै पर्‍यो,’ खानेपानी तथा सरसफाइ उपभोक्ता समितिकी अध्यक्ष दुर्गादेवी उपाध्यायले भनिन्, ‘पुरुषले महिला अध्यक्ष भएको मनबाटै स्वीकार्न सकेका छैनन् ।’ घरमा ट्युमरले थलिएका अपांग पति दशरथलाई स्याहारसुसार गरेर उनी दैनिक निर्माणको काममा जुटिरहेकी छिन् ।

नरहरिनाथमा महिला अध्यक्ष भएको यो पहिलो समिति हो । सचिवमा २५ वर्षीया हरिशोभा उपाध्याय र कोषाध्यक्ष कोइलादेवी उपाध्याय छन् । महिलाले नेतृत्व गरेको योजनामा गाउँका पुरुषले मुखले सहयोग गर्छौं भने पनि काममा सहयोग नगरेको समितिकी सदस्य सावित्री न्यौपानेले बताइन् । ‘जिते बजारबाट पाइप बोक्न पनि पुरुष गएनन्,’ उनले भनिन् ‘गाउँमै पानीको ट्यांकी बनाउन जान्ने सिपालु मिस्त्री भए पनि उनीहरूले महँगो दररेट मागेपछि बाहिरबाट मिस्त्री ल्यायौं ।’ उनका अनुसार जिल्ला दररेट प्रतिदिन ८ सय रुपैयाँ भए पनि स्थानीयले १ हजार २ सय रुपैयाँ मागेर असहयोग गरेका थिए ।

समितिले जेठ मसान्तसम्म आयोजना सक्ने सम्झौता गरेको छ । स्थानीयले प्रतिघरधुरी ५ हजार रुपैयाँ लगानी गर्नेछन् । पाइप ढुवानी र पाइपलाइन खनेवापत १ लाख ५० हजार रुपैयाँ समितिको खातामा आएर समुदायमा वितरण गरिसकेको कोषाध्यक्ष उपाध्यायले बताइन् । नरहरिनाथ–४, अदेलागाउँको पोखरी निर्माण उपभोक्ता समितिमा पनि यसपटक सचिव र कोषाध्यक्ष महिला रहेको वडाध्यक्ष नरबहादुर बोगटीले बताए । जिल्लाकै पहिलो खुला दिसामुक्त गाविस बनेको साविकको कुमालगाउँमा हेल्भेटासको सहयोगमा हुरेन्डेक नेपालले ‘एक घर, एक धारा अभियान’अर्न्तगत खानेपानी योजना सञ्चालन गरेको हो ।

सधैं महिलाले अवसर पाएनन् भन्ने गुनासो आउन थालेपछि खानेपानी तथा सरसफाइ योजनाको जिम्मा महिलालाई दिइएको गाउँपालिका अध्यक्ष धीरबहादुर बिष्टले बताए । उनले महिला संलग्न भएको योजना पारदर्शीर् हुने भन्दै काम गुणस्तरीय हुने दाबी गरे । ‘सुरुमा त पुरुषले नै दाबी गरेका थिए,’ उनले भने, ‘महिलाले हामी रहन पाउनुपर्छ भनेर दाबी गरेपछि बल्लबल्ल सहमति भएको हो ।’ गाउँपालिकाले एक वर्षअघि जलकचहरीमा उपभोक्ता समितिमा ५० प्रतिशत महिलाको प्रतिनिधित्व गर्ने प्रतिबद्धता गरिएको जानकारी दिए ।

प्रकाशित : माघ १२, २०७६ ०९:४७
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×