तुलाराम पाण्डे

तुलाराम पाण्डेका लेखहरु :

बालविवाहको पीडामा किशोरीहरू

नरहरिनाथ–१ कोटवाडाकी १४ वर्षीया किशोरीले ५ वर्षअघि तिलागुफा–७ छाप्रेका १६ वर्षीय किशोरसित विवाह गरिन् । ७ कक्षा पढ्दै गरेकी उनले विवाह गरेको एक वर्षमै १५ वर्षमा छोरी जन्माउँदा शल्यक्रिया नै गर्नुपर्‍यो ।

‘मृत्युमार्ग’ बन्दै कर्णाली राजमार्ग

दसैंअघि नेपालगन्जबाट मुगु सदरमुकाम गमगढी जाँदै गरेको बस छायानाथ रारा नगरपालिका–७ पिनाटप्ने खोलामा दुर्घटना हुँदा ३३ जनाको ज्यान गयो । यसअघि २०७१ मा जुम्लाको रारालिहीमा बस दुर्घटना हुँदा दूधे बालकसहित १८ जनाले ज्यान गुमाएका थिए ।

निरु बिक बलात्कारपछि हत्या : दुई महिनामा पनि दोषी पत्ता लागेन, मान्ममा प्रदर्शन 

दुई महिनाअघि बलात्कारपछि हत्या आशंका गरिएकी खाडाचक्र ६ दाहा गोरालवाडाकी १६ वर्षीया किशोरी निरु विश्वकर्माको हत्यारा सार्वजनिक गर्न माग गर्दै सदरमुकाम मान्ममा प्रदर्शन भएको छ । दलित अधिकारकर्मी सरु सुनारको नेतृत्वमा स्थलगत अनुगमनका लागि कालीकोट आएका दलित अधिकारकर्मीसहित स्थानीयले बिहीबार मान्म बजारमा प्रदर्शन गरेका हुन् । 

पहिरोले घर भत्किँदा किशोरीको मृत्यु

तीन दिनदेखिको अविरल वर्षापछि गएको पहिरोले गएराति घर भत्किँदा महाबै-७ राम्नीकी १८ वर्षीया स्मृति अधिकारीको मृत्यु भएको छ । स्मृतससँगै सुतेकी उनकी १५ वर्षीया बहिनी इशानी अधिकारी भने घाइते छन् । 

कालीकोट कांग्रेसमा सबै नेतृत्व सर्वसम्मत

कालीकोट कांग्रेसले यसपटक वडादेखि जिल्लासम्म पार्टी नेतृत्व सर्वसम्मत चयन गरेको छ । जिल्लाका ८२ वडामध्ये पचालझरना ८ बाहेक सबैमा पुरुष सभापति छन् भने दलित समुदायका वडा सभापति पनि नगण्य छन् । ९ वटै स्थानीय तहका सभापति पनि गैरदलित पुरुष नै चयन भए ।

छाउपडीविरुद्ध किशोरी

घरदेखि विद्यालयसम्म छुवाछूत हुने छाउपडी प्रथाविरुद्ध यहाँका किशोरीले अभियान थालेका छन् । कक्षाकोठामै छाउपडीविरुद्ध छलफल हुन थालेपछि यो प्रथा न्यून हुँदै गएको छ । ‘पहिले गुपचुपमै लुकाइने छाउपडी प्रथाविरुद्ध अहिले कक्षामै अन्तर्क्रिया चलाउन थालेका छौं,’ नरहरिनाथ–३ स्थित रमा माविकी कक्षा ९ की छात्रा कमला वुढाले भनिन्, ‘हाम्रो अभियानपछि अभिभावकले हामीलाई छाउगोठमा पठाउन हच्किएका छन् ।’ उनले छाउपडी भएको बेला घरभित्र बस्न नपाइने, दूध, दही तथा पोसिलो खानेकुरा खान नपाइने, घरका अरु सदस्यलाई छुन नपाइने चलन अझै कालीकोटका गाउँहरूमा कायम रहेको बताइन् ।

गाउँ पसे दलहरू

कोरोना महामारीका कारण सुस्ताएका विभिन्न पार्टीका गतिविधिहरू गाउँ केन्द्रित बन्न थालेका छन् । जिल्लाका सबैजसो दलले सदस्यता वितरण, भेला, प्रशिक्षण, आमसभालगायत कार्यक्रमलाई तीव्रता दिएका हुन् । 

सुक्खा क्षेत्रमा खाद्य कचहरी

सुक्खा खडेरीग्रस्त पलाता गाउँपालिकामा नियमित रुपमा खाद्य कचहरी सञ्चालन गर्न थालिएको छ । पलाताको खाद्य संकट समाधान गर्न समुदाय स्तरमा छलफल गरेर वडास्तरीय कचहरी सञ्चालन गर्ने गरिएको हो । 

अदालतभन्दा धामीको भर !

चार पुस्ताअघि खाडाचक्र–४ का दानबहादुर विश्वकर्माको ४ पाथी बीउ जाने धानखेत छिमेकी नयाँ विश्वकर्माका परिवारले जबर्जस्ती जोते । पुस्तौंदेखि भोगचलन गर्दै आएको जग्गा जबर्जस्ती कब्जा गरेर जोतेपछि दानबहादुरका जिजुबुबाले धाइडे देवताको थान (मन्दिर) मा पुकारा गर्दै देवता ढोए (लगाए) ।

पहिरोपीडितलाई नयाँ घर

नरहरिनाथ–४ सुगरखाल बस्ती अहिले गुल्जार छ । गत वर्षसम्म सुनसान हुने डाँडामा चहलपहल बढ्दै गएको छ । डाँडामा लहरै निर्माण भएका नयाँ घरले नरहरिनाथ–७ बागा र ४ नम्बर वडाको रुप्साका बासिन्दाको खुसी फर्काएको हो ।