दिन बिराएर लोडसेडिङ- प्रदेश ५ - कान्तिपुर समाचार

दिन बिराएर लोडसेडिङ

तुलाराम पाण्डे

(कालीकोट) — देशभर उज्यालो अभियान चलिरहेका बेला जिल्लावासी दिन बिराएर लोडसेडिङ खेप्न बाध्य छन् । अनियमित लोडसेडिङ यहाँको वर्षौं पुरानो समस्या हो ।

विद्युत्‌ गृहको नहर र मेसिनमा बेलाबेलामा खराबी आउँदा हप्तैपिच्छे विद्युत् अवरुद्ध हुने समस्याबाट स्थानीयबासी आजित छन् । सान्नीगाड साना जलविद्युत् केन्द्रबाट उत्पादित विद्युत् अपुग भएकाले एक दिन बिराएर लोडसेडिङ हुने गरेको हो । विद्युत् आयोजना आसपासका बस्तीमा एक दिन र कर्णालीवारि पर्ने सदरमुकाममा अर्को दिन विद्युत् सेवा प्रवाह भइरहेको छ । वितरण केन्द्र प्रमुख मेखराज जोशी ५ सय किलोवाट क्षमताको आयोजनाबाट अहिले मुस्किलले आधा मात्र विद्युत् उत्पादन हुँदा समस्या भएको बताउँछन् ।


‘माग बढी छ, आपूर्ति कम छ,’ उनले भने, ‘बेला–बेलामा मर्मत गर्नुपर्ने भएकाले सोचेजस्तो विद्युत्सेवा प्रवाह गर्न सकिएको छैन ।’


विद्युत् अभावमा सदरमुकाममा टेलिफोन लाइन पनि चल्दैनन् । मोबाइलको टावरले पनि काम नगर्ने समस्या रहेको स्थानीयको गुनासो छ । घाम नलागे स्थानीय रेडियो बन्द हुने समस्या रहेको रेडियो नयाँ कर्णालीका प्रवन्धक भरतराज विष्टले गुनासो गरे । विद्युत् नहुँदा इन्टरनेट नचल्ने समस्यासमेत लामो समयदेखि रहेको उनको भनाइ छ । हप्तैपिच्छे विद्युत् अवरुद्ध हुने समस्याले कर्मचारीलाई पनि सास्ती भइरहेको छ । २०५७ मा निर्माण सकिएको आयोजना सशस्त्र द्वन्द्वका कारण अवरुद्ध पारिएको थियो । आयोजनाले २०६५ जेठदेखि विद्युत् सेवा दिइरहेको छ । आयोजनाले मुम्रा, मेहेलमुडी, रकु, स्युना, सिप्खाना, रेंगिल, मान्म, ताडी, भर्ताको पोरिपाल्नीसम्म लाइन विस्तार गरेको छ । खाँडाचक्र, रास्कोट नगरपालिका र सान्नीत्रिवेणी गाउँपालिकाका २ हजार ६ हजार घरधुरीमा मिटर वितरण गरिएको आयोजनाले जनाएको छ । ‘पावर’ नपुग्दा ‘पिकआवर’ मा पालोपालो गरेर लोडसेडिङ गर्ने गरिएको केन्द्रका प्राविधिक जयप्रसाद पाण्डेले बताए । ‘नयाँ मेसिन जडान गरेमात्र लोडसेडिङको समस्या हल हुन्छ,’ उनले भने, ‘पुरानै मेसिनले माग धान्न मुस्किल छ ।’


विद्युत् अनियमितताले बालबालिको पढाइमा पनि बाधा पुगेको छ । ‘बत्ती नआएको दिन विद्यार्थीले होमवर्क गर्दैनन्,’ महादेव आधारभूत विद्यालयकी प्रधानाध्यापक नन्दाकुमारी शाहीले भनिन्, ‘कालीकोटको विजुली नाम मात्रको छ, काम परेको बेला आउँदैन ।’


महँगोमा सोलार

विद्युत् नहुँदा जिल्लाका केही व्यापारीले सोलार ब्याट्री र जेनेरेटर ल्याएर मोबाइल तथा ल्यापटप चार्जलाई व्यवसाय बनाएका छन् । उनीहरूले सोलार ब्याट्रीमार्फत मोबाइल, ल्यापटपलगायत साधन चार्ज गर्न चर्को रकम लिने गरेका छन् ।


नागरिकता फोटोकपी गरेबापत १० र एकप्रति कागजात प्रिन्ट गरेको २० रुपैयाँ तिर्नुपर्ने बाध्यता छ । बिजुली अभावमा मोबाइल अधिकांश समय ‘स्विच अफ’ गर्नुपर्ने बाध्यता रहेको उपभोक्ता हित संरक्षण मञ्चका अध्यक्ष कालीबहादुर विष्टले बताए । ‘पैसा तिरेर पनि गाउँमा मोबाइल चार्ज गर्ने ठाउँ छैन,’ उनले भने । २०७० मा मुम्रा पोतमारास्थित सान्नीगाड खोलामा आएको बाढीले साना जलविद्युत् केन्द्रको नहर बगाएको थियो । बाढीमा १२ जना बेपत्ता भएका थिए । त्यसयता पनि बेला–बेलामा विद्युत् नहर भत्किने र मेसिन बिग्रिने समस्या छ ।

प्रकाशित : माघ १४, २०७६ ०९:४८
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

‘बाबुको टुंगो’ नहुँदा भएन जन्मदर्ता 

गिरुप्रसाद भण्डारी

(प्यूठान) — प्यूठान नगरपालिका–८, खप्रेङखोलास्थित मावलीमा हजुरआमासँग बस्दै आएकी १३ वर्षीया बबिता श्रेष्ठको जन्मदर्ता हुन सकेको छैन । कक्षा ५ मा पढ्दाताका नै जन्मदर्ता गर्न खोजे पनि ‘बाबुको टुंगो’ नलागेकाले स्थानीय तहमा जन्मदर्ता नभएको हो । बबिता अहिले स्थानीय आदर्श आधारभूत विद्यालयमा कक्षा ८ मा पढ्दैछिन् । 

वडा, गाउँपालिका हुँदै जिल्ला प्रशासनसम्म पुगे पनि जन्मदर्ता हुन सकेको छैन । जन्मदर्ता अभावले फागुनको वार्षिक परीक्षामा सहभागी हुन नपाइने हो कि भन्ने चिन्ताले उनलाई सताउन थालेको छ । कक्षा ८ को वार्षिक परीक्षामा सहभागी हुन जन्मदर्ता अनिवार्य भएको शिक्षकले बताएका छन् ।

उनी तीन वर्षकी हुँदा आमा कमला सुवेदीले अर्कैसँग विवाह गरेकी थिइन् । गत भदौमा जन्मदर्ताकै लागि लमजुङमा रहेकी आमालाई बोलाए पनि बाबु किटान नभएकाले नमिल्ने भन्दै फर्काइदिए । ‘आमाले भनेका बाबुले स्वीकार गरेनन्,’ बबिताले भनिन्, ‘त्यसपछि आमा पनि सम्पर्कविहीन हुनुभयो ।’ जन्मदर्ताकै अभावले आफ्नो भविष्य अन्धकारमा परेको उनको गुनासो छ । मावली हजुरआमा पवित्रा सुवेदीले विद्यालयका प्रधानाध्यापक माधव केसीसहितका शिक्षकलाई भनेर पछि जन्मदर्ता पेस गर्ने सर्तमा विद्यालय भर्ना गराइदिएकी थिइन् । उनका अनुसार मल्लरानी गाउँपालिका–४, खलंगाका एक युवालाई उनकी आमाले बाबु दाबी गरेकी छन् । तर, ती युवकले अहिलेसम्म छोरी स्वीकार गरेका छैनन् ।

बबिता पढाइमा धेरै अव्बल रहेको प्रअ केसीले बताए । ‘पढाइ धेरै राम्रो छ,’ उनले भने, ‘हामीले पनि जन्मदर्ताको पहल गर्‍यौं तर सकिएन ।’ विद्यालयमा गठन भएको बाल क्लबको अध्यक्षसमेत रहेकी बबिता कक्षाकी उत्कृष्ट विद्यार्थी हुन् । कक्षा ८ को परीक्षामा सहभागी हुन अनिवार्य जन्मदर्ता हुनुपर्ने व्यवस्था रहेकाले बबितालाई अगाडिको पढाइमा सहभागी गराउन विद्यालय परिवारलाई समस्या परेको प्रअ केसीले बताए ।

०६४ साउन २९ गते जिल्ला अस्पताल विजुवारमा उनी जन्मिएकी थिइन् । त्यसपछि आफूले नै बबिताको पालनपोषण र स्याहारसुसार गर्दै आएको हजुरआमा पवित्राले बताइन् । ‘केही समय खलंगाका युवाले छोरी स्विकारेर बाग्दुलामा कोठा लिएर आमाछोरी दुवैलाई राखे,’ उनले भनिन्, ‘तर, अहिले ती युवा भाग्दै हिँड्ने गरेका छन् ।’ समाजमा सल्लाह गर्दा अदालतमा जान भन्ने तर आफूले केही पनि नजान्दा समस्या परेको उनले बताइन् । कक्षा ८ को ग्रेड सिट निकाल्दा विभागको ‘सफ्टवेयर’मा जन्मदर्ता, जारी मिति लगायत कुरा अनिवार्य भएकाले जन्मदर्ता नभएका विद्यार्थीलाई परीक्षामा सहभागी गराउन समस्या हुने शिक्षा विकास तथा समन्वय एकाइका प्रमुख शिव पण्डितले बताए । बबितालाई परीक्षामा सहभागी गराउने विषयमा विभागसँग सम्पर्क गरेर समधान खोज्ने प्रयास गर्ने उनले बताए ।

प्रकाशित : माघ १४, २०७६ ०९:४५
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×