मेलमिलापमा घाइते पूर्वलडाकु र सुरक्षाकर्मी : ‘अब छैन दुस्मनी’

‘लडाइँका कुरा भुलेर आपसमा मेलमिलाप गर्नुपर्छ, समाजमा मिलेर बस्नुपर्छ र अब विगतका तिक्तता पनि बिर्सनुपर्छ’
दुर्गालाल केसी

(दाङ) — तुलसीपुर उपमहानगरपालिका ११, जसपुरका कुलबहादुर वली दुवै कान सुन्दैनन् । मानसिक रूपमा विक्षिप्त छन् । श्रीमती सुन्दरीको भरमा यताउति हिंड्छन् । जीवन निर्वाहका लागि नेपाल प्रहरीमा जागिरे भएका वली ०५४ पुस १४ मा जाजरकोटको सकला प्रहरी चौकीमा कार्यरत हुँदा तत्कालीन विद्रोही माओवादीले थापेको एम्बुसमा परी सख्त घाइते भए । बमको धक्काले कानका जाली फुटे । त्यसपछि उनी सदाका लागि बोल्न र सुन्न नसक्ने भए ।

देशको सुरक्षाका लागि भन्दै ज्यानको बाजी थापेर दुर्गम क्षेत्रमा खटिएका थिए । माओवादी लडाकुको आक्रमणमा परेपछि उनको जीवनले अर्कै मोड लियो । बन्दुक बोकेर लडाइँमा होमिनसक्ने वली अहिले केही काम गर्न नसक्ने भएका छन् । उनी अरुको भाषा बुझ्दैनन्, आफ्नो भाषा बुझाउन पनि सक्दैनन् । ‘सानैदेखि बोल्न नसक्ने भएको भए सांकेतिक भाषा बोल्न सिक्नु हुन्थ्यो होला । ठूलो उमेरमा भएपछि भाषा बुझ्न र बुझाउन समस्या भएको छ,’ श्रीमती सुन्दरीले भनिन्, ‘धेरै कुरा लेखेर बुझ्ने, बुझाउने गर्छौं । घरको मूल मान्छेको हालत यस्तो भएपछि हाम्रो बेहाल भएको छ ।’

उनी अझै पनि औषधि गरिरहेका छन् । दुई छोराको पालनपोषणको चिन्ता छ । जीवनको यो गति भएपछि उनलाई माओवादी लडाकुदेखि साह्रै रिस उठ्छ । अहिले पनि आक्रोश र पीडा छ । ‘एकातिर अशक्त भएको पीडा र अर्कोतिर घरपरिवारको पालनपोषणको चिन्ता । जीवनमा तनाव बढ्दै गयो,’ श्रीमतीको सहायता लिँदै उनले भने, ‘माओवादी लडाकुहरू नजिक पुग्दा पनि मलाई आक्रोश आउँथ्यो । दुस्मनजस्तो लाग्थ्यो ।’ उक्त घटनापछि उनले ५ वर्षमै जागिर छाड्नुपर्‍यो ।

समय बदलिंदै गयो । देशमा शान्तिप्रक्रिया सुरु भयो । पूर्वमाओवादी लडाकुहरूसँग भेट भयो । उनीहरू पनि घाइते, अपांग भएको भेटिए । दुवैका समस्या उस्तै उस्तै लाग्यो । अनि, अहिले आपसमा दु:खसुख बाँड्ने र चित्त बुझाउने बाटो भएको छ । ‘माओवादी लडाकुहरू दुस्मन मात्रै लाग्थे । उनीहरूले पनि मैले जस्तै दु:ख पाएको देखें । सबैका पीडा उस्तै भएपछि अहिले सम्हालिन सजिलो भएको छ,’ उनले भने, ‘अब लडाइँका कुरा भुलेर आपसमा मेलमिलाप गर्नुपर्छ । समाजमा मिलेर बस्नुपर्छ ।’

तुलसीपुर १८, दूधराशका सीपी शर्माले माओवादी लडाकु भएर धेरै लडाइँ लडे । ०६१ चैत २५ मा रुकुमको खारास्थित सैनिक व्यारेक आक्रमण गर्ने क्रममा उनलाई बमले ठूलो धक्का दियो । उनको मेरुदण्ड नै नचल्ने भयो । उनलाई पनि सरकारी सुरक्षाकर्मी दुस्मनजस्तै लाग्थे । कहिल्यै पनि सौहार्द तरिकाले कुराकानी हुन सकेन । अहिले पनि उनी निरन्तर उपचारमा छन् । वैशाखी टेकेर बल्लबल्ल हिंड्न सक्छन् । ‘छोराछोरीको लालनपालन, शिक्षा, स्वास्थ्यको समस्या छ । युद्ध लडेर देशमा परिवर्तन ल्याइयो,’ उनले भने, ‘सरकारी सेनासँग लामो दुस्मनी मोलियो । अहिले दुवै पक्षका धेरै सेनाको अवस्था नाजुक छ ।’

दुवै पक्षको बलिदानीले देशमा परिवर्तन सम्भव भएको उनको बुझाइ छ । अब पुरानो दुस्मनी सम्झेर फाइदा नभएको उनले बताए । ‘अब समाजमा दुवै पक्ष आपसमा मिलेर बस्नुपर्छ । विगतका तिक्तता बिर्सनुपर्छ । सबैले उस्तै समस्या भोगेको देखेपछि मन बुझाउन सजिलो भएको छ,’ उनले भने, ‘अब देशमा शान्ति भएको अनुभूति गर्ने बेला भएको छ । हाम्रा कारणले ठूलो राजनीतिक परिवर्तन भएको छ । हामीलाई यसैमा गर्व हुन्छ ।’

सशस्त्र द्वन्द्वपछि शान्तिप्रक्रियाका क्रममा १९ हजार ६ सय २ लडाकु प्रमाणीकरणमा परेका थिए । त्यसमध्ये १ हजार ४ सय २२ लडाकु सेनामा समायोजन भएका थिए भने अन्य अवकाश रोजेर घर फर्केका थिए । अवकाश रोज्नेमा अधिकांश घाइते, अपांग लडाकु थिए । अनमिनको प्रमाणीकरणका क्रममा ४ हजार ८ जना अयोग्य भएका थिए । अनमिनको अभिलेखअनुसार औपचारिक बहिगर्मन कार्यक्रमका क्रममा देशभरका सातवटै शिबिरबाट २ हजार ३ सय ९४ जना मात्रै बिदाइ भएका थिए । अन्य धेरैले बिदाइ हुनुअघि नै शिविर छोडिसकेका थिए ।

प्रकाशित : कार्तिक ३०, २०७६ ११:२७
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

वर्षौंदेखि टुकीकै भर

कान्तिपुर संवाददाता

पाल्पा — जिल्लाका रुप्से र सिलुवामा सब–स्टेसन निर्माण र प्रसारण लाइन नबन्दा निस्दीका पाँच वडाका बासिन्दा बिजुली बाल्नबाट वञ्चित छन् । विद्युत् प्राधिकरणको तीन तहमा समन्वय नहुँदा सब–स्टेसन अलपत्र परेका हुन् । केन्द्र र प्रादेशिक कार्यालयबाट भएका निर्माणको काम जिल्लालाई थाहा नहुँदा यसको अनुमगन, नियमनमा समेत समस्या देखिएको छ । 

सब–स्टेसन र प्रसारण लाइनको काम समयमा नसक्दा अहिले निस्दीको गल्धामा ‘थोक मिटर’ राखेर बत्ती बाल्न बाध्य हुनु परेको छ । ट्रान्सफर्मरमा राख्नुपर्नेमा थोक मिटरबाट काम चलाउनु परेको लालीगुराँस ग्रामीण विद्युतीकरण सहकारी संस्थाका अध्यक्ष दुर्गा सोमैले बताए । उनका अनुसार सिलुवाको सब–स्टेसनको काम नसकिएकाले दुई ट्रान्फर्मर चार्ज गरेर थोक मिटरबाट बिजुली बाल्नुपरेको हो ।

सिलुवामा सब–स्टेसन निर्माणको काम ५ वर्षदेखि अलपत्र छ । जिल्लाकै अर्को रुप्सेमा निर्माण भएको सब–स्टेसनको काममा समेत ढिलाइ भएको छ । दुवै स्थानमा ३३ केभी सब–स्टेसनको काम सुरु भएको हो । सिलुवामा ०७१/७२ मा ठेक्का सम्झौता भए पनि अहिलेसम्म काम सकिएको छैन । जिल्लाको पूर्व भेकका लागि सिलुवामा र दक्षिण क्षेत्रका लागि रुप्सेमा सब–स्टेसन निर्माण भएको हो ।

रुप्सेमा निर्माण भएको सब–स्टेसन जिल्लाकै विद्युत् कन्ट्रोल गर्न सक्ने क्षमताअनुसार निर्माण सुरु भएको हो । ३३ केभी प्रसारण लाइनअन्तर्गत दुवै सब–स्टेसनमा कन्ट्रोल रुम, गार्ड कोठा, स्टाफ क्वार्टर लगायत भवन निर्माण भइरहेका छन् । दुवै स्थानमा अहिलेसम्म निर्माण कार्य सम्पन्न भएको छैन । सिलुवासम्म लैजाने प्रसारण लाइनको कामसमेत सम्पन्न भएको छैन । सुरुमा सिद्धार्थ राजमार्गको लसुने (पीपलडाँडा) मा जग्गा विवाद भएर काम रोकिएको थियो । पछिल्लो समयमा भने कुनै विवाद छैन । निर्माण व्यवसायीले काम नगर्दा ढिलाइ भएको हो । पीपलडाँडा अगाहाखोला क्षेत्रमा व्यक्तिको जग्गा पर्ने भएकाले केही पोल गाड्न विवाद आएको थियो । तर, अहिले विवाद मिलिसकेको छ । निर्माण व्यवसायीले पोल गाड्ने र तार तान्ने काममा ढिलाइ गरेको निस्दी गाउँपालिका अध्यक्ष मुक्तबहादुर सारुले बताए । सिलुवाको सब–स्टेसन निर्माणको कामसमेत अलपत्र छ । सिलुवामा निर्माण भएको सब–स्टेसनसम्म पीपलडाँडाबाट प्रसारण लाइन लगिएको छ । सिलुवाबाट पूर्वको गल्धा, अर्चले, ज्यामिरे, मित्याल, झिरुवासमा बिजुली बाल्न ट्रान्सफर्मर चार्ज हुनेछ । प्रदेश सभा सदस्य नारायण आचार्यले निर्माण व्यवसायीले ढिलाइ गर्दा काम अघि नबढेको बताए ।

सिलुवाको सब–स्टेसन नबन्दा बिजुलीको सपना देखेको ११ वर्षसम्म बिजुली बाल्न नपाएको निस्दी ४, मित्यालका ६४ वर्षीय नरबहादुर गाहा मगरले गुनासो गरे । बिजुली बाल्न समुदायबाट पैसा संकलन भएको समेत ११ वर्ष भयो । बत्ती चाँडै बल्छ भनेर सुरुमै ७ हजार रुपैयाँ बुझाएकाहरू अहिलेसम्म टुकीकै भरमा छन् । घरमा वायरिङ पनि गरिसकेका छन् । वायरिङ धूलोधूँवाले कालै भइसक्यो । त्यतिमात्र होइन, घरअगाडि गाडेको पोल पनि ढल्ने अवस्थामा पुगिसकेको छ । ठेकेदारले गाडेका पोलका तार चुँडिएका छन् । ‘बिजुली बाल्ने सपनै हुने हो कि भन्ने लागेको छ,’ गाहाले भने, ‘दुर्गमका बासिन्दा भएर कोही कसैले पनि यसमा चासो नदिएको होला ।’ यस क्षेत्रमा जयदुर्गे, आरके इन्टरनेसनल, त्रिपुरेश्वर कन्डक्टर निर्माण कम्पनीले कामको ठेक्का लिएका हुन् । सिलुवामा सामुदायिक ग्रामीण विद्युतीकरण विभागअन्तर्गत काम भइरहेको हो । ‘सिलुवामा प्रसारण लाइन र सब–स्टेसनको काम बीचमा रोकिए पनि अहिले अघि बढेको छ,’ प्रादेशिक कार्यालयका प्रमुख नवराज सुवेदीले भने, ‘केही समय ढिलाइ भए पनि अब काम सुरु भएको छ ।’

प्रकाशित : कार्तिक ३०, २०७६ ११:२३
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×