बेपत्ता कुर्दै परिवार

कमल पन्थी

(बर्दिया) — बारबर्दिया नगरपालिका ११, बेलभारका १८ वर्षीय राजन थारू घर नजिकै खेल्दै गर्दा १८ वर्ष अघि नै तात्कालिन सुरक्षा फौजले बेपत्ता पार्‍यो । बाँकेको चिसापानीस्थित नेपाली सेनाको ब्यारेकमा पुर्‍याइयो ।

०५८ पुस ५ गते छोरालाई सेनाले पक्राउ गरी लगेको खबरपछि ६५ वर्षीया आमा फकली चिसापानी ब्यारेक पुगिन् । सोधखोज गर्दा पक्राउ नगरेको जवाफ दिइयो । तर, त्यसयता फक्लीका एकमात्र छोरा राजनको अहिलेसम्म कुनै पत्तो छैन । अब छोरो घर फर्किने आशा उनले मारिसकेकी छन् । छोराको सुर्तामा परेका श्रीमान् पनि २ वर्ष अघि बिते । अहिले फकली एक छोरीको सहारामा छन् ।

०५८ चैत १ गते सोही गाउँमा ५ नि:शस्त्र युवालाई सेनाले मारेको थियो । सुरेश थारूलाई स्थानीय सिम्मा माविको चौरमा दिउँसै गोली हानी हत्या गरिएको वडाध्यक्ष अजय चौधरीले बताए । खेतमा घाँस काटिरहेको अवस्थामा स्थानीय कर्णबहादुर थारूको पनि हत्या गरियो । ‘सेनाले तिलकजंग थारू, जितबहादुर चौधरी, कन्हैया चौधरीलगायतको हत्या गरेको थियो,’ उनले भने, ‘हत्या गरिएको महिना नबित्दै अन्य ४ जनालाई बेपत्ता पारियो ।’ हत्या गरिएकामध्ये कन्हैया अपाङ थिए । कक्षा ९ मा पढ्न विद्यालय गएका उनी विद्यालयमै सेना देखेर भाग्न खोज्दाखोज्दै गोली हानेर मारेको उनले बताए ।

बेलभार गाउँबाट राजन, चैतुलाल थारू र रामजानकी थारूलाई बेपत्ता पारिएको छ । हरिबहादुर थारूलाई भने बाँकेबाट बेपत्ता पारिएको थियो । चैतुलाल र रामजानकी पतिपत्नी हुन् । विवाह गरेको एक महिना नवित्दै उनिहरूलाई बेपत्ता पारिएको द्वन्द्व पीडित समितिका जिल्ला अध्यक्ष एवं द्वन्द्व पीडित साझा चौतारीका केन्द्रीय सदस्य भागीराम थारूले बताए । चारैजनालाई ०५८ पुस ५ गते बेपत्ता पारिएको थियो । ‘ती घटना अझै ताजै छ,’ स्थानीय आशाराम थारूले भने, ‘दिउँसै विद्यालयको चौर र खेतमा गोली प्रहार गरेको घटनाले त्यतिबेला धेरैले घर नै छाडेर विस्थापित भएका थिए ।’ अहिले फर्किने क्रम सुरु भएको उनले बताए ।

अहिले पनि बेला बेलामा पुरानो घटनाले झस्काउने ८० वर्षीय ठग्गु थारू बताउँछन् । उनका छोरा चैतु र बुहारी रामजानकीलाई सेनाले बेपत्ता पारेका थिए । छोरा, बुहारी बेपत्ता भएको १८ वर्ष पुग्यो,’ उनले भने, ‘फर्किन्छन् भने आशा नभए पनि सत्य तथ्य बाहिर सार्वजनिक नगरेसम्म अन्योल भइरहन्छ ।’ बेपत्ता पारिएका र हत्या गरिएकाका परिवारले निष्पक्ष छानबिन गरि दोषी माथि कारवाहीको माग गर्दै आएका छन् ।

प्रकाशित : कार्तिक २३, २०७६ ०९:५०
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

विवाह गर्न नागरिकता अनिवार्य

कान्तिपुर संवाददाता

रुकुम पश्चिम — जिल्लामा विवाहका लागि जन्म दर्ता र नागरिकताको प्रमाणपत्र चाहिने व्यवस्था गरिएको छ । विवाह गर्ने बर बधुको जन्मदर्ता र नागरिकताको प्रमाण पत्रको भएपछि मात्रै वैबाहिक कार्यक्रम अघि बढाइने निर्णय गरिएको हो ।

वैबाहिक बन्धनमा बाँधिने जोडीले कुनै सरकारी कार्यालय वा अन्य निकायमा जन्म दर्ताको प्रमाणपत्र र नागरिकता पेस गर्नुपर्ने भने होइन । विवाहमा संलग्न पण्डितलाई उक्त प्रमाणपत्र देखाउनुपर्ने निर्णय गरिएको छ । पछिल्लो समय धेरै बालविवाह भएको भन्ने व्यापक गुनासो आएपछि पण्डितहरू उमेर नपुगेका केटाकेटीको विवाह नगराउन सहमत भएका हुन् ।

‘बहुविवाहको समस्या विकराल बन्यो त्यसैले हामीले पनि विवाह गराउनुपूर्व केही न केही सामाजिक उत्तरदायित्व निर्वाह गरौं भनेर यस्तो निर्णय गरेका हौं,’ मुसीकोट नगरपालिका ३, का पुरोहित रामप्रसाद गौतमले भने, ‘अब हामी उमेर नपुगेका केटाकेटीको विवाह नगर्ने निर्णयमा पुगेका छौं ।’ स्थानीय सरकार, महिला समूह, बाल क्लब, विद्यार्थीका साथसाथै बाल विवाह न्यूनीकरणमा आफूहरू पनि लाग्ने गौतमको भनाइ छ । ‘बालविवाह न्यूनीकरणको अभियानमा अब हामीपनि एकबद्ध भएका छौं,’ उनले भने, ‘उमेर नपुगेको बिहेबारी हामीले पनि बहिष्कार गर्ने निर्णय गरेका हौं ।’

बालविवाहको समस्या बढ्दै गएपछि जिल्ला प्रहरीले विवाह गराउने पण्डितसाग बालविवाह न्यूनीकरणका उपायका विषयमा छलफल गरेको थियो । छलफलमा सहभागी पण्डितले उमेर नपुगेको विवाह नगराउने र उमेर पुगेकै विवाह गर्नलाई बर–बधुको जन्मदर्ता र नागरिकता हेर्ने निर्णय भएको अर्का पण्डित झक्कुप्रसाद उपाध्यायले बताए । ‘हामी यसरी पनि सहयोग गर्न सक्छौं भनेर हामीले प्रहरीलाई भन्यौं,’ उपध्यायले भने, ‘हामीहरूले यति गर्दा बालविवाह न्युनीकरण हुन्छ भने किन अभियान नथाल्ने ?’

उमेर नपुगेको विवाह गराउने पुरोहित, लमी, अभिभावकलाई तीन वर्षसम्म कैद र ३३ हजार नगद जरीवानाको व्यवस्था छ । अभिभावकपछि बाल विवाह गराउने महत्त्वपूर्ण पात्र पण्डित भएकाले बालविवाह न्यूनीकरणमा पण्डितको सहयोग लिनेगरी छलफल गरिएको जिल्ला प्रहरी प्रमुख डीएसपी सुमित खड्काले बताए । ‘उहााहरू बालविवाह न्यूनीकरणको अभियानमा सकारात्मक हुनुहन्छ,’ डीएसपी खड्काले भने, ‘पण्डितले समेत उमेर पुगे/नपुगेको खोजेपछि बालविवाह न्यूनीकरण हुने विश्वास लिएका छौं ।’ बालविवाह न्यूनीकरण अभियान जिल्लाभर सञ्चालन गरिरहेको उनको भनाइ छ ।

प्रकाशित : कार्तिक २३, २०७६ ०९:४५
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT