‘बालविवाहले पढाइ रोकियो’

रूपा गहतराज

(नेपालगन्ज) — बाँकेको डुडुवा गाउँपालिका २, करातियापूर्वाकी १६ वर्षीया ओमाकुमारी लोनिया विद्यालय जान्नन् । कक्षा ५ सम्म अध्ययन गरिन् । बीचमै पढाइ छोडेकी उनको काँधमा अहिले घरको चुलोचौकादेखि गाईवस्तु हेर्ने जिम्मा छ । ‘पढ्न मन लाग्छ, आमाबुबालाई भन्न सक्दिनँ,’ उनले भनिन्, ‘आफ्नै उमेर समूहका साथीहरू विद्यालय जाँदा रहर लाग्छ ।’ घरमा धेरै काम हुनाले फुर्सद नहुने उनले बताइन् । ‘मन मारेर बस्नु पर्छ,’ उनले भनिन्, ‘विद्यालयबाटै भागेर विवाह गर्छन् भन्ने डरले पनि धेरै अभिभावक छोरीलाई विद्यालय पठाउँदैनन् ।’ 

उनीजस्तै डुडुवा २, करातियापूर्वाकी १५ वर्षीया सुनीता लोहनिया घरकी साइँली छोरी हुन् । कक्षा ५ सम्म अध्ययन गरेपछि उनले पनि पढाइ छाडिन् । उनका भाइ नेपालगन्ज बजारमा पढ्छन् । दुई बहिनीको विवाह भइसक्यो । पिता वैदेशिक रोजगारीमा छन् । घरको काम र भाइबहिनी हेर्ने जिम्मेवारी उनलाई छ । ‘सबै पढ्न गए भाइबैनी कसले हेरिदिन्छ र १,’ उनले भनिन् ।

डुडुवा २, सन्तलियाकी मनीषा नाउले ३ कक्षा पढेर विद्यालयको आँगन टेक्न पाइनन् । १८ वर्ष नपुग्दै विवाह गरेकी उनले २० वर्ष पूरा भएपछि पतिको घर जाने योजना सुनाइन् । अहिले उनी माइतीमा छन् । ‘त्यसभन्दा अगाडि पढ्न लाज लाग्यो,’ उनले भनिन्, ‘अब साथीहरू ठूलो कक्षामा गइसके । पुरानो कक्षामा कसरी पढ्न जाने १’ विवाह भइसकेकाले पनि विद्यालय जान अफ्ठ्यारो लागेको उनले बताइन् ।

डुडुवा २ की सन्तलिया नाउ १६ वर्षकी भइन् । ५ कक्षासम्म पढेपछि फेरि पढ्न गइनन् । आमा बिरामी हुन थालिन् । आमाको हेरविचारमा उनको स्कुल छुट्न थाल्यो । त्यसपछि विद्यालय जान छाडिन् । एक वर्षदेखि उनी घरायसी कामधन्दामा व्यस्त छन् । ‘हाम्रो समाजमा छोरीलाई पढाउँदैनन्,’ उनले भनिन्, ‘घरको कामले पढ्न पनि पाइँदैन, गृहकार्य नगरे शिक्षकले कुट्छन् । घरमा पढ्ने वातावरण हुँदैन ।’

राप्तीपारिको विकट मानिएको गाउँपालिकामा विकास र बाटो बने पनि सोच परम्परागत छ । शिक्षक गोपीचन्द्र बर्माले यहाँका धेरै अभिभावकले छोरीलाई विद्यालय नपठाउने गरेको सुनाए । ‘कति त बालविवाह गरेका कारण विद्यालय आउँदैनन्,’ उनले भने, ‘जति चेतना बढाए पनि छोरी पढाउनु पर्छ भन्ने मानसिकता नै छैन ।’ पशुपति माविमा कक्षा ७ मा पढ्ने सुनीता थारु रोपाइँ र धान काट्ने बेला विद्यालय जान्नन् । सिर्जना बाल क्लबकी कोषाध्यक्षसमेत रहेकी उनले मधेसी समुदायका बालबालिकालाई रोपाइँका बेला अभिभावकले विद्यालय नपठाउने गरेको बताइन् । ‘केही आफैं पढ्न खोज्दैनन्, धेरैलाई अभिभावकले नै अनुमति दिंदैनन्,’ उनले भनिन्, ‘एकपटक विद्यालय छोडेका छात्रा फेरि विद्यालयमा भर्ना हुन नखोज्ने प्रवृत्ति पनि बढ्दो छ ।’

प्रकाशित : कार्तिक १९, २०७६ १०:०८
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

उपनिर्वाचन : उम्मेदवारको टुंगो लाग्दै

कान्तिपुर संवाददाता

दाङ — जिल्लामा उपनिर्वाचनको चहलपहल सुरु भएको छ । दाङ ३ ‘ख’ मा चुनाव हुँदै छ । ०७५ माघ १६ गते कार दुर्घटनामा परी उत्तरकुमार वलीको निधन भएको थियो । वलीको निधनपछि उक्त क्षेत्र खाली भएको हो ।

घोराहीस्थित बार एसोसिएसनको भवनमा आइतबार मुख्य निर्वाचन अधिकृतको कार्यालय स्थापना भएको छ । कार्यालयले निर्वाचन कार्यतालिका सार्वजनिक गरी मनोनयनपत्र वितरणसमेत थालेको छ । सोमबार राष्ट्रिय जनमुक्ति पार्टीले मनोनयनपत्र लिएको छ ।

नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा) ले वलीकै पत्नी विमला वलीलाई उम्मेदवार बनाउने निर्णय गरेको छ । यसैगरी, राष्ट्रिय जनमोर्चाले डिलाराम बुढाथोकी, साझा पार्टीले शिवकुमार चौधरी र समाजवादी पार्टीले डिल्लीबहादुर डाँगीलाई उम्मेदवार बनाउने निर्णय गरेका छन् । कांग्रेसले भने अहिलेसम्म उम्मेदवारको टुंगो लगाएको छैन । कात्तिक २१ गते मनोनयनपत्र दर्ताको मिति तोकिएको मुख्य निर्वाचन अधिकृत रितेन्द्र थापाले बताए ।

उक्त क्षेत्रमा ६८ हजार ७ सय १९ मतदाता छन् । ३२ निर्वाचन स्थल र ७७ मतदान केन्द्र तोकिएको छ । निर्वाचन हुने क्षेत्रमा तुलसीपुर उपमहानगरपालिकाका चार वडाका साथै दंगिशरण गाउँपालिका, बबई गाउँपालिकार शान्तिनगर गाउँपालिका पर्छन् ।

यसैगरी, घोराही उपमहानगरपालिका १६ मा पनि निर्वाचनको तयारी भएको छ । वडाध्यक्ष लछिनप्रसाद बुढाको मृत्युपछि उक्त वडा खाली भएको हो । कांग्रेसले ताराबहादुर डाँगीलाई उम्मेदवार बनाउने निर्णय गरिसकेको छ । नेकपालगायत अन्य दलले भने उम्मेदवारको टुंगो लगााइसकेका छैनन् । वडामा ४ हजार ४ सय ५३ मतदाता छन् । २ मतदान स्थल र ५ केन्द्र निर्धारण गरिएको छ ।

प्रकाशित : कार्तिक १९, २०७६ १०:०७
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT