जनप्रतिनिधिद्वारा मदिरा नियन्त्रण अभियान

काशीराम डाँगी

रोल्पा — त्रिवेणी गाउँपालिकाका जनप्रतिनिधिले मदिराविरुद्ध अभियान सञ्चालन गरेका छन् । गाउँलाई मदिरामुक्त बनाउन यस्तो अभियान सुरु गरिएको गाउँपालिकाले जनाएको छ ।

अत्यधिक मदिरा सेवनले स्थानीय बासिन्दा प्रभावित भएपछि नियन्त्रणमा अग्रसर बनेका हुन् । गाउँपालिका प्रमुख शान्तकुमार वलीले विभिन्न चेतनामूलक कार्यक्रम सञ्चालन गरिरहेको बताए । ‘मदिरा नियन्त्रणपछि मात्र समाज सुधार हुने देखेर चेतनामूलक कार्यक्रम चलाएका हौं,’ उनले भने, ‘यो अभियान गाउँपालिकाका ७ वटै वडामा सुरु गरेका छौं ।’ अभियान चलाउन महिला समूह, विद्यार्थी, स्वास्थ्यकर्मी र बुद्धिजीवीले सघाएको उनले बताए ।

गाउँघरमा मेलापात र चाडपर्व मनाउँदा मदिरा सेवन गर्ने चलन छ । गाउँपालिकाले सेवनबाट सामाजिक असर पर्नुका साथै आर्थिक क्षति हुने गरेकाले त्यसविरुद्ध अभियान थाल्ने निर्णय गरेको जनायो । ‘मदिरा सेवनबाट आपराधिक गतिवधि वृद्धि भएको छ,’ वलीले भने, ‘मदिरा प्रयोगबाट लडाइँ, झगडा र कुटपिट बढेपछि कठोर निर्णय गरेका हौं ।’

निर्णय कार्यान्वयन गर्न गाउँसभाबाट समहति लिइएको उनले बताए । गाउँपालिकाले मदिराविरुद्धको अभियान चलाएपछि महिला, गृहिणी र विद्यार्थी खुसी भएका छन् । गाउँपालिकाकी उपप्रमुख सावित्राकुमारी बुढा घर्तीले मदिरा नियन्त्रण गर्न थालेपछि घरघरमा खुसी छाएको बताइन् । ‘मदिरा सेवन रोकेपछि महिला हिंसा कम भएको छ,’ ‘उनले भनिन्, ‘मदिराले घरेलु र सामाजिक हिंसा वृद्धि गरेको पाइएपछि हामी त्यसविरुद्धको अभियानमा लागेका हौं ।’

जनप्रतिनिधिले सबै वडा र गाउँमा स्वास्थ्य र शिक्षाको चेतनाबाट मदिरा नियन्त्रण गर्न सक्ने निष्कर्षसहित विभिन्न चेतनामूलक गतिविधि चलाउँदै आएका छन् । अहिले गाउँमा मदिरा उत्पादन, ओसारपसार, सेवन र बिक्री वितरण कम भएको छ । सेवनकर्तालाई भेटाएमा कारबाही गर्ने नियम बनाएका कारण गाउँपालिकामा मदिरा सेवन घटेको जुगार गाविसका पूर्वअध्यक्ष मित्रलाल घर्तीमगरले बताए ।

‘मदिराले परिवारदेखि पर (समाज) सम्म बिगार्छ,’ उनले भने, ‘त्यसैले गाउँपालिकाले लिएको यसविरुद्धको अभियान जायस छ । हामीले समर्थन जनाएका छौं ।’ जनप्रतिनिधिको निर्देशनमा प्रहरीले सेवनकर्तालाई कारबाही गरेको छ । फेला पारेपछि प्रहरीले थुन्ने र आर्थिक जरिवाना गराउन मद्दत गर्दै आएको छ । गाउँपालिका प्रमुख वलीले मदिरा सेवनकर्तालाई कारबाही गर्दा २ लाख रुपैयाँ जरिवाना संकलन भएको बताए ।

त्रिवेणीले जस्तै जिल्लाका सबै स्थानीय तहमा मदिरा नियन्त्रणसम्बन्धी गतिविधि चलिरहेका छन् । कुनैमा धेरै प्रभावकारी देखिएको छ । केहीमा प्रभाव छैन । सुनछहरी गाउँपालिकाले मदिरा सेवन रोक्न कार्यविधि बनाएको छ । गाउँपालिकाका प्रवक्ता अमरजित पुनले मदिरा सेवनले समाजमा विविध प्रकारको प्रभाव देखिएकाले नीतिगत रूपमा मदिरा नियन्त्रण अभियान चलाउनुपरेको बताए ।

यसअघि सदरमुकाम रोल्पा नगरपालिकाले मदिरा नियन्त्रण गर्न नगरकी उपप्रमुख मनकुमारी घर्तीमगरको नेतृत्वमा मदिरा नियन्त्रण कार्यविधि निर्माण समिति गठन गरेको थियो । गंगादेव र परिवर्तन गाउँपालिकाले मदिरा नियन्त्रण अभियानलाई तीव्रता दिएका छन् ।

परिवर्तनस्थित वडा नं ५ राङकोटका अध्यक्ष सुकबहादुर बुढामगर थमनले आफ्नो कार्यक्षेत्रभित्र मदिरामुक्त बनाउन पहल थाल्ने बताए । जिल्लाका १० स्थानीय तहका ७२ वटा वडामध्ये अधिकांशमा मदिराविरुद्धको गतिविधि चलाउन छलफल सुरु गरेका छन् ।
रोल्पा उद्योग वाणिज्य संघका अनुसार जिल्लामा वर्षमा करोडौंको मदिरा आउने गरेको छ ।

संघका जिल्ला अध्यक्ष विश्वकुमार चन्दले वर्षमा कम्तीमा १५ करोड रुपैयाँको मदिरा भित्रिने गरेको बताए । ‘स्वदेशी र विदेशी मदिराको आयात वृद्धि भइरहेको छ,’ उनले भने, ‘गैरकानुनी रूपमा गाउँमै उत्पादन गरिने मदिरा पनि थुप्रै छ ।’ पुरुषका साथै महिला र बालबालिकाले पनि मदिरा सेवन गर्न सहज अवस्था भएको उनले बताए ।

मदिरा सेवनका कारण वर्षमा जिल्लामा दर्जनौं घटना हुने गरेका छन् । प्रहरीका अनुसार अपराध र आत्महत्यासँग सम्बन्धित घटना मदिरा सेवनका कारण हुने गरेको हो । प्रहरी नायब उपरीक्षक दीपक खडकाले मदिराको सेवन कम गर्न सकेमा आपराधिक घटना पनि कम हुने विश्वास भएको बताए ।

प्रकाशित : श्रावण ७, २०७६ ०९:५६
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

स्थानीय रोजगारीविहीन

कान्तिपुर संवाददाता

नेपालगन्ज — बाँकेमा ठूला उद्योग सञ्चालन हुने क्रम बढे पनि स्थानीयले रोजगारी पाउन सकेका छैनन् । अधिकांश उद्योगमा भारतीय कामदार कार्यरत छन् । उद्योग विभागका अनुसार ०४६ सालयता जिल्लामा ८८ वटा उद्योग दर्ता भए ।

मुलुकमा १० वर्षसम्म सञ्चालन भएको सशस्त द्वन्द्वले ती उद्योग धराशायी बन्न पुगे । ०६२/६३ सालपछिको राजनीतिक परिवर्तनसँगै जिल्लामा पुन एकपछि अर्का ठूला उद्योग सञ्चालन हुने क्रम बढेको छ ।

जिल्लामा यसरी उद्योग सञ्चालन हुँदा स्थानीय हर्षित हुनुपर्ने हो । ‘आँगनमा खुलेका उद्योगमा रोजगारी नपाएपछि कसरी हर्षित हुनु,’ जानकी गाउँपालिका–५ का वडाअध्यक्ष सुरेश यादवले भने, ‘हाम्रो वडामा दर्जनौं उद्योग छन् तर स्थानीयले रोजगारी पाएका छैनन् । धूलो, धूवाँ र प्रदूषण मात्र पाएका छौं ।’

उक्त वडाका बासिन्दाको जस्तो पीडा जिल्लाभर छ । जिल्लामा सिमेन्ट उद्योग, छड, प्लास्टिक, फलाम उद्योग सञ्चालनमा छन् । अधिकांशमा भारतीय कामदार छन् । भारतीय कामदार कति छन्, तथ्यांक छैन । श्रम स्वीकृति लिन नपर्ने भएकाले तथ्यांक यकिन हुँदैन । सीमावर्ती भारतीय गाउँका मजदुर बिहान आएर साँझ घर फर्किन्छन् ।

स्वदेशमा रोजगारी नपाएको भन्दै लाखौं नेपाली विदेश गइरहेका बेला यहाँ भारतीय कामदार भरिभराउ भएका छन् । उद्योग सञ्चालक बाध्यताका कारण स्थानीयलाई रोजगारी दिन नसकेको बताउँछन् ।

‘सकभर आफनै दाजुभाइलाई काममा लगाउन पाए हुन्थ्यो भन्ने हुन्छ,’ लुम्बिनी गार्मेन्ट उद्योगकी सञ्चालक कस्मिरा खातुनले भनिन्, ‘तर प्राविधिक सीपयुक्त जनशक्ति नभएकाले बाहिरबाट ल्याउनुपर्ने बाध्यता छ ।’ सिमेन्ट, छडजस्ता उत्पादनमूलक उद्योग नेपालीका लागि नयाँ भएको र त्यसमा काम गर्न अभ्यास नभएकाले सुरु सुरुमा भारतीय कामदार राख्नुपर्ने बाध्यता रहेको उद्योगीको भनाइ छ ।

प्रकाशित : श्रावण ७, २०७६ ०९:५५
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×