चुरौटे पेसा संकटमा

वीरेन्द्र केसी

अर्घाखाँची — ‘गाउँमा चुरा व्यापारी खोज्ने हो भने धेरैले मलाई चिन्छन्,’ पाणिनि गाउँपालिका–८ मा भेटिएका ६४ वर्षीय वसिर मियाँले भने, ‘भारतको वनारस पुगेर नेपाल–भारत सीमा नाका सुनौलीसम्म गाडीमै ल्याइन्थ्यो । त्यहाँबाट डोकोमा बोकेर गाउँसम्म ल्याई पुर्‍याउन तीन दिन लाग्थ्यो ।’

अर्घाखाँची पाणिनि गाउँपालिका–८ पालिकाका जेष्ठ मुस्लिम अगुवा । तस्बिर : वीरेन्द/कान्तिपुर

पैदल हिँडदै, बेच्दै । रूपन्देहीको सालझन्डीबाट छिरेर जंगल छिचोल्दा कसौडी, ग्यालेनमा पानी, नुनतेल र चामल बोक्थे, बाटोमा पकाएर खाने र बास बस्ने ।


‘तन्नेरी उमेरमा डोकोमा चुरा बोकेर गाउँ डुलाएँ, घर–घरमै पसेर महिलाको हातमा चुरा लगाइदिएँ, कोही चुरेटा आउलान् र चुरा लगाउँला भनेर पर्खी बसेका हुन्थे,’ उनले भने, ‘मजस्ता चुरेटाका सन्तानले अहिले यो पेसा गर्दैनन् ।’ युवा उमेरमा चुरा बेच्दै हिँडेको स्मृति वृद्धउमेरमा सम्झना मात्रै बने ।


गाउँमा मुस्किलले मात्रै चुरा बेच्न हिँड्थे । अरू जातिले बेच्दैनथे । अहिले त्यस्तो छैन । ‘सबै जातिले पाइलैपिच्छे चुरा पसल राखेर बेच्न थालेपछि हाम्रो पेसा खोसियो,’ उनले भने । घरैपिच्छेका सबै पुरुष चुरा बेचेरै परिवार धानेका थिए । जिल्ला सडक सञ्जालले जोडिएपछि सबैले चुरा बेच्न थाले ।


त्यसैले मुस्लिमका अहिलेका युवा पुस्ताले विकल्पको बाटो रोज्नु परेको उनले बताए । १५ वर्षको उमेरबाट चुरा व्यापार सुरु गरेका उनले ३० वर्षसम्म डोकोमा चुरा डुलाएर बेचे । त्यसबेला ३० रुपैयाँको माल बेच्दा एक सय रुपैयाँ पथ्र्याे । त्यसपछि २४ वर्षसम्म गुल्मीको वामिटक्सारमा चुराको पसलै थापे । बिरामी परे । पसल छाडे । अहिले घरमै बसेर दिन बिताएका छन् । केही मुस्लिम तन्नेरीले नगन्य रूपमाशृंगारका पसल चलाएका छन् ।


पहाड फोर्दै सडक बनेपछि गाउँसम्म सवारी साधन आए । भारत र तेस्रो मुलुकमा वैदेशिक रोजगारीमा जाने र स्थानीय स्तरमा विभिन्न पेसा गर्नेको लहर चलेपछि मुस्लिम युवा पुस्ता पनि त्यतातिर आकर्षित भयो ।


‘हाम्रो पालामा भारी बोकेर हिँड्न कम्ती दु:ख थिएन,’ ६८ वर्षीय क्यामदिन मियाँले भने, ‘उकाली ओरालीहिँड्दा, खुट्टा फुट्थे । घरमा पुगेर चुरा लगाइदिएपछि सबै खुसी हुन्थे । वर्षको एकपटक पुग्थ्यौं । मीठो खान दिन्थे, अब ती कुरा कथाजस्तै भए ।’ उनका बाबुबाजेले गाउँमै चुराको भट्टी खोलेका थिए । भारतबाट काँच र रंग ल्याएर भट्टीमा गलाउने, साँचोमा राखेर चुरा बनाइन्थ्यो । आफ्ना दौतरी साथीभाइलाई चुरा पुर्‍याउनै सकिँदैनथ्यो । माग धेरै थियो । १६ वर्ष चुराको काम गरेको अनुभव उनीसँग छ ।


‘उतिबेला हामीलाई चुरेटा भन्थे, अहिले मुस्लिम पुख्र्यौली पेसा हाम्रै पालामा विस्थापित भयो,’ उनले भने, ‘जवानी उमेरसम्म त्यही गरियो, अब बुढेसकाल लागेपछि घरमै बसेको छु ।’ दुई छोरा कमाउन बाहिर गएका छन् । घरमा हामी बूढाबूढी मात्रै छौं । ७९ वर्षीय खुसदिन मियाँले पेसा विस्थापित भएको बताए । वैकल्पिक पेसा रोज्नेमा मुस्लिमका नयाँ पुस्ता सक्रिय रहेको उनले बताए ।


मदरसाका शिक्षक नजिर मियाँले समयक्रम अनुसार पेसा बदलिएको र चुरा शृंगारका सामान बेच्ने व्यापारी गैरमुस्लिम धेरै भएको बताए । शृंगारका सामान बेच्ने मुस्लिम अझै रहेको उनले बताए । पसल राखेर व्यापार गर्दा चुरौटेको पेसा हराएजस्तो देखिएको हो । मुस्लिमका हक अधिकार र आरक्षणका कुरा संविधानमा लेखिए ।


‘अब हामी चुरा बेच्ने चुरौटे रहेनौं, नीति निर्माण तहसम्म पुगेर समाज बदल्ने र अन्य पेसा, रोजगारी गर्नमा समयक्रम अनुसार अगाडि बढेका छौं,’ मुस्लिम संघका जिल्ला सचिव एवं शिक्षक खबर महमद अन्सारीले भने । ०६४ को जनगणना अनुसार अर्घाखाँचीमा मुस्लिम जनसंख्या ८ हजार ३ सय छ भने १ हजार ७ सय ६४ मतदाता छन् । प्रकाशित : माघ १७, २०७५ ११:५९

ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

ज्येष्ठ नागरिकका अनुभव बाँड्न दिवा सेवा केन्द्र

‘ज्येष्ठ नागरिक विश्वविद्यालय हुन् । नयाँ पुस्तालाई परिवारमा सँगै राखेर संस्कार सिकाउनुपर्छ ।’
दुर्गालाल केसी

दाङ — घोराही उपमहानगरपालिकाले ज्येष्ठ नागरिकको भेटघाट र अनुभव आदानप्रदानका लागि दिवा सेवा केन्द्र स्थापना गरेको छ । घोराही–१५ उत्साह टोलमा ५ लाख रुपैयाँ लागतमा निर्माण भएको केन्द्र भवनको बुधबार नगर प्रमुख नरुलाल चौधरीले उद्घाटन गरे ।

दाङको घोराही उपमहानगरपालिका–१५ उत्साह टोलमा स्थापना भएको ज्येष्ठ नागरिक दिवा सेवा केन्द्र । तस्बिर : दुर्गालाल/कान्तिपुर

‘ज्यजेष्ठ नगरिक इतिहास हुन् । उनीहरूलाई स्थानीय सरकारले सम्पत्ति ठानेको छ । उनीहरूका अनुभव नयाँ पुस्तालाई उपयोगी हुन्छन्,’ उनले भने, ‘ज्येष्ठ नागरिकहरूको सीप, ज्ञान र अनुभवलाई मार्गदर्शनका रूपमा लिँदै विकासका कामहरू गर्नेछौं ।’ भौतिक र सामाजिक क्षेत्रको विकासमा जेष्ठ नागरिकहरूको महत्त्वपूर्ण योगदान रहेको उल्लेख गर्दै चौधरीले केन्द्रलाई थप व्यवस्थित बनाउन आगामी दिनमा आवश्यक बजेट व्यवस्था गर्ने प्रतिबद्धता जनाए ।

केन्द्र व्यवस्थापनका लागि उपमहानगरको महिला बालबालिका तथा सामाजिक विकास शाखाले थप ३ लाख रुपैयाँ बजेट व्यवस्था गरेको ज्येष्ठ नागरिक दिवा सेवा केन्द्र सञ्चालन समिति अध्यक्ष पुरुषोत्तम खनालले बताए । केन्द्रमा दिउँसोको समयमा ज्येष्ठ नागरिकहरू जम्मा हुने र आफ्ना दु:ख–सुख तथा अनुभवहरू साटासाट गर्ने उनले बताए । ज्येष्ठ नागरिकलाई वृद्धाश्रम जानबाट रोकी दिवा सेवा केन्द्रमा आउन प्रेरित गरिने नगर उपप्रमुख सीता सिग्देल न्यौपानेले बताइन् ।

‘अब वृद्धाश्रम पुग्ने ज्येष्ठ नागरिकहरूलाई घरमै सम्मानको वातावरण बनाउनुपर्छ,’ उनले भनिन्,
‘आफ्नै ज्येष्ठ अभिभावकको सम्मान, स्याहार र संरक्षण नै धर्म हो । सबैले घरमै राख्न पहल गरौं ।’समितिका सल्लाहकार नारायणप्रसाद शर्माले ज्येष्ठ नागरिकको पक्षमा बोल्नेहरू घट्दै गएकोप्रति दु:ख व्यक्त गरे ।

जेष्ठ नागरिकको सम्मानमा सरकारले कानुन बनाए पनि परिवारबाटै अपहेलित हुनुपरिरहेको उनले बताए । ‘हाम्रो समाज स्वार्थी बन्दै गएको छ । एकल परिवारका नाममा जेष्ठ नागरिकलाई अपहेलना र उपेक्षा गर्ने गरिएको छ,’ उनले भने,‘यस्ता गलत संस्कार बदल्न आवश्यक छ । जेष्ठ नागरिक विश्वविद्यालय हुन् । नयाँ पुस्तालाई परिवारमा सँगै राखेर संस्कार सिकाउनुपर्छ ।’

केन्द्रलाई समितिका कोषाध्यक्ष ललिता केसीले ८० हजार मूल्य बराबरको कम्प्युटर र फर्निचर सहयोग गरेकी छन् । सदस्य दधिराम खनालले हिराजमुना अक्षयकोषको स्थापना गरेका छन् । एक लाखको उक्त कोषमा बुधबार १५ हजार रुपैयाँ जम्मा गरेका छन् । अरू पछि थप्दै जाने उनले बताए । केन्द्रमा जेष्ठ नागरिकहरूका लागि आवश्यक पुस्तकहरू सर्वोदय पुस्तकालय तथा वाचनालयका अध्यक्ष सुशील गौतम र राप्ती साहित्य परिषद्का अध्यक्ष पुरुषोत्तम खनालले उपलब्ध गराउने प्रतिबद्धता जनाएका छन् ।

केन्द्र उद्घाटन कार्यक्रममा केन्द्रका सचिव पद्मप्रसाद शर्मा, कमलमणि देवकोटा, खगराज न्यौपाने, गणेश दाहाल, निमुसंगम घर्तीलगायतले ज्येष्ठ नागरिकहरूको सम्मान र संरक्षण परिवारबाटै हुनुपर्ने धारणा व्यक्त गरेका थिए ।

प्रकाशित : माघ १७, २०७५ ११:५४
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×