वीरेन्द्र केसी

बोयर जातका पाठापाठी खोसाखोस

सामान्यतः एउटा बोकाको तौल ५० किलोसम्म हुन सक्छ । यहाँस्थित सन्धिखर्क नगरपालिका–१२, डिभर्नाको जालकाँडा बाख्रापालन समूहका अध्यक्ष गोपाल बस्यालले पालेको बोयर जातको बोका १ सय ७२ किलोको छ ।

बीउको मूल्यले किसान उत्साही

जिल्लाका पाँच पालिकाले मकैको बीउको मूल्य निर्धारण गरेका छन् । मूल्य तोकिपछि किसान उत्साहित छन् । रेसुंगाका पाँच, इस्माका चार, मदानेका दस, मालिका र धुर्कोट गाउँपालिकाका एक/एक कृषि सहकारी र विभिन्न समूहले बीउ उत्पादन गर्दै आएका छन् । जिल्लामा झन्डै सात टन मकैको बीउ आवश्यक पर्नेमा ४३ मेट्रिक टन उत्पादन हुँदै आएको छ । यसअघि उन्नत बीउबीजन कार्यक्रम सञ्चालन गरिएको थियो । 

पर्यटकको पर्खाइमा डमरु दह

यहाँको शीतगंगा नगरपालिका–३, ठाडाको अग्लो डाँडोमा डमरु दह छ । ५२ रोपनी क्षेत्रफलमा फैलिएको यो दह ६ फिट गहिरो छ । दहमा बाह्रै महिना पानीको सतह एकै किसिमको राख्न १ सय ३० मिटर तलबाट लिफ्ट प्रविधिमार्फत खोलाको पानी तानिएको छ । कहिल्यै पानीको सतह नघट्ने दहमा केही वर्षयता गर्मीको समयमा पानी सुक्न थालेको छ ।

एमसीसी नेपालको हितमा छ : परराष्ट्रमन्त्री 

परराष्ट्रमन्त्री प्रदीप ज्ञवालीले अमेरिकाले नेपालको विकासका लागि दिएको सहयोग अनुमोदन हुने बताएका छन् । प्रेस संगठन गुल्मीले गरेको पत्रकार भेटघाटमा मन्त्री ज्ञवालीले आवश्यक सूचना, दस्तावेज र आवश्यक ज्ञानको अभाव भएका मान्छेहरुले एमसीसीको विरुद्धमा बोलिरहेको बताए । 

वनबाटै स्वरोजगार

विवाहपछि शीतगंगा नगरपालिका भंगलाकी सीमा गुरुङ घरखर्च कसरी जोहो गर्ने भन्ने चिन्तामा थिइन् । गाउँमा रोजगारीको अवसर थिएन । सामुदायिक वन भए पनि त्यसबाट आम्दानीको सोच थिएन । त्यही वनको वैज्ञानिक व्यवस्थापन सुरु गरेपछि स्थानीयका लागि वरदान बन्यो । ‘चार वर्षदेखि बाह्रै महिना उहाँ (पति) र मैले काम पाएका छौं,’ सीमाले भनिन्, ‘वनको संरक्षण र हामीलाई रोजगार दुवै मिलेको छ ।’

वीरेन्द्र केसीका लेखहरु :

मुहान सुकेपछि बोरिङतिर

मुहान सुकेपछि यहाँ जमिनमुनि पानी खोज्ने अभियान चलाइएको छ । जथाभावी मोटरबाटो खन्दा मुहान नै सुकेपछि खानेपानीका ट्यांकी र धारा अलपत्र परेका हुन् । गाउँमा खानेपानी उपलब्ध गराउन अब यहाँ बोरिङलाई विकल्प ठान्न थालिएको छ । जिल्लाका ६ वटै स्थानीय तहका अधिकांश गाउँमा अहिले खानेपानीको समस्या छ । मुहानबाट पाइपमा ल्याएर गाउँमा वितरण गरिएका धारामा अहिले पानी आउँदैन । केही गाउँमा लिफ्ट प्रविधिबाट खोलाको पानी डाँडोमा तानिएको छ । 

विचित्र गुफामा पर्यटकीय योजना

फरक आकृति र विभिन्न स्वरूपका बुट्टाले गुफा भरिएको छ । १ सय ८५ मिटर लामो गुफाभित्रका दृश्यले मोहित तुल्याउँछन् । त्यसमा साना–ठूला ११ कक्ष छन् । सबैमा रहेका फरक आकृति अनौठा र हेर्नलायक छन् । धुर्कोट गाउँपालिका–५ स्थित विचित्र गुफाभित्र शिवलिंग मन्दिर, गोपिनी नाचेको, राम–सीताका मूर्ति, नागका आकृति, गोपीकृष्ण, धनुषवाण, जटायुलगायत विभिन्न किसिमका आकृति छन् ।

फेरिँदै सामुदायिक स्कुल

सन्धिखर्क नगरपालिका–९ नेपालीचौरको जनता आधारभूत विद्यालयमा चार वर्षअघि आठ जना विद्यार्थी थिए ।प्रधानाध्यापक फेरिएसँगै अंग्रेजी माध्यममा पढाइ सुरु भयो । पढाइ राम्रो नभएको भन्दै स्कुलबाट छुटाएर बोर्डिङमा भर्ना गरेका अभिभावकले पुनः यही विद्यालयमा छोराछोरी पठाउन थालेका छन् ।

दुर्घटनामा कमी ल्याउने उपाय खोजिँदै

सन्धिखर्क–गोरुसिंगे र अन्य सडक खण्डमा गाडी दुर्घटनामा कमी ल्याउने उपाय खोजिँदैछ । नरपानीदेखि फुदवाङसम्म आठ वर्षको अवधिमा १ सय २७ जनाले दुर्घटनामा ज्यान गुमाइसकेका छन् । गाउँका कच्ची बाटोमा पनि दुर्घटना भइरहेका छन् ।

सधैं विकासकै पिरलो

गाउँको विकास कुर्दाकुर्दै सिद्धाराका बेदुराम आचार्यको उमेर ढल्किसक्यो । अहिलेसम्म विकासले गति लिएको छैन । वर्षौंअघि थालिएका योजना अझै अधुरै छन् । गाउँमा बाह्रै महिना गाडी चल्ने मोटरबाटो, खोला तर्न झोलुंगे पुल, पिउने पानी, स्वास्थ्यचौकी र विदेशमा रहेका सन्तानसँग घरमै बसेर कुरा गर्ने सुविधा चाहिएको छ । ‘कुसुम खोलामा झोलुंगे पुल हाल्न प्रधानपञ्चदेखि हालसम्मका नेता र सांसदलाई भनिरहेको छु,’ आचार्यले भने, ‘आश्वासन दिन्छन् तर काम कसैले कहिल्यै गरेनन् ।’