एउटै रङ, उस्तै घर

कान्तिपुर संवाददाता

(सिन्धुपाल्चोक) — हरियो जस्ता । सेतो र रातो रङले चिटिक्क पोतिएका एउटै आकारका घर । छेउमै कञ्चन इन्द्रावती नदी । एकै खालका नयाँ घरले इन्द्रावती गाउँपालिका–५, बाडेगाउँको रूप फेरेको छ । अक्सफाम, महिला आत्मनिर्भर केन्द्र मेलम्चीको आर्थिक प्राविधिक सहयोग र इन्द्रावती गाउँपालिकाको पहलकदमीमा माझी एकीकृत बस्तीमा ३६ घर बनेका हुन् । 

२०६७ सालमा इन्द्रावतीको बर्खे कटान र सुक्खा पहिरोले बस्ती धराप बनाएपछि इन्द्रावती किनारबाट माझी परिवार प्युघर सरेका थिए । उनीहरूले दुःख गरेर बनाएको सानो घर २०७२ को भूकम्पले ध्वस्त बनायो । मध्यपहाडी लोकमार्गले सडक निर्माणको क्रममा बस्ती नै उठाएपछि उनीहरू सुरक्षित स्थान खोज्दै भौंतारिए । ‘आफ्नै थातथलोबाट बेघर बनेका हामीले बल्ल चिटिक्कको घर पाएका छौं,’ हरिभक्त माझीले भने ।


बस्ती ठड्याएपछि गाउँभर पर्वजस्तै हर्ष छाएको एकीकृत माझी बस्ती व्यवस्थापन समितिकी अध्यक्ष शर्मिला माझीले बताइन् । झन्डै २८ रोपनी क्षेत्रफलमा फैलिएको एकीकृत बस्तीको भुइँतले घरमा तीन कोठा छन् । पानीको ट्यांकी निर्माण गरेर प्रत्येक घरमा खानेपानी, शौचालय र फोहोर व्यवस्थापन गर्ने व्यवस्थित टोकरी राखिएको अक्सफामका प्रमुख श्रीभक्त बस्नेतले बताए । ३ करोड १२ हजार ६५३ रुपैयाँको लागतमा माझी समुदायको श्रमदानबाट एक वर्षभित्रै एकीकृत बस्ती बनेको इन्द्रावती गाउँपालिका–५ का अध्यक्ष दुर्गाबहादुर तामाङले जानकारी दिए ।


नमुना बस्तीको अवधारणाअर्न्तगत एकीकृत बस्ती उभ्याइएकाले माझी परिवारलाई आयआर्जनको लागि होमस्टेको अवधारणा ल्याउने गाउँपालिकाले योजना बनाएको छ । माझीको मौलिक संस्कृतिलाई बस्तीभित्र समावेश गरेर इन्द्रावतीभित्रै माझी होमस्टे सुरुवात गर्ने अध्यक्ष तामाङले बताए ।


जिल्ला आयोजना कार्यान्वयन इकाई (भवन) को अध्ययन तथ्यांकअनुसार जिल्लाभर विभिन्न संस्कृति, समुदाय समेटेर २५ एकीकृत बस्ती बनिरहेका छन् । ‘सरकारी अनुदान लिएर एकीकृत बस्ती बनाउन सूचना दिइसकेका छौ,’ जिल्ला आयोजना कार्यान्वयन इकाई (भवन) का प्रमुख सन्तोष निरौलाले भने । सरकारी अनुदानको मापदण्डअनुरूप ग्रामिण क्षेत्रमा चार लाख, हिमाली भेगमा पाँच लाख र सहरी भूभागमा भए एक घर बराबर तीन लाख पूर्वाधारको रकम पाउने उनले बताए । विभिन्न एकिकृत बस्तीसहित गैरसरकारी संस्थाको सहयोगमा पाँच हजार भूकम्पपीडितको आवास बनिसकेको इकाईले जनाएको छ । प्रकाशित : फाल्गुन ३, २०७६ ०८:०९

प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

ड्रागन गुफा पदमार्गमा जोडिँदै

अनिश तिवारी

(सिन्धुपाल्चोक) — घना जंगलबीचको भीर । भित्ताको परपरसम्म फैलिएको अनौठो आकृति । बौद्ध परम्पराको ध्वजापतकाले भीरसँगैको गुफालाई झनै आर्कषक बनाएको छ । पाँचपोखरी थाङपाल गाउँपालिका–३ भोताङको लार्के जंगलमा रहेको ‘ड्रागन गुफा’को दृश्य हो यो । तामाङ र शेर्पा समुदाय यहाँ कुदिएको अनौठो कलालाई शक्तिशाली ड्रागनले रूपमा मान्छन् । 

‘त्यसैले यसको नाम नै ड्रागन गुफा बन्यो, यहाँको कला देखेर सबै दंग छौं,’ वडाध्यक्ष निमाछिरिङ लामाले भने । सरकारले सूचीकृत गरेको ‘सय गन्तव्य’मा परेको पाँचपोखरीसँगै ड्रागन गुफालाई पर्यटनमा जोड्न पदमार्गको योजनामा आफूहरू रहेको उनले बताए । यो गुफालाई ह्योल्मो भाषामा ‘डुग रेहेन्जेन’ अर्थात् ड्रागनको शिला भन्ने गरिन्छ । यसको तल्लो गुफालाई नाङ्बु थिवा भन्छन्, यसको अर्थ घ्याम्पो फुटेको भन्ने हो । लार्के क्षेत्रको मुख्यस्थल गुफाभित्रको एउटा ढुंगाबाट दूधजस्तो पदार्थ बगिरहन्छ । ‘त्यही प्राचीन पवित्र घ्याम्पोको दूध ढिस्को बनेर बसेको मानिन्छ, त्यसले पखालेमा पाप मेटिने जनविश्वास छ,’ उनले भने ।

पाँचपोखरी थाङपाल–३ भोताङका झाँक्री रिटी तामाङ लोप्चाका अनुसार दुई शब्तादीअघि यहाँ एउटा ठूलो भीर र भित्तोको थुम्कोजस्तो मात्रै थियो । केही चौंरी गोठाला बस्थे । औंसीको रातमा चौंरीगोठबाट अचानक भागाभाग मच्चियो । जब गोठाला र झाँक्रीले भीरमा ठूलो आगोको ज्वालासहित कुनै सर्पजस्तै जीव आनन्द लिएर नाच्दै थियो । डराएर उनीहरूले टाढैबाट त्यो घटना हेरे । ‘भोलिपल्ट ती गोठालाले ड्रागन आकारमा ढुंगामा कुदेको कलात्मक स्वरूप भेटेको किंवदन्ती छ, यसलाई ठूलो दैवीशक्ति मानेर पूजा गर्दै आएका छौं,’ उनले भने । तत्कालीन प्रसिद्ध झाँक्री सुन तामाङसहित चार जनाले द्धू गुफाको स्थान पहिचान गरेको उनको भनाइ छ । प्रत्येक मसिंर पूर्णिमाका यो गुफा परिसरमा मेला लाग्ने गर्छ ।

पाँचपोखरीसम्म केबुलकार लैजाने लक्ष्य राखेको पाँचपोखरी थाङपाल गाउँपालिकाले लार्के खोला हुँदै आमायांग्रीसम्मको पदमार्ग योजना राखेको छ । महागुरु पद्मसम्भव, गुरु रेन्पोछेले तपस्या गरेको पवित्र शिलास्थल, ड्रागन गुफासम्म पदमार्गलाई जोड्ने योजना बनाइएको पाँचपोखरी थाङपाल पर्यटन प्रवर्द्धन समितिका अध्यक्ष सुवास वाइबाले बताए । ‘हाल अप्ठेरो स्थानलाई सहज बनाएर ट्रेकिङ रुट बनाएका हौं, चाँडै सहजसँग पाँचपोखरी पुग्न सकिने बाटो बनाउनेछौं,’ उनले भने ।

पाँचपोखरी गेटमा डिजिटल प्रवेशद्वार, नागिथाम्ङमा उद्यान क्षेत्र र ६० फिट अग्लो गुरु रेन्पोछेको मूर्ति बनाउने गाउँपालिकाले योजना छ । नौलिंगेश्वर महादेव, आमायांग्री र पाँचपोखरीको विशेष पर्यटन प्रवर्द्धन अभियानमा लागेको वाइबाले जनाए ।

प्रकाशित : फाल्गुन ३, २०७६ ०८:०६
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×