व्याकरण बुझौं

कान्तिपुर संवाददाता

व्यक्ति, जाति, ठाउँ समूह आदि बुझाउने नामजस्तै हात्ती, खोला, जुलुस, राम अनि श्याम  ।

सर्वनाम भन्ने कुरा
नामको सट्टा आउँछ
जस्तैः म भन्ने शब्दले
प्रशान्त बुझाउँछ।

रातो, पिरोजस्ता शब्द
विशेषणमा पर्छन्
यी शब्दले नाम–सर्वनामका
विशेषता बुझाउँछन्।

काम बुझाउने, वाक्य टुंग्याउने
काम क्रियापदले गर्छ
जस्तैः पढ्छ, खान्छ, सुत्छ
अनि पँधेरोमा जान्छ।

वाक्य वा शब्द जोड्ने
संयोजकको काम ठूलो छ
अनि पनि संयोजक हो
नबिर्सनू ल।

नाम–सर्वनाम सँगै जोडिने नामयोगी,
क्रियाको व्याख्या गर्ने क्रियायोगी हुन्छन्
अर्थ नहुने निपातले त
वाक्य मीठा पार्छन्।

आश्चर्य, खुसी, दुःख,
घृणा बुझाउने विस्मयादि
आज यति मात्र बुझौं,
अरू भने भरेभोलि ।

प्रशान्त पन्थी
कक्षा–८, सगरमाथा एजुकेसनल एकेडेमी

प्रकाशित : भाद्र २२, २०७६ ११:४३
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

धेरै बाठो बन्दा के हुन्छ ?

कान्तिपुर संवाददाता

बाबु नानीहरूमध्ये धेरैले आफैं चित्र कोर्ने गरेका छौ  । चित्र कोरेर त्यसमा रंग पनि भर्छौ  ।

तर चित्रअनुसार कथा भने कमैले लेख्छौ होला । चित्रअनुसार कसरी कथा लेख्न सकिन्छ ? कथाअनुसार कसरी चित्र दुरुस्तै कोर्न सकिन्छ ? चित्र र कथा मन पराउनेहरूका लागि रत्न पुस्तक भण्डारले बजारमा ल्याएको छ– दुइटा चित्रसहितका पुस्तक ‘चराहरूका राजा’ र ‘ऋषि र मुसा’ । कथामा काग र मुसा बाठो र शक्तिशाली बन्न खोज्दा भोग्नुपरेको अवस्थाबारे चित्रण गरिएको छ । चित्रअनुसार कथा नेपाली र अंग्रेजी शब्दमा लेखिएको छ । कथा छोटा मीठा छन् । शोभनले सम्पादन र सिमोनाले अनुवाद गरेका यी दुई किताबका आकर्षक चित्र सूर्यनारायण श्रेष्ठले बनाएका छन् ।


‘चराहरूका राजा’ किताबमा चराहरूको राजा नभएपछि ब्रह्माजीले जंगलका सबै चरालाई बोलाएर राजा छान्न खोज्छन् । कागलाई राजा बन्न मन लाग्छ । आफू नराम्रो र कालो भएकाले ब्रह्माजीले राजा नबनाउलान् भनेर डराउँछ । राजा बन्न वनमा बस्ने सबै चराका रंगीचंगी प्वाँख जम्मा गरेर शरीरमा लगाउँछ । कागको उत्साह देखेर ब्रह्माजीले उसैलाई राजा बनाउँछन् । तर अन्य चराले उसलाई राजा मान्दैनन् । सबै मिलेर कागको नक्कली प्वाँख निकालिदिन्छन् । काग पहिलाकै जस्तो देखिन्छ । उसलाई आफूले गरेको गल्तीको पश्चताप हुन्छ । त्यसैले ठग्नु हुँदैन । ठग्दा सबैले थाहा पाउँछन् । जे सत्य हो, त्यही बोल्नुपर्छ भन्ने सन्देश कथाले दिन्छ ।


अर्को पुस्तक हो ‘ऋषि र मुसा’ । यो कथामा मुसा अलि छट्टु हुन्छ । ऋषिले मुसालाई निकै माया गर्छन् । मुसाले जेजे भन्छ, ऋषिले त्यही पूरा गरिदिँदै जान्छन् । मुसालाई सबै कुराबाट जोगाउन बिरालो, कुकुर हुँदै बाघसम्म बनाइदिन्छन् । बाघ बनेको मुसाले उल्टै ऋषिलाई झम्टिएपछि फेरि मुसा नै बनाइदिन्छन् । कथाले गुण गर्दा बैगुनी बन्नेले पाउने सजाय बताएको छ । आफ्नो हैसियत बिर्सन नहुने सन्देश दिएको छ ।
विमल खतिवडा

प्रकाशित : भाद्र २२, २०७६ ११:४३
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT