अहिंसाको बाटोमा सत्याकृत

संगीतलाई शक्तिको एक किरण मान्ने सत्याकृत ब्यान्डले अध्यात्मलाई मूल शक्तिको बाटो मान्छ । यस ब्यान्डले दसैंअघि सार्वजनिक गरेको गीत ॅएन्टी बलि...’ चर्चित बनेको छ ।
सुशील पौडेल

 फूलपातीका दिन शनिबार हिन्दु धर्मावलम्बीका घर–घरमा फूलपाती भित्र्याइँदै छ  । यसै दिन गोरखा दरबारबाट बाजागाजासहित ल्याइएको फूलपातीलाई हर्षबढाइँका साथ हनुमानढोकामा भित्र्याएपछि दसैंको खास रौनक सुरु हुन्छ  ।

फूलपातीपछि पशु बलि पनि सुरु हुन्छ । पछिल्लो समय धर्मका आडमा दिइने पशु बलिको विरोध बढ्दै गइरहेको छ । सांगीतिक ब्यान्ड सत्याकृतले पनि दसैंको मुखमा नयाँ गीत ‘एन्टी बलि...’ ल्याएको छ ।
श्री हजुरको रचनामा सत्याकृतले नै संगीत भरेको उक्त गीतलाई सूर साधु र प्रजित लामाले गाएका हुन् । गीतले मठ मन्दिरमा भावको फूल चढाएर पशु बलि हटाउन अनुरोध गरेको छ । गीतले भन्छ,
काम, क्रोध, लोभ, मोह, अहंकार हुन् पञ्च बलि
नमारौं न निर्दोष पशु आफ्नै आत्मा छली
दिव्य जन्म मानव चोला बुझौं है सबैले
हटाऔं हटाऔं बलि हटाऔं
खासगरी आध्यात्मिक शैलीका गीत निकाल्दै आएको सत्याकृत झन्डै चार वर्षअघि विजय गौतमलगायतको पहलमा स्थापना भएको थियो । ब्यान्डमा आधा दर्जन पूर्णकालीन सदस्यसहित थुप्रै स्वतन्त्र संगीतकर्मी आबद्ध छन् । गैरव्यावसायिक ब्यान्डका रूपमा चलिरहेको सत्याकृतमा अन्य काम गरेर फुर्सदको समय संगीतकर्ममा लाग्नेहरू आबद्ध छन् । प्रायः सदस्यहरू गीतमा व्यक्तिगत पहिचान खुलाउन लुकाउँदैनन् ।
रचनाकारका रूपमा राखिएको श्री हजुरलाई पनि ब्यान्डले एउटा शक्तिका रूपमा व्याख्या गर्छ । सत्याकृतका संस्थापक, व्यवस्थापक विजय गौतमले यसो गर्नुमा कुनै व्यक्तिको परिचयमा अल्झिने भन्दा पनि भाव बुझियोस् भन्ने चाह रहेको बताए । सत्याकृत गीत, संगीत क्षेत्रमा केही पृथक् पहिचान बोकेको ब्यान्डभन्दा फरक पर्दैन । यसका सदस्यहरू झट्ट हेर्दै साधुसन्त लाग्छन् । लवाई, खवाई मात्र नभई विचार पनि आध्यात्मिक छन् । जसको प्रतिबिम्ब गीतहरूमा देखिन्छ ।
‘सनातन धर्मलाई सम्मान गर्छौं । प्रत्येकको गुरु, सम्प्रदाय, आस्थालाई पनि उत्तिकै सम्मान गर्छौं,’ गौतमले भने, ‘जुनसुकै भावले ईश्वरलाई मानौं, प्रत्येकभित्रको सकारात्मक चीज बाहिर निस्किनुपर्छ । यही धर्तीबाट अमृत पनि निस्कन्छ र विष पनि । मानवभित्र पनि राम्रा, नराम्रा दुवै कुरा छन् । आफूभित्र भएका राम्रा कुरा निकाल्ने र नराम्रा कुरा चिन्ने अनि त्यसलाई फ्याँक्ने प्रयत्न हो । हाम्रो समाजमा आफ्नो भित्री कुरा भुलेर वा नचिनेर बाहिरी देखावटको जिन्दगी बाँचिरहेको छ ।’
२०७४ मा आयोजित हिट्स एफएम म्युजिक अवार्डमा गणेश भजनले उत्कृष्ट गीतको अवार्ड जितेपछि सत्याकृत सांगीतिक क्षेत्रमा बढी चिनिएको हो । संगीतलाई शक्तिको एक किरण मान्ने यस ब्यान्डले अध्यात्मलाई मूल शक्तिको बाटो मान्छ ।
संगीतमार्फत शान्ति फैलाउने बाटोमा अग्रसर सत्याकृतका संस्थापक गौतमले थपे, ‘हाम्रा शब्द, भाव यसै पोख्नभन्दा संगीतमार्फत व्यक्त गर्दा प्रभावकारी हुन्छ । अध्यात्मिक प्रवचन सुन्न साधारणतया कोही तयार छैनन् । तर शान्ति सबैलाई चाहिएको छ । सत्याकृतले संगीतमार्फत शान्ति दिन खोजिरहेको मात्रै हो ।’ उनले शान्ति प्राप्ति आफ्नै हातमा हुने बताउँदै दृष्टिकोण बदलेर सकारात्मक सोच ल्याउन सके पनि शान्ति मिल्ने तर्क गर्छन् ।
ललितकला क्याम्पसमा संगीतमा बीएफए पढ्दै गर्दा विदुर न्यौपाने सत्याकृतमा गायक, किबोडिस्टका रूपमा आबद्ध भए । लामो कपाल र दाह्री पालेका न्यौपाने संगीत र आध्यात्मलाई एकअर्काका परिपूरक मान्छन् । उनी दुवैबाट आनन्द मिल्ने बताउँछन् । सत्याकृतबाट संगीत र आध्यात्म दुवै पाएकोमा उनी झन् सन्तुष्ट रहेछन् । ब्यान्डमा अमेरिकादेखि भारतसम्मका संगीतकर्मीले काम गरिसकेका छन् । गौतम सत्याकृतलाई एउटा सांगीतिक प्लेटफर्मका रूपमा विकास गर्न चाहन्छन् । भन्छन्, ‘यो खुला प्लेटफर्म त हो । तर यसका आफ्नै परिधि पनि छन् । जससँग ब्यान्डको भाइब्स मिल्छ, ऊ आबद्ध हुन सक्छ ।’
कुनै पनि कुराको अन्तिम सत्य रूप नै सत्याकृत हो । सनातन धर्म मान्ने यस ब्यान्डका सदस्यले गीतमा पनि धर्म, जीवन, दर्शन सबै पक्ष समेटेर गाउन रुचाउँछन् । ‘रूखलाई बाँच्नका लागि हरेक कुरा चाहिन्छ । फल दिन्छ तर त्यो रूख आफैंले खाँदैन । प्रकृतिमा सबैले एक–अर्काको सेवा गरिरहेको छ भने हामी मानव अरूको सेवा गर्ने बुद्ध पुरुष हुन सकिरहेका छैनौं,’ गौतमले जिकिर गरे, ‘हामी कर्म गर्दै कोसिस गरिरहेका छौं । यस्तै भाव भएकाहरूलाई सत्याकृत सांगीतिक प्लेटफर्म हो । तर संगीतको सौख भएर मात्रै हामी यहाँ राख्दैनौं । पहिले ब्यान्डको भाइब्ससँग मिल्नुपर्‍यो । फिल गर्न सक्नुपर्‍यो ।’
सुन्दा बढी नै आध्यात्मिक लागे पनि सत्याकृतले प्रेम, जीवन र जगत्का गीत पनि गाएको छ । लोकदेखि पप, आधुनिक, क्लासिकल र फ्युजन गीतहरू निकाल्दै आएको छ । गौतमले आफूहरू प्रेम, विवाहको विरुद्धमा नभएको र नेपालमा अलगखाले विधाका गीत पनि आओस् भन्ने चाहना राखेर नै काम गरिरहेको बताउँछन् । सत्याकृतकै गीत ‘तिम्रै भक्तिको चन्दन लगाई...’ को हिन्दी भर्सनमा भारतीय गायक कैलाश खेरले समेत गाएका छन् ।
‘एन्टी बलि...’ दसैंको मुखमा ल्याउनुको आशय दसैंमा गरिने क्रियाकलाप र मनाउने ढंगको विरोध गरेको मात्रै नभई वर्षैभरि विभिन्न बहानामा विश्वभर शक्तिपीठ, कुल पूजामा दिइने बलिको विरोध रहेको ब्यान्ड बताउँछ । गीतले पनि धर्मको नाममा गरिने पशु हत्या (बलि) लाई रोक्न अनुरोध गरेको छ ।
आफूलाई १७ वर्षको उमेरमै बुद्धत्वको खोजीमा हिँडेको बताउने गौतम सात्विक आहारले शान्त स्वभावतर्फ लैजाने बताउँछन् । भन्छन्, ‘तामसिक आहारले विकृत खालको शक्तितर्फ लैजान्छ । हामीले मांसहारी नहुनु भनेका हैनौं र हुनु पनि भनेका छैनौं । सकेसम्म त प्राणीको हत्या नगरेकै राम्रो हो । मांसहार मानव शरीर अनुकूल पनि छैन । गीतमार्फत हामीले यो अनुरोध मात्रै गरेका हौं । एन्टी बलि अहिंसा प्रदायक गीत हो ।’ उनले आफ्ना गीत सुनेरै, हेरेरै पनि शाकाहारी बनेका केही उदाहरण सुनाए ।

sushilapaudel2@gmail.com

प्रकाशित : आश्विन १७, २०७६ ११:२६
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

सेलेब्रिटीका अनुभव : दसैं घरमै रमाइलो

कान्तिपुर संवाददाता

भोलि फूलपाती  । टाढा घर भएका र बिदा मिलेकाहरू पहिल्यै गन्तव्यतिर लागिसके  । कामकाजीहरूले पनि बाटो तताउन सुरु गरिसकेका छन् । दसैंमा धेरैले सहरको व्यस्तता छाडेर आफ्नो पुर्ख्यौली घर जाने गर्छन् । त्यसैले बडादसैं घर फर्काउने चाड पनि हो ।

गाउँ–सहरमा मेला र उत्सव यसै बेला लगाइन्छ । कार्यक्रम धेरै हुने भएकाले कलाकारलाई भ्याइनभ्याई हुन्छ । चाडबाडमा व्यस्त रहने सेलेब्रिटीका दसैं योजनाबारे विमल खतिवडा लेख्छन् :


गाउँ नै रमाइलो
प्रकाश सपुत, गायक

घटस्थापनादेखि नै कार्यक्रममा व्यस्त छु । चितवन (२० असोज) को कार्यक्रम सकेर भोलिपल्ट टीका थाप्न जसरी पनि घर (बाग्लुङ) पुग्ने सोच छ । स्वदेशमै भएका बेला रातारात भए पनि दसैंमा घर पुग्ने गरेको छु । यसपालि पनि त्यसै गर्नेछु ।


दसैंमा गाउँ नै रमाइलो लाग्छ । सबभन्दा मनपर्ने मौसम मलाई यही बेला हो । आकाश खुलेको हुन्छ । सबैतिर हरियाली हुन्छ । टीका नहुँदा एकपटक काठमाडौंमै थिएँ । त्यो बेला एकदमै नरमाइलो लाग्यो । काठमाडौं सुनसान हुँदो रहेछ । यो पटक घर र ससुराली दुवैतिर टीका छ । गाउँमा लिंगे पिङ हुन्छ । साथीभाइ र आफन्तसँग भेटघाट हुन्छ ।

ब्रुनाईमा कन्सर्ट
मेलिना राई, गायिका


यसपालि दसैंमा कार्यक्रमको सिलसिलामा ब्रुनाईमा हुनेछु । दसैं उतै रहेका नेपालीसँग मनाउनेछु । टीकाको भोलिपल्ट स्वदेश फर्कनेछु । सांगीतिक क्षेत्रमा लागेदेखि चाडबाडका बेला बढी नै व्यस्त हुने गरेको छु । यही बेला कार्यक्रम बढी हुन्छन् ।

दसैंमा प्रायः विदेशतिरै हुने गर्छु । गत वर्ष भने नेपालमै थिएँ । परिवारमा पनि बानी परिसक्यो । दसैंमा नेपालमा रहँदा परिवारसँगै टीका लगाउने गर्छौं । खानपिन गर्छौं, बस्छौं । पुरानो घर मोरङ भए पनि सानैबाट म काठमाडौं बसेकी हो । त्यसैले दसैं काठमाडौंमै मनाउने गर्छौं । यसपालि घरको दसैं मिस हुने भयो । ब्रुनाईबाट फर्केपछि पनि स्वदेशकै कार्यक्रममा व्यस्त हुनेछु ।

परिवारसँगै
निशान भट्टराई, गायक

यसपालिको दसैं घर (उर्लाबारी, मोरङ) मै मनाउँदै छौं । सबै जना घरमै हुनुहुन्छ । दसैंअघि धेरै कार्यक्रम छन्, सबै स्वदेशमै भएर दसैं घरमै मनाउन सजिलो हुने भएको हो ।

महोत्तरी, झापाको सांगीतिक कार्यक्रममा व्यस्त छु । त्यसपछि सप्तमीदेखि दशमीसम्मै परिवारसँग बिताउनेछु । घरको दसैं खुबै रमाइलो लाग्छ । चाडबाडमा खुसी हुनुपर्छ । खुसीसाथ दसैं मनाउनुपर्छ भन्ने हो । अघिपछि व्यस्त भए पनि चाडबाडमा परिवारसँगै बसौं भन्ने लाग्छ । कार्यक्रमको समय मिलाउँदै चाड मनाउने योजना पनि हो ।


दर्शकलाई भेट्ने
उपासना सिंह ठकुरी, अभिनेत्री

दसैंका लागि त्यस्तो केही योजना बनाएको छैन । ‘कबड्डी कबड्डी कबड्डी’ को प्रवर्द्धनमै व्यस्त हुनेछु । पहिला प्रत्येक दसैंमा महेन्द्रनगरमा कुल पूजा गर्नका लागि भए पनि दसैंमा घर जान्थ्यौं । अहिले म पनि फिल्मकै काममा व्यस्त छु । त्यसैले यसपालिको दसैंमा काठमाडौंमै हुनेछु ।

बुबा नेपाली सेनामा हुनुहुन्छ, दसैंमा उहाँको बिदा मिलेन । त्यसैले पहिलोपटक दसैं काठमाडौंमा मनाउँदै छौं । फिल्मको प्रवर्द्धनमा दसैं र तिहारको बीचमा दार्जिलिङ, सिक्किम जाने योजनामा छौं । विल्सन विक्रम राई र म अस्ट्रेलिया पनि जान्छौं होला । फिल्मबाट राम्रो प्रतिक्रिया पाएका छौं । सोचेभन्दा बढी माया पाएका छौं । दसैंका बेला फिल्म हलमा गएर दर्शकलाई भेट्ने छौं ।


पुनेको यात्रा
पुष्प खड्का, कलाकार

बाआमा पुने, भारतमा बस्नुहुन्छ । अहिले घर (कैलाली) मा कोही छैनन्, खाली छ । जान मिल्ने ठाउँ बाआमासँगै हो । त्यसैले दसैंमा पुने पुग्नेछु । त्यहाँ दस दिन बसेर फर्किनेछु ।

वर्षमा एकपटक मात्रै परिवारसँग भेटघाट हुन्छ । अरू बेला काममै व्यस्त भइन्छ । मैले उतै (भारत) पढेको हो । बाआमा उतै बस्न थालेको पनि ४३ वर्ष भइसक्यो । कहिलेकाहीँ कैलाली आउनु हुँदा यतै भेट हुन्छ । तत्काललाई फिल्मको सुटिङ त छैन तर दसैंपछि तुरुन्तै विदेशमा ‘मारुनी’ प्रदर्शन हुँदै छ । त्यसका लागि जापान, अस्ट्रेलिया र अमेरिका जान्छु होला । तिहार भने विदेशतिरै मनाइएला जस्तो छ ।

सौराहा छुट्दैन
अश्मी श्रेष्ठ, मिस नेपाल २०१६

दसैंमा सधैंजसो घर (रत्ननगर, चितवन) जान्छु । यसपालि पनि सबैको सल्लाहमा दसैं चितवनमै मनाउने कुरा भएको छ । उतै रमाइलो हुन्छ । सबै परिवार भेट हुन्छ । हामी सबै फूलपातीको दिन चितवन जान्छौं । एक हप्ता घर बस्ने योजना छ ।
दिदी बिहे गरेर अमेरिका जानुभएकीले पहिलोपल्ट उहाँलाई दसैंमा मिस गर्दै छौं । मामा घर पनि रत्ननगर नै हो । मेरो मनपर्ने ठाउँ सौराहा हो । प्रत्येक वर्ष दसैंमा सौराहा घुम्न छुटाएको छैन । चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जको यो ठाउँ धेरै रमाइलो लाग्छ । जिप सफारी मनपर्छ । बुबालाई पनि दसैंमा चितवन नै रमाइलो लाग्छ । जनावरको माया लाग्छ, उसलाई दुःख दिने केही गर्न मन लाग्दैन । त्यसैले पोहोरको दसैंदेखि मासु खान छाडेकी छु ।

खल्लो दसैं १
विपिन कार्की, कलाकार

बर्सेनि दसैंमा घर (विराटनगर) जान्थें । यसपालि जाने अवस्था छैन । दसैंमा काठमाडौंमै बसाइ होला जस्तो छ । काममै व्यस्त छु । दसैं सुरु हुँदा ‘सेल्फी किङ’ को सुटिङमा सोलुखुम्बु पुगें । दसैंलगत्तै काठमाडौंमा सुटिङ हुँदै छ । पाँच वर्षअघि ‘कालो पोथी’ को सुटिङमा मुगु पुगेको थिएँ । त्यो बेला दसैं–तिहारमा उतै बसें ।


सबै जना घर जाँदै छन् । म र श्रीमतीमात्रै यहाँ हुनेछौं । त्यसैले दसैं खल्लो होला जस्तो छ । सेल्फी किङको सुटिङ तिहारअघि नै सक्ने भन्ने छ । आमालाई दसैंपछि भेटौंला भनेको छु । दसैंमा पहिलोपल्ट काठमाडौंमा बस्दै छु । खल्लो र सुनसान हुन्छ भन्ने सुनेको छु । यो पटक आफैंले अनुभव गर्दै छु ।

प्रकाशित : आश्विन १७, २०७६ ११:२६
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्