काठमाडौंमा “काउमान्डु”

विमल खतिवडा

 सुमन पाण्डेसहित ५ जनाको समूह हरेक बिहान दूध बोकेर घरघर पुर्‍याउन जान्छन्  । दूध पुर्‍याउन हिँडेका उनीहरूको भेट फेरि अर्को दिन नभई हुन्न  ।

उनीहरू सबैको दिउँसो गर्ने काम फरक–फरक छ । काभ्रे तेमाल गाउँपालिका ७ चापापोखरीका ३३ वर्षीय पाण्डेले फेसबुकमा ‘काउमान्डु’ नामक फेसबुक पेज खोलेर यो काम सुरु गरेका हुन् । अहिले उनीहरू यसैबाट सम्पर्क झएका व्यक्तिलाई दैनिक १ सय ५० लिटर दूध बित्री गर्छन् । ‘दूध राम्रो छ भन्दै फेसबुक पेजमै उपभोक्ताले प्रतिक्रिया दिनु हुन्छ,’ सुमन भन्छन्, ‘नराम्रो हुँदा र ढिलो दूध आए पनि प्रतिक्रिया दिन भुल्नु हुन्न, उहाँहरूले दिएको सुझावबाट हामीले कमजोरी सुधार गर्दै अघि बढ्ने गरेका छौं ।’


होटल म्यानेजमेन्टमा मास्टर्स गर्न बेलायत पुगेका सुमन बिहान यसैगरी दूधसँग रमाउँछन् । र, दिउँसो बानेश्वरस्थित कन्सल्टेन्सीमा व्यस्त बन्छन् । बेलायतबाट फर्किएलगत्तै उनले द्वारिकाज होटलमा सुपरभाइजरको पदमा काम पनि गरे । त्यही बेला काँडाघारीमा गाई फार्म बिक्रीमा रहेको थाहा पाएपछि उनले आफ्नो रुचिलाई निरन्तरता दिने सोच बनाए । ‘सुरुमा सबैले विदेशमा पढेर आएको मान्छे गाई गोठालो बन्यो भन्दै उडाए,’ उनी भन्छन्, ‘अहिले काम राम्रो हुँदै गएपछि पहिला गोठालो भन्नेहरू मेहनती भन्न थालेका छन् ।’


उनले केही वर्षअघि १५ लाख लगानीमा फार्म किने । त्यो बेला १० वटा गाई थिए । अहिले १६ वटा छन् । दुहुना ११ वटा छन् । ०७२ सालमा उनी एक्लैले फार्म सुरु गरे । व्यस्तताले गर्दा द्वारिकाको काम छाडे । फार्ममै व्यस्त बने । बिहान ५ बजेदेखि ९ बजेसम्म उनी फार्ममै व्यस्त हुन्छन् । मासिक १५ हजार भाडा तिरेर ८ रोपनी जग्गा भाडामा लिएका छन् । फार्ममा अर्ग्यानिक तरकारी पनि लगाएका छन् । दूधको माग बढेपछि एक्लैले सबैको घरघरमा दूध पुर्‍याउन सकेनन् । ४ महिनाअघि नयाँ टिम बनाए ।


सबैले दूध वितरण गर्ने रुट बनाएर टिममा काम सुरु गरे । साढे ८ बजेभित्र सबैको घरमा दूध पुगिसक्छ । दूध लिटरको १ सय रुपैयाँमा बिक्री गर्छन् । थोरैमा आधा लिटर र बढीमा ६ लिटरसम्म एउटै घरमा खपत हुन्छ । मासिक करिब साढे ४ लाखको दूध बिक्री हुन्छ । प्लास्टिकको पोकोमा काउमान्डु लेखेको स्टिकर टाँसेर मात्र उपभोक्ताको घरसम्म दूध पुर्‍याउँछन् । गोठमा होलिस्टन, जर्सी र स्थानीय जातका गाई छन् । ४ जनाले गोठमा रोजगारी पाएका छन् । दूधको आम्दानीले डेलिभर गर्न ३ वटा बाइक किनेका छन् । बाइकमा दूध डेलिभरी गर्दा लाग्ने पेट्रोल खर्च कम्पनीले नै बेहोर्छ ।


‘सुरुमा १० हजार तलब दिएर ४ घण्टाका लागि दूध डेलिभरी गर्ने मान्छे खोज्दा कोही पाइएनन्, फुड डेलिभरी गर्न तयार भएकाहरू दूध बोक्न तयार भएनन्,’ उनी भन्छन्, ‘तर अहिले समस्या छैन, सबै टिम मिलेर काम गरिरहेका छौं ।’ अधिकांशले बिहानको समय दूध डेलिभरीमा खर्चिए पनि दिउँसो आआफ्नो व्यापार व्यवसायमा व्यस्त हुन्छन् । सुमनले मध्य बानेश्वरमा कन्सल्टेन्सी खोलेका छन् ।
उनको दिउँसोको समय यतै बित्छ । त्यस्तै आफैं पालेका गाईबाट घिऊ, आइसक्रिम बनाएर बित्री गर्न बानेश्वरमा डेरी सुरु गरेका छन् । यहाँ विजय मैनाली र कुमार पाण्डे खटिएका छन् । दुवैजना तेमालकै हुन् । दुवैले स्नातक तहसम्मको पढाइ सके । ‘दिउँसो गोश्वारा हुलाक सुन्धारामा कम्प्युटर अपरेटरका रूपमा काम गर्छु,’ तेमाल ८ का २४ वर्षीया रवीन्द्र थपलियाले भने, ‘बिहानको समय दूध डेलिभर गर्न सदुपयोग गर्दै आएको छु ।’ कोटेश्वर बहुमुखी क्याम्पसमा ब्याचलर तेस्रो वर्षमा अध्ययनरत छन् उनी ।


टिममा तेमालकै हरिशरण पाण्डे, दुर्गा पाण्डे, साँगाका सुरेन्द्र राउत र जडीबुटीका सुवास बुढाथोकी छन् । सुरेन्द्र साँगाबाटै बिहान दूध डेलिभरका लागि आइपुग्छन् । भक्तपुर खण्डमा माग भए पनि टिमले वितरण गर्न सकेको छैन । काठमाडौंको धेरै ठाउँमा ‘काउमान्डु’ को दूध पुग्छ । वितरण पेप्सीकोलादेखि चाबहिल, नक्साल, कालीमाटी, सानोभर्‍याङ, कलंकीसम्म पुग्ने गरेको छ । अहिले २ सय जनाले नियमित दूध लिने गरेका छन् । ‘माग धेरै छ, दूध कम छ,’ सुमन भन्छन्, ‘त्यसैले फार्मलाई अझै व्यवस्थित गरेर गाईको संख्या ५० वटा पुर्‍याउने लक्ष्य छ ।’


उनले यो वर्ष गाईको संख्या बढाएसँगै ५ सय लिटर दूध उत्पादन गरेर बिक्री गर्ने तयारीमा छन् । मासिक रूपमा उपभोक्ताबाट बिल दिएर दूधको पैसा लिने गरेका छन् । एपमार्फत नै दूधको पैसा भुक्तानी गर्न मिल्ने व्यवस्था गर्ने योजना उनको छ । त्यति मात्र होइन, दूध अर्डरका लागि छुट्टै एप बनाउने सोचमा उनी छन् । गाईको मल बिक्रीबाट समेत आम्दानी गर्न सकिने गरी काम गरिरहेको उनले बताए ।
‘पहिला गोठालो भन्दा दुःख लागे पनि अहिले गर्व महसुस हुन्छ,’ उनी भन्छन्, ‘धेरै उत्पादन गरेर सबैलाई बिनामिसावटको शुद्ध दूध खुवाउन मन छ ।’

bimalnews@gmail.com

प्रकाशित : जेष्ठ ३, २०७६ ११:४४
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

उमेशको स्वर्ण यात्रा

सातौं मिस्टर हिमालयको उपाधि जित्दै उमेशले सपना साकार पारेका छन् । शारीरिक सुगठनमा ह्याट्रिक उपाधि जितेका छन् । उमेशको अबको तयारी दक्षिण एसियाली च्याम्पियनसिप हो ।
कान्तिपुर संवाददाता

दाजुले काठका मुढा उचालेको देख्दा उनलाई अचम्म लाग्थ्यो  । तेक्वान्दो खेलेको देख्दा मोह जाग्थ्यो  ।

दाजुको खेलकुदीय क्रियाकलापले उनलाई थप लोभ्याउँथ्यो । दाजुकै पछि लागे, सँगसँगै खेल्न सिके । जेठो दाजु राजकुमारको यस्तै गतिविधिबाट प्रभावित भएका उमेश राईले खेलकुद क्षेत्रमै केही गर्छु भन्ने सपना देख्न थाले । जति बेला उनी आठ वर्षका मात्र थिए । उनको त्यो सपना अहिले साकार भएको छ । राजधानीमा शनिबार सातौं मिस्टर हिमालयको उपाधि जित्दै उमेशले सपना साकार पारेका छन् । शारीरिक सुगठनमा ह्याट्रिक उपाधि जितेका छन् ।


आफ्नो दाजुलाई प्रेरणास्रोत मान्ने झापा बिर्तामोडका उमेशले ८ जनाको परिवारमा कसैले नसोचेको सफलता गरेका छन् । पहिलोपल्ट २०६२ सालमा आयोजित मिस्टर झापामा ६० केजी तौलका उनी तेस्रो भएका थिए । त्यति पाएको ट्रफी, कांस्य पदक र मायाको चिनोले उनलाई सधैं ऊर्जा थपिरहन्छ । पहिलो खेलमै तेस्रो भएपछि अर्कोपल्ट विजेता हुन्छु भन्ने भावना जहिल्यै जागेर आउँछ । ०६२ साल झापामै सम्पन्न मिस्टर पूर्वाञ्चलको ६५ केजीमा विजेता हुने आस राखेका उनी दोस्रोमै सीमित भए । उमेश २०७३ सालमा काठमाडौंमा सम्पन्न १४ औं धर्मश्रीको आफ्नो तौलमा विजेता भए । ७५ केजीका विजेता हुँदै ओभरअलमा पुगेका उनी तेस्रो भएपछि थप प्रेरित भए । २०७१ सालमा सम्पन्न भएको दक्षिण एसियाली बडीबिल्डिङ च्याम्पियनसिपमा विजेता भए । उमेशले २०७५ मा दोस्रो मिस्टर एभरेस्टको उपाधि जितेका थिए । मिस्टर हिमालय जितेसँगै शारीरिक सुगठनमा ह्याट्रिक उपलब्धि पूरा गरेका हुन् ।


अन्तर्राष्ट्रियस्तरमा गत वैशाख १३ मा कुवेत क्लासिक इन्टरनेसनल च्याम्पियनसिपको ८० केजी तौलमा उमेश पाँचौं भएका थिए । ‘शारीरिक सुगठनमा लाग्न एकदमै कठिन छ तर अरूले यसलाई सामान्य रूपमा हेरेको पाइन्छ,’ उनले भने, ‘खेलाडीको मिहिनेत र खर्चअनुसार जितेको पुरस्कार पनि थोरै हुने गर्छ ।’ मध्यम वर्गीय परिवारमा हुर्किएकाले शारीरिक सुगठन यात्रा सुरु गर्दा आर्थिक समस्या भोग्नुपरेको उनले सुनाए । सुरुआती दिनमा घरबाट साथ पाए पनि समस्या कठिन थियो । कसरी अगाडि बढ्न सक्छस् भन्दै परिवारका सबै सदस्य चिन्तित हुन्थे । बडीबिल्डिङबाट के नै हुन्छ भन्ने वातावरण थियो । तर सुरुआती चरणमै पाएको सफलताले त्यो सबै हट्यो । आफू अहिले यहाँसम्म आइपुग्दा यसबाट पनि केही हुँदोरहेछ भन्ने आस जागेको उमेशले बताए ।


पहिलोपल्ट पाएको सफलताप्रति भने आफू असन्तुष्ट रहेको उनले स्मरण गराए । भने, ‘मैले जुन स्थान पाउनुपर्ने त्यो नपाए जस्तो लागेको थियो । एकदम नमज्जा लाग्यो । तर सम्हालें ।’ पछि यो क्षेत्रमा लागेर अगाडि बढ्न सक्दिनँ भन्ने भएन । त्यस्तो कुनै अवस्था आएन । उनले सफलता भेट्टाउँदै गए । सुरुको खेलबाट नै सफलताको पहिलो चरण पार गरेकाले अगाडि बढ्न उनलाई संकोच भएन । उनले टाइटानिम सार्क फिटनेस सेन्टर कुवेतमा ७ वर्ष जिम ट्रेनर भएर बिताए । त्यो भन्दा पहिले उमेशले दुई वर्ष झापा, बिर्तामोडमा ट्रेनिङ दिने काम गरेका थिए । ‘विदेशमा हुँदा ८ घण्टा ड्युटी गर्नुपर्थ्यो । ड्युटी आवरमा बस्न पाइँदैनथ्यो । फोन चलाउन पाइन्थ्यो । खानसमेत फुर्सद हुँदैनथ्यो । गरिरहनुपर्थ्यो । तर मैले ड्युटीअघि र पछि दिनहुँ २ घण्टा चार महिनासम्म कडा मिहिनेत गर्नाले यो सफलता भेट्टाएको हो,’ उनले आफ्नो मिहिनेत पोखे ।


कुवेतमा खेल्दा आफूलाई नेपाली भनेर धेरैले समर्थन गरेको उनले सुनाए । भने, ‘एकदमै गर्व महसुस हुँदोरहेछ । देशको नाम जोडिँदा माया र साथ दिने थुप्रै पाएँ । त्यहाँ पाँचौं स्थानमा आए पनि खुसी भएँ ।’ सिनियरबाट पाएको साथ र सहयोगले आफूलाई राम्रो गर्छु भन्ने भावना जागृत भएको उनले बताए । ‘सबैले अझै राम्रो गर्नुपर्छ भन्नुहुन्छ । त्यसबाट मलाई अझै केही गर्न सक्ने हौसला मिलेको छ । सफलतादेखि एकदम खुसी छु ।’ एउटा प्रतियोगिता तयारी गर्न ४ महिनाभन्दा बढी लाग्ने उमेशको अनुभव छ । अन्तर्राष्ट्रियस्तरको प्रतियोगिता खेल्नुपर्‍यो भने सामान्य रूपमा डाइट खर्च नै ६–७ लाख रुपैयाँ लाग्ने उनको भोगाइ छ । उमेशको अबको तयारी दक्षिण एसियाली च्याम्पियनसिप हो । उनले भने, ‘यो मेरो जीवनका लागि एकदमै ठूलो अवसर हुनेछ । त्यसका लागि मैले एकदमै कडा मिहिनेत गर्नुपर्छ । त्यसमै केन्द्रित हुन्छु ।’


सुगठित शरीर बनाउनका लागि डाइटमा प्रोटिनको मात्रा धेरै खानुपर्छ । कार्बोहाइड्रेटलाई कम गर्दै लानुपर्छ । सुगर र फ्याटको मात्रा समयअनुसार मिलाएर खानुपर्ने, अन्तिम अवस्थासम्म आइपुग्दा प्रोटिनको मात्रा बढाउँदै लानुपर्छ । खेलको २४ घण्टाअगाडि पानी पनि खानु हुन्न । नुनिलो र चिल्लो खानेकुरा नखाई स्टेजसम्म पुग्दा शरीरलाई पूरै हलुका बनाउनुपर्छ । आफ्नो शरीर जोखिममा राखेर स्टेजमा प्रस्तुत हुनुपर्ने बडीबिल्डरको बाध्यता पनि छ । खेलाडीले आफ्नो नभई देशका लागि खेल्ने भएकाले हरेक खेलका खेलाडीलाई सरकारले सहयोग गरे राम्रो गर्न सकिने ठान्छन् उनी । अठोट साथ भन्छन्, ‘अहिले नभए पनि भावी पुस्ताका खेलाडीलाई प्रोत्साहन हुने गरी सम्मान, साथ र हौसला राज्यको स्तरबाट हुनुपर्छ । खेलाडीका लागि विशेष ट्रेनिङ, प्रशिक्षक र राम्रो वातावरण सिर्जना गर्न सके जस्तोसुकै कठिन परिस्थितिमा पनि सफलता हात पार्न सक्छौं ।’

प्रकाशित : वैशाख २७, २०७६ १२:२१
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्