स्नातक तहमा खेलकुद व्यवस्थापन पढ्न पाइने- खेलकुद - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

स्नातक तहमा खेलकुद व्यवस्थापन पढ्न पाइने

दीपक परियार

पोखरा — नेपालमै पहिलोपल्ट विश्वविद्यालयको स्नातक तहमा खेलकुद व्यवस्थापन विषयमा अध्यापन हुने भएको छ । गण्डकी प्रदेशमा स्थापित गण्डकी विश्वविद्यालयले ‘ब्याचलर्स इन स्पोर्ट्स म्यानेजमेन्ट’ पाठ्यक्रम तयार गरेको हो ।

पाठ्यक्रम तयारी समितिले विश्वविद्यालयका कुलपति प्रा‍डा गणेशमान गुरुङलाई मस्यौदा बुझाइसकेको छ । चार वर्षमा आठ सेमेस्टरसहित ५२ वटा कोर्स रहने पाठ्यक्रमको मस्यौदामा उल्लेख छ ।

खेलकुद व्यवस्थापनको अध्यापनमा कुल १ सय ६२ घण्टा क्रेडिट आवर रहने प्रस्ताव गरिएको छ । समितिका संयोजक डा.प्रकाश प्रधानका अनुसार सैद्धान्तिकसँगै प्रयोगात्मक विषयमा अध्यापन हुने गरी पाठ्यक्रम तयार गरिएको छ । विभिन्न सेमेस्टरअन्तर्गत भलिबल, फुटबल, तेक्वान्दो, कराते, ह्यान्डबल, एथलेटिक्स, जिम्न्यास्टिक, बास्केटबल, क्रिकेट, स्विमिङ, परम्परागत खेल आर्चरी, छेलोलाई समावेश गरिएको छ । स्पोर्ट्स म्यानेजमेन्टमा मार्केटिङ, म्यानेजमेन्ट अफ लिजर रिक्रिएसन, स्पेक्टेटर म्यानेजमेन्ट, स्पोर्ट्स इकोनोमिक्स, फन्डिङ इन स्पोर्ट्स, स्पोर्ट्स टुरिजम, स्पोर्ट्स इन ग्लोबलाइजेसन, स्पोर्ट्स इन मिडिया, स्ट्राटेजिक म्यानेजमेन्ट इन स्पोर्ट्स इन्डस्ट्रिज, एथलेटिक्स केयर एन्ड रिह्याबिलिटेसन रहेका छन् ।

लिडरसिप इन स्पोर्ट्स, स्पोर्ट्स इन इभेन्ट म्यानेजमेन्ट, स्पोटर््स ल एन्ड रिस्क म्यानेजमेन्ट, स्पोर्ट्स फेसिलिटी म्यानेजमेन्ट, इन्टरप्रेनरसिप इन स्पोटर््स, करियर डेभलपमेन्ट, सस्टेनेबल डेभलपमेन्ट, इथिक्स इन स्पोर्ट्स, वुमन एन्ड स्पिसियबल स्पोर्ट्स, गभर्मेन्ट इन स्पोर्ट्सलगायतका छुट्टाछुट्टै विषयमा अध्यापन हुनेछ । मूलधारको विषयअन्तर्गत अंग्रेजी, स्ट्राटिक्स, कम्प्युटर एप्लिकेसनका विषय समावेश छन् । योगा साइन्सको विषयलाई समेत समेटिएको छ । ‘यो निकै महँगो विषय भएकाले कार्यान्वयनमा सबैको ध्यान पुग्न आवश्यक छ,’ स्पोटर््स साइन्समा जर्मनीबाट पीएचडी गरेका डा. प्रधानले भने, ‘मस्यौदामा समावेश भएका विषय दक्षिण एसियाली मुलुकमा समेत पाउन मुस्किल पर्छ ।’

उनले पोखरामा खेलकुदको विषयमा अध्यापन हुनु गौरवको विषय भएको बताए । ‘पोखरा आफैंमा खेलकुदका लागि निकै सम्भावना बोकेको ठाउँ हो,’ उनले भने, ‘जुन विषय हामीले तयार गरेका छौं, यो विश्व बजारमा बिक्ने विषय र अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्डमा तयार गरेका छौं ।’

यसअघि नेपालमा त्रिभुवन विश्वद्यिालयमा स्नातकोत्तर तहमा ऐच्छिक रूपमा स्पोटर््स साइन्स विषयको अध्यापन हुँदै आएको छ । नेपाल ओलम्पिक कमिटीका उपाध्यक्ष तेज गुरुङ स्नातक तहमै यो विषय सुरु हुनु ऐतिहासिक रहेको बताउँछन् । पाठ्यक्रम मस्यौदा समितिका सदस्यसमेत रहेका उनले भने, ‘यो निकै नै खुसीको विषय हो । अब खेल क्षेत्रले ठूलो फड्को मार्छ ।’

स्नातक तह उत्तीर्ण गरिसकेपछि पनि स्नातकोत्तरमा अन्य विषय लिएर पढ्न सक्ने गरी पाठ्यक्रम तयार गरिएको उनले बताए । विश्वविद्यालयका कुलपति प्राडा गणेशमान गुरुङ खेलकुद व्यवस्थापनको पढाइले रोजगारीको सम्भावनाको ढोका खुल्ने बताउँछन् । सधैं पछाडि परेको विषयलाई विश्वविद्यालयले अगाडि बढाएकाले आफू निकै उत्साही भएको उनले बताए । ‘पाठ्यक्रमसमेत निकै राम्रो बनेको छ । साथीहरूले यसमा निकै मिहिनेत गर्नुभयो,’ उनले भने, ‘यसले हाम्रा युवालाई राष्ट्रको समृद्धिमा लाग्न हौसला प्रदान गर्न महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छ ।’ यस सम्बन्धमा मुख्यमन्त्री पृथ्वीसुब्बा गुरुङ र आर्थिक मामिला तथा योजनामन्त्री किरण गुरुङको विशेष चासो रहेको उनले सुनाए । ‘हाम्रो उद्देश्य यो कोर्सलाई अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्डअनुसार बनाउनु हो ताकि विदेशी विद्यार्थी पनि आएर अध्ययन गर्न सकुन्,’ उनले भने ।

डा. प्रधानको संयोजकत्वमा गठित पाठ्यक्रम मस्यौदा समितिको सदस्यमा अग्रज खेलाडी तथा राखेपका पूर्वसदस्य खड्गबहादुर रानाभाट, नेपाल ओलम्पिक कमिटीका उपाध्यक्ष तेज गुरुङ, क्षेत्रीय खेलकुदका प्रशिक्षण विभाग उपनिर्देशक कृष्ण तिमिल्सिना, स्पोर्ट्स साइन्स पीएचडी स्कलर मधुसुदन सुवेदी र आमन्त्रित सदस्य प्राडा ध्रुव कार्की छन् । समितिले ४२ दिनमा पाठ्यक्रम तयार गरेको हो ।

संघीय सरकारले पोखरा महानगरपालिका–३२ मा ३ सय ५१ रोपनी जग्गा गण्डकी विश्वविद्यालयको नाममा उपलब्ध गराएको छ । विश्वविद्यालयले विभिन्न १४ वटा विषयमा अध्यापन गराउनेछ ।

प्रकाशित : श्रावण २५, २०७७ १०:३९
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

कोरोनाकालमा खान्की

धनञ्जय पौड्याल

हाल हामी भाइरसजन्य महामारीसँग लडिरहेका छौं । स्वास्थ्य क्षेत्रमा विश्वमै एकैपटक यति ठूलो त्रासदी कल्पनाबाहिरको विषय हो । रोकथामका लागि गरिएका प्रयास र मानिसहरूमा बढ्दो चेतनाका कारण ढिलै भए पनि यसको प्रकोप कम हुँदै त जाला, तर निर्मूलै हुन भने लामै समय लाग्ने देखिन्छ ।

निर्मूलै भए पनि यस्ता भाइरसहरू आफ्नो प्रोटिन (स्वरूप) परिवर्तन गर्दै बेलाबेला कहीँ न कहीँ देखा परिरहन सक्छन् । तसर्थ यस्ता रोग लागेपछि निको पार्न लाग्नुभन्दा रोग लाग्नै नदिनु उचित हुन्छ । उपचार विधि निर्क्योल भइनसकेको यस्तो रोगका लागि अझ हाम्रो शरीरको प्रतिरोधी क्षमता बढाउनुपर्छ । यसका लागि उचित पोषक तत्त्व चाहिन्छ, जुन सन्तुलित खानाबाट प्राप्त हुन्छ । केवल हामीले उचित तरिकाले खान जान्नुपर्छ ।

खानुपर्ने वस्तुहरू

शरीरको प्रतिरोधी क्षमता वृद्धि गर्न भिटामिन डी आवश्यक हुन्छ । चिल्लो पदार्थमा घुलनशील भिटामिन डीले अन्य कार्य गर्नुका अतिरिक्त हाम्रो श्वास–प्रश्वास प्रणालीलाई सहज तुल्याउँछ । कोरोना भाइरसले श्वासनलीमै आक्रमण गर्ने भएकाले शरीरमा भिटामिन डीको आपूर्ति भइरहनुपर्छ । भिटामिन डीको प्राप्तिबाट हाम्रो रगतमा पाइने टी सेल्सले प्रतिरोधी क्षमतालाई वृद्धि गरी बाहिरबाट प्रवेश गर्ने भाइरसहरूसँग लड्न मद्दत गर्छ र रोग लाग्नबाट बचाउँछ । भिटामिन डीका लागि खानाभन्दा बिनामूल्य पाउन सकिने सूर्यकिरण बढी महत्त्वपूर्ण छ । खास गरी बिहानको घाम बढी उपयुक्त हुन्छ । तर समय र स्थानका कारण सबैलाई यो अवसर उपलब्ध हुन नसक्ने भएमा भटमास, अण्डा, माछा, दूध, दही, ज्वानो, आलस, तिल र फर्सीको बियाँ लगायत खानुपर्छ ।

भिटामिन सीले हाम्रो रगतमा सेतो रक्तकोषिका बढाउनुका साथै तिनको सक्रियतामा सहयोग पुर्‍याउँछ । यसले रोगप्रतिरोधी क्षमता अझ मजबुत तुल्याई शरीरलाई संरक्षण गर्छ । पानीमा घुलनशील अम्लीय जातको भिटामिन सी मुख्य रूपले हामीले दैनिक खाने फलफूल तथा तरकारीहरूमै पाइन्छ । भिटामिन सी प्राप्तिका लागि महँगा र दुर्लभ वस्तुको खोजी गर्नुपर्दैन । अमला भिटामिन सीको ठूलो स्रोत हो । कागती, अम्बा, सुन्तला, काउली, ब्रोकाउली, तितेकरेला, रामतोरिया, धनियाँ, गाजरको पात आदिको सेवनबाट पनि भिटामिन सी पाउन सकिन्छ ।

खनिज तत्त्व जिंकको उपभोगबाट पनि भाइरससँग लड्ने क्षमता बढाउन मद्दत पुग्छ । प्रतिरोधी क्षमताका लागि आवश्यक पर्ने सेतो रक्तकोषिकालाई सक्रिय तुल्याई यसले रुघाखोकी, फ्लु र अन्य भाइरसबाट पनि बचाउँछ । माछा, मासु र अण्डा, चामल, गहुँ, फापर, दलहन, दुग्ध पदार्थहरू, फर्सी, काँक्रो, सूर्यमुखी लगायतका बियाँ, काजु, पेस्ता, बदाम र छोकडामा जिंक पाइन्छ । भिटामिन ए र ई पनि प्रतिरोधी क्षमता बढाउन सहायक हुन्छन् ।

चिल्लो पदार्थमा घुलनशील यी दुवै भिटामिन विभिन्न खाद्य पदार्थमा पाइन्छन् । भिटामिन एका लागि माछा, मासु, अण्डा, पाकेको फर्सी, पालुंगो, मेथी, धनियाँ, मुलाको साग, गाजर, सिस्नो, मेवा, आँप, गाजर खानुपर्छ । भिटामिन ई चाहिँ चिल्लो पदार्थ र तेलहनका अतिरिक्त फर्सी, काँक्रो र सूर्यमुखी लगायतका बियाँ, काजु, पेस्ता र बदाम आदिमा पनि पाइन्छ । हाम्रो भान्सामा विभिन्न मसला पनि प्रयोग हुन्छन्, जुन हाम्रो स्वास्थ्यका लागि लाभदायक छन् । बेसार, लसुन, ज्वानो, जिरा, टिमुर, अदुवा त्यस्ता केही मसला हुन् ।

माथि उल्लेख गरिएका खाद्यवस्तुहरूका अतिरिक्त हाम्रै देशका विभिन्न भागमा मौसमअनुसार पाइने जडीबुटीहरू पनि शरीरको प्रतिरोधी क्षमता सुदृढ गर्न महत्त्वपूर्ण हुन्छन् ।

खान नहुने वस्तुहरू

शरीरको प्रतिरोधी शक्तिका लागि पहिलो अखाद्य वस्तु हो— मदिराजन्य पदार्थ । मद्यपानबाट तत्काल केही शक्ति (क्यालोरी) त पाउन सकिन्छ, तर अन्ततः यसले शरीरका अंगहरूलाई हानि पुर्‍याउँछ । तसर्थ यस्तो महामारीमा मद्यपान नगर्नु उचित हुन्छ । गर्नै छ भने पनि एकदम थोरै मात्रामा कहिलेकाहीँ मात्र गर्नुपर्छ । धूमपान पनि यस्ता भाइरसहरूको समयमा एकदमै हानिकारक हुन्छ ।

कोरोना भाइरसले श्वासनली हुँदै फोक्सोमा आक्रमण गर्ने र धूमपानका रूपमा चुरोटले पनि फोक्सोमै असर गर्ने भएकाले यसबाट भाइरस फैलावटमा झन् बल मिल्ने हुन्छ । त्यसरी नै विभिन्न किसिमका ड्रग्स, गाँजा, सुर्तीले पनि फोक्सोसहित शरीरका अन्य अंगमा असर गर्छन् ।

पत्रु खाना (जंक फुड) यस्तो आपत्कालीन समयमा सकभर उपभोग नगर्नु र गर्नुपरे पनि नगण्य मात्र उपभोग गर्नु हितकर हुन्छ । चिसो पेयपदार्थ, आइसक्रिम खाँदा भाइरसलाई उल्टै बल पुग्छ । लकडाउनको समयमा केही ठाउँमा राहतका नाममा चाउचाउ वितरण गरिनु त्यसैले नराम्रो काम हो । खानाको अभावमा यसै त कमजोर भएको शरीरमा चाउचाउले झन् कमजोरी ल्याइदिन्छ ।

प्रकाशित : श्रावण २५, २०७७ १०:२४
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×