लैंगिक बजेटमा कनिका छराइ

ज्योति कटुवाल

वीरेन्द्रनगर, सुर्खेत — छाउपडी होस् वा बालविवाह, घरेलु हिंसा होस् वा महिलाका स्वास्थ्य समस्या । कर्णाली महिला थुप्रै समस्याले घेरिएको छ । तर, प्रदेश सरकारको बजेटले महिलाका कुनै पनि समस्यालाई छुन सकेको छैन ।

सामाजिक विकास मन्त्रालयको आगामी वर्षको बजेट पुस्तिकामा लैंगिक उत्तरदायीसम्बन्धी बजेटको शीर्षक नै राखिएको छैन ।

प्रदेश सरकारले आर्थिक वर्ष २०७६/७७ मा लैंगिकमैत्री बजेट विनियोजन नगर्दा महिलासँग सम्बन्धित टुक्रे कार्यक्रमले प्राथमिकता पाएका छन् । सामाजिक विकासले अघिल्ला २ आर्थिक वर्षमा लैंगिक उत्तरदायी बजेट ५ प्रतिशत पनि छुट्याएन । सामाजिक विकास मन्त्रालयको बजेट पुस्तिकामा १० वटै जिल्लामा महिलाका लागि छुट्टै कार्यक्रम सञ्चालन गर्न बजेट छुट्याएको छैन ।

मन्त्रालयका केही महिला लक्षित कार्यक्रम ९० हजार रुपैयाँका मात्र छन् । केही कार्यक्रममा २ लाख रुपैयाँसम्म रकम विनियोजन गरिएको छ । महिला उद्यमीलाई सीपमुलक तालिम र व्यवसाय गरिरहेका महिलाका लागि उद्यमशीलता विकास कार्यक्रमलगायत शीर्षकमा ९० हजार रुपैयाँ मात्र विनियोजन गरिएको छ ।

पाठेघरको मुखको क्यान्सर जाँचका लागि मन्त्रालयले १ लाख रुपैयाँ छुट्याएको छ । सुत्केरी पोषण कोषेली कार्यक्रम, प्रसूति, आकस्मिक सेवा र आपतकालीन अवस्थामा उपचारका लागि भन्दै २ लाख रुपैयाँ मात्र विनियोजन गरिएको छ ।

सामाजिक विकास मन्त्रालयकी शाखा अधिकृत अनिता ज्ञवालीले विगत २ वर्षमा लैंगिक उत्तरदायी बजेटबाट धेरै लाभ लिन नसकिएको बताइन् । आर्थिक मामिला तथा योजना मन्त्रालयले एकै ‘डालो’ मा ३ चरणमा बजेट विनियोजन गरे पनि महिलामैत्री कार्यक्रममा कनिका छराइजस्तै भएको उनको भनाइ छ ।

उनका अनुसार मन्त्रालयका अधिकांश कार्यक्रम महिलालाई प्रेरणा दिने खालका मात्र छन् । उनका अनुसार गत वर्ष महिलालाई प्रेरणा दिने सामाजिक अभियानका कार्यक्रम, क्षमता अभिबृद्धि र सीपमूलक तालिममा मात्र बजेट विनियोजन गरिएको थियो । उनले यस वर्ष लैंगिक उत्तरदायी बजेटलाई नीति तथा कार्यक्रममा समावेश नगरिएको गुनासो गरिन् ।

पत्रकार महासंघ, सुर्खेतकी उपाध्यक्ष माया थापाले विभिन्न मन्त्रालयको बजेट पुस्तिका अध्ययन गर्दा महिलामैत्री बजेटमा झारा टार्नेगरी मात्र बजेट विनियोजन गरिएको आरोप लगाइन् । बजेट विनियोजन गर्ने संस्थामा महिलाको प्रतिनिधित्व न्यून हुँदा महिलामैत्री कार्यक्रममा बजेट न्यून भएको उनको भनाइ छ । उनका अनुसार ७ वटा मन्त्रालय रहेको प्रदेश सरकारमा एक जना मात्र महिला मन्त्री हुनु र योजना आयोगका सबै पदाधिकारी पुरुष हुनुले पनि पर्याप्त बजेट विनियोजन हुन नसकेको हो ।

आर्थिक मामिला तथा योजना मन्त्रालयले प्रत्यक्ष, अप्रत्यक्ष र तटस्थ बजेट गरी ३ प्रकारमा रकम विनियोजन गरिएको जनाएको छ । मन्त्रालयका अनुसार प्रत्यक्षअन्तर्गत १० अर्व ३३ करोड ९९ लाख, अप्रत्यक्षतर्फ ९ अर्व ४३ करोड ८० लाख र तटस्थ बजेटमा १४ अर्व ५७ करोड विनियोजन गरेको छ । कूल बजेट ३४ अर्व ३५ करोड ३४ लाखमध्ये ३० प्रतिशत प्रत्यक्ष बजेटमात्र लैंगिक उत्तरदायी बजेटमा विनियोजन गरेको पाइएको छ ।

आर्थिक मामिला मन्त्रालयका उपसचिव दिलिप केसीले विगत वर्षको तुलनामा यो वर्ष लैंगिक उत्तरदायी बजेट बढी छुट्याइएको दावी गरे । उनका अनुसार बजेटको ५८ प्रतिशत बजेट महिलासँग सम्बन्धित छ । ‘यहाँबाट अन्य मन्त्रालयमा बजेट विनियोजित भएर जाँदा टुक्रे योजनामा सीमित हुने गरेको अवस्था छ,’ उनले भने, ‘अधिकांश मन्त्रालयले लैंगिक उत्तरदायी बजेटलाई त्यति महत्वकांक्षी ठान्दैनन् ।’

प्रकाशित : श्रावण २, २०७६ ०९:३८
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

सल्यानका सडक बन्द

कान्तिपुर संवाददाता

सल्यान — अविरल वर्षाका कारण सडकमा पहिरो र खाल्डाखुल्डी बढेपछि जिल्लाका करिव दर्जन सढकमा यातायात सेवा बन्द भएको छ । ग्रामीण सडक अबरुद्ध भएपछि यात्रु घण्टौं हिडेर गन्तव्यमा जान बाध्य छन् । वर्षाका कारण लान्ती–लेखपोखरा–दहखोला, लान्ती–स्यानीखाल, ढाडचौर–गुरदासे–तिमिलेलगायत सडक बन्द भएका हुन् । 

जिल्ला प्रहरी कार्यालयका अनुसार मोख्ला–दमाचौर–झ्।्याम–सुवाओराल, शंखमुल–झिम्पे, शंखमुख–कारागिरी, कोटमौला–पातीहाल्ना, खरिबोट–बाफुखोला, रारेचौर–दार्मा, सिमखोली र खलंगा–बालुवासंग्रही सडकमा पनि यातायातका साधन चल्न सकेका छैनन् । प्रहरीले सल्लीबजार–बामे, खलंगा–मार्के–कालीमाटी, खलंगा–लक्ष्मीपुर, रागेचौर–चौरजहारी, फारुला–नेटाबजार सडकमा समेत गाडीको आउजाउ बन्द भएको जनाएको छ ।

सल्यान–रुकुम यातायात प्रालिका डायल इन्चार्ज सुनील थापाले अधिकांश कच्ची सडक हिलाम्मे भएकाले यातायातका साधन सञ्चालन गर्न समस्या भएको जानकारी दिए । उनका अनुसार कच्ची सडकको स्तरोन्नति नहुँदा वर्षेनि सडक अबरुद्ध हुने गरेको उनको भनाइ छ ।

वर्षायाममा कच्ची सडक हिलाम्मे हुँदा मुख्य सडकमा पनि गाडी धकेल्दै यात्रा गर्नुपर्ने बाध्यता रहेको मूलखोलाका दिपक भण्डारीले बताए । उनले ग्रामीण सडकमा गाडी बन्द भएपछि विरामीलाई अस्पताल लैजान समस्या भएको गुनासो गरे । ‘गाडी नचल्दा ग्रामीण क्षेत्रमा उत्पादन भएका कृषिजन्य सामग्रीले बजार पाउन सकेको छैनन्,’ उनले भने, ‘दैनिक उपभोग्य सामग्री ढुवानीमा समस्या भएको छ ।’

राप्ती लोकमार्ग, छिन्चु–जाजरकोट र खलंगा –सल्लीबजार सडक भने नियमित सञ्चालनमा रहेको जिल्ला प्रहरी कार्यालयले जनाएको छ । प्रहरीका अनुसार ती सडकमा यातायात सेवा बन्द हुन नदिन स्थानीय तहका डोजर तयारी अवस्थामा राखिएका छन् ।
जिल्ला प्रहरी प्रमुख डिएसपी वीरेन्द्रबहादुर शाहीले कच्ची सडकमा यातायात बन्द हुँदा जरुरी कामका लागि बाहिर जाने, विरामी र बृद्धतथा बालबालिका बढी समस्यामा परेको जनाए ।

प्रकाशित : श्रावण २, २०७६ ०९:३७
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×