दलित बस्तीका घरघरै धारा

खानेपानी अभावले यसअघि शौचालय प्रयोगविहीन बनेका थिए, घरायसी सरसफाइका काममा समस्या भइरहेको थियो
राजबहादुर शाही

मुगु — छायानाथ रारा नगरपालिका ५, ढुमस्थित दलित बस्तीमा घरघरै पिउने पानीको सुविधा पुगेको छ । २ सय ३० घरधुरी रहेको ढुममा १ सय ५० धारा जडान गरिएपछि स्थानीयले घरमै खानेपानी सुविधा पाएका छन् ।

मुगुको छायानाथ रारा नगरपालिकास्थित ढुम गाउँकी महिला धारोमा तरकारी सफा गर्दै । तस्बिर : राजबहादुर/कान्तिपुर 

यसअघि स्थानीयलाई आधा घण्टा हिँडेर कार्कीबाडामा गई पानी ल्याउनुपर्ने बाध्यता थियो । खानेपानीका लागि लामो समयदेखि सास्ती भोग्दै आएका दलित समुदाय आँगनमै धारा जडान भएपछि खुसी बनेका छन् । उपभोक्ता समिति सचिव काली विकले आँगनमै स्वच्छ पानी पिउन पाउँदा दैनिकी सहज बन्दै गएको बताइन् । उनका अनुसार यसअघि पानीकै लागि महिला र बालबालिकाका अधिकांश काम प्रभावित हुन्थे ।

‘आधा घण्टा हिडेर पानी ल्याउँदा बालबालिकाको पठनपाठन अवरुद्ध हुने गरेको थियो, महिलालाई खानेपानी ओसार्ने कामसँगै अन्य घरायसी कामको बोझ धेरै हुन्थ्यो,’ उनले भनिन्, ‘घरमै धारा भएपछि निकै सुबिस्ता भएको छ ।’ उनका अनुसार खानेपानी अभावका कारण यसअघि शौचालय प्रयोगविहीन बनेका थिए भने घरायसी सरसफाइका काममा समस्या हुने गरेको थियो । पशुचौपायाको लागिसमेत पानीको जोहो गर्न सास्ती भोग्दै आएका स्थानीयले अहिले चौबीसैं घण्टा खानेपानी सुविधा पाइरहेका छन् ।

घरघरै पानीका धारा भएपछि स्थानीयलाई करेसाबारीमा सिँचाइ गर्नसमेत सुविधा भएको छ । प्रयोग भएर बचेको पानीले तरकारी खेतीमा सिँचाइ गर्न सजिलो भएको स्थानीय खुम्मनी विकले बताइन् । उनका अनुसार खानेपानी सुविधासँगै स्थानीयलाई तरकारी खेती गर्न सहज भएको बताइन् । ‘घरायसी प्रयोगपछि बचत भएको पानीलाई करेसाबारीमा प्रयोग गर्न सहज भएको छ,’ उनले भनिन्, ‘अहिले सबै घरधुरी व्यावसायिक तरकारी खेतीमा आकर्षित भएका छौं ।’

दलित बस्तीमा स्वच्छ पानी पुर्‍याउने उद्देश्यले युनिसेफको सहयोगमा हिमाली ग्रामीण युवा समाज विकास केन्द्रले खानेपानी योजना सञ्चालन गरेका हो । गाउँदेखि ४ किमि टाढाको मैतुमुहानबाट पानी ल्याई योजना सञ्चालन गरिएको संस्थाका अध्यक्ष मीन रावलले जनाए ।

खानेपानीका लागि वर्षौंदेखि सास्ती भोग्दै आएको दलित बस्तीमा खानेपानी योजना पुर्‍याइएपछि स्थानीय बासिन्दा तरकारी खेतीतर्फ आकर्षित भएको उनले जानकारी दिए । उनका अनुसार दलित बस्तीसँगै वडा ५ कार्यालय र कार्कीवाडा विद्यालयमा पनि धारा जडान गरिएको छ । आयोजनाका लागि संस्थाको ५१ लाख रुपैयाँ र श्रमदानसहित स्थानीयको १३ लाख रुपैयाँ खर्च भएको छ ।

६४ लाख १६ हजार रुपैयाँ खर्च भएको योजनामा मर्मत सम्भार कोषसमेत खडा गरिएको छ । ढुम नजिकैको अर्को दलित बस्ती ढुमाल गाउँका ५६ घरधुरीमा पनि संस्थाले खानेपानी योजना निर्माण गरिएको जनाएको छ । यसअघि ढुमाललेकका बासिन्दा लामो समयदेखि कुवाको पानी पिउन बाध्य थिए । उक्त योजनाका लागि २९ लाख ९२ हजार रुपैयाँ खर्च भएको संस्थाले जनाएको छ ।

प्रकाशित : असार २, २०७६ १०:१८
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

नदीले बगाएको फेरी अलपत्र

विप्लव महर्जन

सल्यान — गत वर्ष बर्खामा भेरी नदीमा आएको बाढीले बगाएको फेरी बन्गाडकुपिण्डे नगरपालिका ११, सिस्नेपातलमा अलपत्र परेको छ । बाढीले बगाएर ल्याएको फेरी संरक्षण अभावमा नदी किनारमा बेवारिसे बनेको हो । 

बन्गाडकुपिण्डे नगरपालिकाको सल्लीबजारबाट जाजरकोट जाने गाडी तार्न भेरी नदीमा फेरी जडान गरिएको थियो । फेरी बगाएको १ वर्ष भइसक्दा पनि सम्बन्धित निकायले चासो नदिएका कारण बेवारिसे बनेको हो । बाढीले फेरीलाई सल्लीबजारदेखि करिब २ किमि तलसम्म बगाएको छ । सल्लीबजार हुँदै जाजरकोट जाने सडकमा पुल बनेपछि फेरी अन्यत्र स्थानान्तरण गरिएको थिएन ।

अलपत्र अवस्थामा रहेको फेरी बाढीले बगाएपछि थप बेवारिसे बनेको छ । सल्लीबजार(जाजरकोट सडक खुलेपछि भेरीमा करिब ३० लाख रुपैयाँमा फेरी निर्माण गरिएको थियो । नदी किनारमा फेरीसहित गाडी तार्न प्रयोग गरिने अन्य सामग्री पनि खिया लागेर जीर्ण बन्दै गएको छ ।

सिस्ने पातलका बमबहादुर रानाले सुरुमै फेरी अन्यत्र स्थानान्तरण गरिएको भए प्रयोगमा आउनसक्ने बताए । उनले भेरीमै पुल नभएको अन्य स्थानमा फेरी स्थानान्तरण गर्न सरकारी निकायसँग आग्रह गरे । भेरीले बगाएर ल्याएको फेरी अहिले काम नलाग्ने बनेको सिस्नेपातालका भद्रबहादुर थापा बताउँछन् ।

भेरीले वर्षायाममा बगाएका ढुंगा लागेर फेरीका विभिन्न सामग्री भाँचिएको उनको भनाइ छ । ‘अहिले फेरी फोटो खिच्ने साधन मात्र बनेको छ,’ उनले भने, ‘फेरी अलपत्र पर्दा लाखौंको सरकारी लगानी खेर गएको छ ।’ सल्लीबजारबाट जाजरकोट जान फेरीबाट गाडी तारेका स्थानीय चन्द्रबहादुर थापाले यसको स्थानान्तरण समयमै नहुँदा सरकारी बजेट दुरुपयोग भएको बताउँछन् । उनले यो वर्षको बर्खामा पनि फेरी अन्यत्र बग्ने खतरामा रहेको जनाए ।

उनले फेरी मर्मत गरी सञ्चालन गर्न सकिने अवस्थामा रहेको जानकारी दिए । ‘माथिका केही भाग भाँचिएका छन्,’ उनले भने, ‘तर मर्मत गरी तत्कालै सञ्चालनमा ल्याउन सकिने अवस्थामा छ ।’
छिन्चु–सल्लीबजार–जाजरकोट सडक निर्माणपछि सडक डिभिजन कार्यालय सुर्खेतले २०६० मा फेरी जडान गरेको थियो । झन्डै १२ वर्ष फेरीबाटै जाजरकोट जाने गाडी तारिएको थियो । पुल बनेपछि २ वर्षदेखि फेरी बन्द भएको हो । पुल नबन्दासम्म सुर्खेत, सल्यान र जाजरकोटका बासिन्दा फेरीबाट लाभान्वित थिए ।

प्रकाशित : असार २, २०७६ १०:१४
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT