वन्यजन्तुद्वारा बाली नष्ट

कान्तिपुर संवाददाता

(पर्सा) — खेतमा पाकेको धान बाली भित्र्याउन ढिलो भएपछि सखुवाप्रसौनी हात्तीपालिका १ शितपुरकी किसान पवित्रा भुजेलको चिन्ता बढेको छ । 

ZenTravel


हात्ती, घोड्गधा, बँदेल जस्ता वन्यजन्तु जत्तिबेला पनि हात्ती पसेर बाली नष्ट पार्न सक्ने भएकाले उनलाई बालीको चिन्ता छ । ‘केही दिन यता हात्ती पल्किएको छ, कत्ति खेर हात्ती आएर बाली नष्ट गर्छ भन्ने चिन्ता छ,’ उनले भनिन्, ‘मजदुर नपाउँदा बाली काट्न ढिलो हुन्छ, बाली नष्ट होला भन्ने पिरले रातभरी निन्द्रा लाग्दैन ।’

Meroghar


स्थानीय किसान पन्नालाल उरावको पनि यस्तै पिडा छ । खेतमा फुलेको तोरीबारी जोहात्तीन उनलाई हम्मेहम्मे छ । घोड्गधा आएर तोरीबारी नष्ट गर्ने चिन्ताले उनी प्राय: बाली रुङ्गन गइरहन्छन् । ‘के गर्ने दु:खजिलो गरी हुर्काएको बाली नष्ट हुन दिन भएन,’ उनले भने, ‘हाम्रो नियति नै यस्तै छ, बर्षेनी आफ्नै बालीनाली जोगाउन सधैंभरी एक जना कुरुवा बस्नैपर्छ ।’

नजिकको राष्ट्रिय वनबाट आउने बँदेल, हात्ती, घोड्गधा, चित्तल जस्ता जंगली जनावरले बाली खाएर सखाप पार्ने गरेकाले यस भेगका शितपुर, अकुवनियाका बासिन्दा आजित भएकाछन् ।

उरावले साँझसम्म खेतमा सुरक्षित बाली बिहानपख बदेलले सखाप पारी सक्ने बताए । बदेलले मकैको स्वाद बढी मनपराउने हुँदा बर्षेनी आफूहरूले मकै बालीमा पनि ठूलो क्षति व्यहोर्नु परेको बताए । आफूहरूले वर्षौंदेखि बालीनालीको नोक्सानी खेप्नु परेको तर कुनै निकायबाट वन्यजन्तु नियन्त्रण र किसानलाई क्षतिपूर्ति दिने व्यवस्था नभएको उनले गुनासो गरे ।

विगतमा देखा नपरेका घोडगधा केही वर्ष यता ठूलो संख्यामा आइरहेको उराव बताउँछन् । ‘वन्यजन्तु हो, हामीले चलाउन भएन, कडा कानुन लाग्छ,’ उनले भने, ‘तर वन्यजन्तुबाट क्षति हुने बालीनालीको क्षतिपूर्ति हामीले कहिल्यै पाउँदैन ।’

प्रकाशित : मंसिर २२, २०७६ १०:१३
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

मसानघाटमा शव जल्दा विद्यालय बन्द

कान्तिपुर संवाददाता

(कट्टीबलुवा, पर्सा) — गाउँमा कसैको मृत्यु हुँदा त्यहाँको विद्यालय नै बन्द हुन्छ भन्ने सुन्दा अचम्मै लाग्दो हो । गाउँको विद्यालय शोकमा बन्द हुने गरेको धेरैले अनुमान गरिएला । तर यहाँको एउटा विद्यालय शोक नभई त्रासले बन्द हुने गरेको हो ।

विद्यालयसँगै जोडिएको मसानघाटको कारण कालिकामाइ गाउँपालिका–४ प्रशुरामपुर कट्टीबलुवास्थित नेपाल राष्ट्रिय आधारभूत विद्यालयको पठनपाठन नै प्रभावित हुदै आएको छ । विद्यालयको दक्षिण साँध जोडिएको मसानघाटमा दाह संस्कार भएको दिन मात्र नभई त्यसको तीन/चार दिन सम्म पनि विद्यालयको पठनपाठन प्रभावित हुने गरेको छ ।

विद्यालयको दक्षिणतर्फ मसानघाट छ । मसानघाटमा दाह संस्कार भएको दिन मात्र नभई त्यसको तीन चार दिनसम्म पनि विद्यालयमा पढ्न आउन विद्यार्थी डराउँछन् । कक्षा ७ का विद्यार्थी सन्दिप कुशवाहा विद्यालय सञ्चालन भएको समयमा दाहसंस्कार गरिँदा चिताको धूवाँ कक्षाकोठासम्म पनि आउने गरेको बताउँछन् । ‘कोठासम्मै धूवाँ आउँदा हामीलाई डर लाग्छ, श्वासप्रश्वासमा पनि समस्या हुन्छ,’ उनले भने, ‘त्यसको ३/४ दिनसम्म विद्यालय आउन डर लागि रहन्छ ।’

विद्यालयका प्रधानाध्यापक इन्द्रदेवप्रसाद कुर्मी मसानघाटको कारण विद्यार्थीको बालमनोविज्ञानमा पनि नकारात्मक असर पर्ने गरेको बताउँछन् । ‘विद्यालयमा पठनपाठन भइरहेको बेला दाहसंस्कार गरिए विद्यार्थी तर्सिएर घर भाग्छन्,’ उनले भने, ‘त्यसको तेस्रो चौथो दिनसम्म पनि विद्यालयमा विद्यार्थीको उपस्थिति न्यून हुन्छ, यसरी विद्यालयको समग्र शैक्षिक वातावरण प्रभावित हुन्छ, वर्ष दिनमा गाउँमा ८ देखि १ दर्जन व्यक्तिसम्मको मृत्यु हुने र यही मसानघाटमा अन्तिम संस्कार गरिन्छ ।’ विद्यालयमा हाल ५ सय ९७ विद्यार्थी अध्ययनरत रहेको उनले जानकारी दिए ।

हाल रहेको मसानघाट नजिक जलाशयसमेत छैन । जसले गर्दा स्थानीयलाई पनि समस्या हुने गरेको छ । गाउँको बाहिर कट्टी मठको जग्गा रहेको र मठ व्यवस्थान नयाँ मसानघाटका लागि जग्गा दिन तयार रहे पनि परम्पराको नाममा केही स्थानीय बासिन्दा हालकै मसानघाटलाई निरन्तरता दिनुपर्ने अडानमा रहेकाले समस्या भइरहेको प्रअ कुर्मी बताउँछन् । समस्याबारे वडाध्यक्षदेखि गाउँपालिका प्रमुख सम्मलाई पटकपटक मौखिक तथा लिखित जानकारी गराउँदा पनि समस्याको समाधान हुन नसकेको उनले गुनासो गरे । गाउँपालिका अध्यक्ष नथुनी कुशवाहाको प्रतिक्रिया लिन खोज्दा उनीसँग सम्पर्क स्थापित हुन सकेन ।

प्रकाशित : मंसिर २२, २०७६ १०:१२
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×