जानकी लीलाको तयारी

श्यामसुन्दर शशि

(जनकपुर) — भारत उत्तर प्रदेश सरकारको आयोजनामा यही कात्तिक ७ गतेदेखि १० सम्म अयोध्यामा आयोजन हुन लागेको दीप महोत्सव तथा अन्तर्राष्ट्रिय रामलीला महोत्सवमा सहभागी हुन मिथिला नाटयकला परिषद् जनकपुरधाम जानकी लीलाको तयारीमा जुटेको छ ।

गत वर्ष भारत सरकारले नयाँ दिल्ली र जयपुरमा आयोजन गरेको अन्तर्राष्ट्रिय रामायण महोत्सव तथा उत्तर प्रदेश सरकारको अयोध्या शोध संस्थानले ०७२ मा आयोजन गरेको अन्तर्राष्ट्रिय रामलीला महोत्सवमा पनि मिनाप सहभागी भएको थियो । यस पटकको यात्रालाई मिनाप अध्यक्ष परमेश झा भावनात्मक यात्राको नाम दिन्छन् ।

नेपाल र भारत सरकार रामायण सर्किट परियोजनामार्फत मिथिला–अवधबीचको रामायणकालीन सम्बन्धलाई अझ सुदृढ बनाउने पहल गरिरहेका बेला जनकपुरको मिनापको यस कदमले दुई देशबीचको वैवाहिक तथा सांस्कृतिक सम्बन्धलाई अझ सुदृढ बनाउने जानकी मन्दिरका छोटे महन्त रामरोशन दासको प्रतिक्रिया छ ।
भारत, रूस, मलेसिया, बंगलादेश, श्रीलंका, चीन लगायतका देशका रामलीला समूह सहभागी रहेको यस महोत्सवमा नेपालको प्रतिनिधित्व गर्दै मिनाप अयोध्या जान लागेकोमा जनकपुर उपमहानगर पालिकाका मेयर लालकिशोर साहले प्रशन्नता व्यक्त गरे ।

‘यो मिथिला र जनकपुरमात्रको प्रतिष्ठाको विषय होइन, अन्तर्राष्ट्रिय रामलीला महोत्सवमा जनकपुरको नाटय समूहको सहभागिता सिंगै मुलुकको प्रतिष्ठाको विषय हो,’ साहको प्रतिक्रिया छ । रामलीलामा सामान्यतया रामको चरित्रलाई महत्त्व दिइन्छ तर मिनापको जानकी लीलामा जानकीको चरित्रलाई महत्त्वका साथ उजागर गरिएको छ ।

विवाह महोत्सव समिति गठन
मंसिर दोसो साता आयोजन हुने सप्ताहव्यापी राम जानकी विवाह महोत्सव भव्यतासाथ मनाउने निर्णय भएको छ । यस वर्ष अयोध्याबाट साधु सन्तहरू जन्तीका रूपमा सहभागी हुने भएकाले महोत्सवलाई अझ भव्य बनाउन विभिन्न समिति गठन गरिएका छन । जानकी मन्दिरका छोटे महन्त रामरोशन दास वैष्णवको अध्यक्षतामा बसेको बैठकमा जनकपुर उपमहानगर पालिकाका प्रमुख लालकिशोर साह, जिल्लास्थित सुरक्षा निकायका प्रमुखहरू, युवा संघ संस्थाका प्रतिनिधिसँगै नागरिक समाजका अगुवाको उल्लेख्य सहभागिता थियो ।

विवाह महोत्सवमा सहभागी हुन भारतका अयोध्या, बनारस, दिल्ली लगातका सहरबाट प्रत्येक वर्ष साधु महात्माको सहभागिता रहने गरे पनि प्रत्येक पाँच वर्षमा अयोध्याबाट विधिवत जन्ती नै आउने प्रावधान छ । छोटे महन्त रामतपेश्वर दास वैष्णवका अनुसार यस वर्ष सयौंको संख्यामा सन्त महन्तको सहभागिता हुनेछ । बैठकमा मञ्च व्यवस्थापन, शान्ति सुरक्षा, शौचालय तथा सरसफाई, खानेपानी व्यवस्थापन, पण्डाल तथा आवास व्यवस्थापनलगायतका उपसमितिहरू गठन गरिएको थियो भने जानकी मन्दिरको अगुवाईमा मूल समिति गठन गरिएको थियो ।

प्रकाशित : कार्तिक ३, २०७६ ०९:५९
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

चार वर्षमा बल्ल छाना

जनता आवासअन्तर्गत ०७३ झुप्रा भत्काएर निर्माण सुरु गरिएका घरमा ढिलो गरी छाना लगाए पनि अझै झ्याल ढोका राखिएका छैनन 
शिव पुरी

(रौतहट) — हावाहुरी, पानी, र शितहलरको मार खेप्दै आएका चन्द्रपुर ९ स्थित मुसहर बस्तीका स्थानीयले चार वर्षपछि घरको छाना पाएका छन् । जनता आवासले छँदाखाँदाको घर भत्काएर पक्की बनाउने सपना देखाइ बिजोग बनाइएका मुसहर बस्तीमा भर्खरै मात्र जस्ताको छाना लगाइएको हो ।

छाना नभएकाले जाडो र वर्षाका बेला उनीहरूको अवस्था कष्टकर हुन्थ्यो । मुसहर बस्तीका ७२ मध्ये २१ जनाको जनता आवास कार्यक्रम अन्तर्गत पक्की घर बनाइदिने भन्दै झुपडी भत्काइएको थियो । घर भत्काएपछि उनीहरू अर्काकोमा ओत लाग्ने गरेका थिए । कोही छाना नभएकाले घरभित्र त्रिपाल राखेर बस्ने गर्थे ।

स्थानीय कुन्ती माझीले चार वर्षपछि बल्ल छाना लगाइदिएको बताए । ‘एउटा घर बनाउन चार वर्ष लाग्ने रहेछ । हेप्ने पनि सीमा हुन्छ,’ उनले भनिन्, ‘कसरी वर्षा र जाडो कटायौं भन्ने अरूलाई के थाहा । गरिबको बिजोग गराउने काम भयो ।’ छाना लगाइए पनि अधिकांश घरमा अहिले पनि झ्याल ढोका छैनन् । प्लास्टर गरिएको छैन । भुइँ चिसै छ ।

लामो समयदेखि जिल्लाबाट सम्बन्धित निकायका मानिस नआएको भन्दै आक्रोसित थिए । जनता आवासले जिल्लाभरि सुरु गरेको घर बनाउने काम अलपत्र छाडेको थियो । यसले दलित बस्तीका स्थानीयको बिजोग बनाइदिएको छ । उनीहरूका बालबालिकालाई वर्षा र हिउँदमा चिसोबाट जोगाउनै मुस्किल पर्दै आएको थियो । गत वर्ष चिसो लागेर चेतनगरमा बालबालिका बिरामी परे ।

इशनाथ नगरपालिका २ औरैयास्थित मुसहर बस्तीमा ४५ घर मुसहर समुदायका छन् । दुई वर्ष अघि गरिब समुदायलाई पक्कीघरको सपना देखाएर आवास कार्यक्रम अन्तर्गत पुरानो झुपडी भत्काइएको थियो । उनीहरूलाई पक्की घर बनाइदिए पनि गौर नगरपालिकाको पुरेनवास्थित मुसहर बस्तीमा २ वर्षपछि मात्र घरमा छाना लगाइदिएको हो ।

यस जिल्लामा विपन्न समुदायका लागि ०७३/७४ मा १ हजार र ०७४/७५ मा ९ सय घर निर्माणका लागि छनोटमा परेका थिए । बजेट अभावले कतिपय बस्तीमा काम सम्पन्न हुन नसकेको जनता आवस कार्यक्रमका जिल्ला संयोजक एवम प्रदेश सांसद बाबुलाल साहले बताए । ‘अहिलेसम्म बजेट पठाएको छैन,’ उनले भने, ‘यसरी कार्यक्रम कसरी सम्पन्न हुन्छ । अझै पनि धेरै स्थानमा मुसहर समुदायको घर अलपत्र अवस्थामा छ । चाडो बजेट विनियोजन गरी अधुरो भवनको काम सक्नुपर्छ ।’ गरिबीको रेखामुनि रहेका नेपाली नागरिकको आवासको भौतिक अवस्थामा सुधार गरी स्वास्थ्य तथा सुरक्षित आवासमा उनीहरूको पहुँच बढाउने उद्देश्यले सरकारले जनता आवास कार्यक्रम ल्याएको हो ।

सरकारले ०६६/६७ को बजेट तथा कार्यक्रममा जनता आवास कार्यक्रममार्फत सिराहा, सप्तरी तथा कपिलवस्तु जिल्लाका दलित तथा विपन्न मुलसमानहरूलाई लक्षित गरी प्रत्येक जिल्लामा १/१ गरी ३ हजार परिवारलाई न्यून लागतका आधुनिक आवास निर्माण गरी बसोबासको व्यवस्था गर्ने उल्लेख भए अनुसार कार्यक्रम सुरु गरेको हो । आव ०६७ र ०६८ मा कार्यक्रमलाई निरन्तरता दिँदै चेपाङ राउटे तथा सुकुन्डा बस्तीमा पनि बिस्तार गरिएको थियो ।

आव ०७३/७४ मा नेपाल सरकार मन्त्रिपरिषद्ले लक्षित वर्गलाई आवासको व्यवस्था गर्ने सहरी विकास तथा भवन निर्माण विभागमार्फत कार्यविधि २०७१ स्वीकृत गरेको थियो । कार्यक्रम हुने स्थानमा स्थायी बसोबास गर्दै आएका डोम, मुसर, चामार, दुसाद, खत्वे र अन्य दलितको हकमा राष्ट्रिय दलित आयोगको सूची (गन्धर्व) परियार, बादी, विश्वकर्मा, सार्की, कलर, कैहिया, कोरी, खटिक, चिडिमार, तत्मा, धोबी, पत्थरकट्टा, पासी, बातर, मेस्तर, सरभंग, परिवार मुसहरभित्र पर्ने सबै थर जनता आवासको छनोटमा पर्ने जनाइएको छ ।

प्रकाशित : कार्तिक ३, २०७६ ०९:५८
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT