माफियाविरुद्ध ‘पागल’ क्लोनहरू

सरिता तिवारी

सोह्रौं शताब्दी । धर्मका नाममा अन्धता र शोषणको शासन भोगिरहेको रोम । त्यही रोम सहरमा जन्मिएका थिए— दार्शनिक, गणितज्ञ, खगोलशास्त्री, कवि जिओर्दानो ब्रुनो । 

ZenTravel

चर्च अत्यन्तै शक्तिशाली र पोपको निर्णय नै सर्वथा मान्यकारी हुने त्यो युग ! पूरै ब्रह्माण्डको केन्द्र पृथ्वी, पृथ्वीलाई विधि, विचार र शक्तिले शासन गर्ने केन्द्र रोम अनि रोमको पनि केन्द्र चर्च हो भन्ने मान्यताको जब्बर स्थापना भएको त्यो समय ! अन्धकार र जागरणको सन्धिकालमा निर्माण भएको एउटा सचेत, दुस्साहसी र सत्यप्रिय मानिस हुनुको विडम्बना भनौं, उनी तथ्य र सत्यका प्रेमी भएकै कारण दुर्दान्त मृत्युदण्डको सिकार भए ।

खगोलीय पिण्डहरूको अवस्थितिबारे ‘हेलियोसेन्ट्रिक मोडेल’ का प्रवर्तक निकोलस कोपर्निकसबाट प्रभावित ब्रुनोले ब्रह्माण्डको केन्द्र पृथ्वी होइन, सूर्य हो र पृथ्वीलाई सूर्यले होइन, पृथ्वीले सूर्यको परिक्रमा गर्छ भन्ने विचार फैलाएका थिए । तिनले यतिखेरसम्म जबर्जस्त प्रचलित जिओसेन्ट्रिक (पृथ्वीकेन्द्री) सिद्धान्तलाई खारेज गर्दै आकाश मान्छेका आँखाले देखिएजति मात्रै छैन, त्यो अथाह र अनन्त छ भने । हरेक ताराको आफ्नै परिवार छ (सौर्य परिवार जस्तै), ब्रह्माण्डमा अनगिन्ती ताराहरूले बनेका असंख्य विश्व छन् भने । त्यति मात्रै होइन, चर्चप्रति लक्ष्य गर्दै धर्मलाई असहिष्णु र सीमित बनाइनु हुन्न, फरक धारणाको पनि उत्तिकै सम्मान हुने गरी लचिलो बनाउनुपर्छ समेत भने ।

ब्रह्माण्डीय अस्तित्वबारे परम्परागत विचार र तत्कालीन ‘ज्ञानकेन्द्र’ चर्चमाथि समेत प्रश्न उभ्याइदिएपछि पोप र पादरीहरू उनीसँग आगो भए । उनलाई जेलमा राखेर कठोर यातना दिए । चाहेको भए उनले चर्चका सर्तहरू मानेर सम्झौता गर्न सक्थे । या चुप लागेर बाँकी जिन्दगी कटाउन सक्थे (जसरी उनका उत्तरवर्ती वैज्ञानिक ग्यालिलियो ग्यालिलीले गरे) । तर, निर्भीक र साँचो अर्थमा क्रान्तिकारी ब्रुनो आफ्नो मतबाट एक इन्च पनि डगेनन् । आठ वर्ष लामो यातनापूर्ण काराबासपछि उनी रोम सहरको मध्यचोकमा जिउँदै जलाइए । धर्मविरोधी र चर्चविरोधी भएको, नचाहिँदो हल्ला फिँजाएको आरोपमा मारिएका ब्रुनोको विचार त्यो समयका जनसाधारणले बुझ्न सकेनन् । उल्टै धेरैले उनको विरोध गरेका थिए । अधिकांशले उनलाई मूर्ख भने । पागल भने ।

उनको त्यो सहादत खेर गएको छैन । संसारले समय–समयमा यस्ता विलक्षण ‘पागल’ हरू पाएको छ र नै यो हेर्नलायक छ । सुन्नलायक र अनुभव गर्नलायक छ ।

सत्यनिष्ठाका लागि, नयाँ र प्रामाणिक विचार स्थापित गरेर समाजको सोचलाई भिन्नै आकार दिनका लागि, मानवीय गरिमा र मूल्यको रक्षाका लागि, नयाँ प्रगतिशील विचारका लागि, अधिकार र आत्मसम्मानका लागि बलिदान हुने अधिकांश मानिस सामान्य थिएनन् । ती घस्रिएर बाँचेनन् । डगेर बाँचेनन् । ती आफ्नो इमानको विश्वासमा बाँचे । इमान डगमगिन नदिनकै लागि मर्न तयार भए । यो दुनियाँलाई बाँच्नलायक बनाएर छोड्ने तिनै मानिसहरू हुन् । तिनै ‘पागलहरू’ ! ‘मूर्खहरू’ ! ‘क्रेजीहरू’ !

०००
समाजको खराब दिशातर्फको यात्रालाई, अन्याय र बेइमानीलाई सच्याउन हिँड्ने मान्छे धेरथोर मूर्ख र पागल हुनैपर्छ । यो पनि अब एउटा स्थायी सत्यजस्तो भैसकेको छ । तर यस्तो पागलपनसँग सत्यको आग्रह र त्यसप्रति
कर्ता आफैद्वारा आफूमाथि गर्नुपर्ने निष्ठाको परीक्षण पनि भइरहेको हुनुपर्छ ।

प्रश्न र प्रतिरोधमा ठूलो शक्ति छ । सत्यको बोधले निर्माण भएको प्रतिरोधी चेतनामा विश्वासको जादु हुन्छ । त्यही जादुले मानिसलाई ‘बौलाहा’ र तथाकथित ‘असामाजिक’ बनाउँछ । समाजको मूलधारसँग नमिल्ने ‘अड’ बनाउँछ । यही प्रसंगमा शहीद चिन्तक ब्रुनोको स्मरण गरिएको हो । हामीकहाँ पनि केही थान यस्तै ‘पागल’ छन् । भ्रष्ट चेतनाले बाँचेको समयका कुरूपताको ऐना देखाइदिने पागलहरू । डा. गोविन्द केसी यिनैमध्येका ‘अब्बल पागल’ हुन् । यिनको पागलपन, यिनको लड्ने इच्छाशक्ति र संकल्पको प्रभाव नै हो, शिक्षालाई अकुत र अनियन्त्रित कमाउ पेसा बनाउने वर्ग यतिखेर कलिला विद्यार्थीले गरेको शान्तिपूर्ण विरोधसँग पनि सन्त्रस्त छ । डा. केसीको सतत लडाइँले अस्पतालजस्तो आम मानिसको ध्यान नपुग्ने ठाउँका अनेक तथ्य बाहिर आउने वातावरण बनेको छ । यसले विद्यार्थी डाक्टरहरूमा भरेको आत्मविश्वास र तिनले हाँकेको आन्दोलन प्रशंसायोग्य छ ।

शिक्षा मन्त्रालयले दिएको पछिल्लो अल्टिमेटम अनुसार, गएको आइतबारसम्म अतिरिक्त रकम फिर्ता गरिसक्नुपर्ने वा उक्त रकम समायोजनको पहल थालिनुपर्ने थियो । तर दुवै गरिएन । उल्टै कलेज प्रशासनले विद्यार्थी धम्क्याउन, जोरजबर्जस्ती र धरपकडको उद्यम गर्न थालेको भन्ने आरोपसहित होस्टेलका सबै विद्यार्थी शनिबार साँझ नै होस्टेल छोडेर बाहिर लजमा बसेको भन्ने खबर आएको थियो । र, यो खबर कुनै पनि सचेत मान्छेको दिमागलाई अस्थिर बनाउन पर्याप्त थियो । यो चितवनको प्रसंग हो । वीरगन्जस्थित नेसनल मेडिकल कलेजका प्रदर्शनकारी विद्यार्थीमाथि कलेज प्रशासनको दमन अझ डरलाग्दो र अमानवीय भएका तथ्य बाहिरिएका छन् ।

कसले चलाइरहेको देश हो यो ? देशमा सरकार छ या माफिया आतंकको राज ? सरकारले दिएको अल्टिमेटमलाई नै पङ्गु बनाइदिने यस्तो आँट कहाँबाट आउँछ ? कुन शक्तिले यी चल्छन्, जसले सरकारको बोलीलाई झिंगाबराबर गन्दैन ?

प्रस्ट के हो भने, बजारमा हल्ला सुनिएजस्तै, सरकार र मातहतका मानिसहरू यिनैको पैसाले पालित–पोषित छन् । सत्ताभित्र र बाहिरका सबै मुख्य दल यिनैका बलमा चुनाव लड्छन् । भैपरी आउँदा टार्ने खर्च यिनैबाट पाउँछन् । सरकारी अल्टिमेटम भन्नु पनि त आखिर लोकलाई देखाउने दाह्रा न हो ! जगत्लाई थाहा छ, सरकार दुई थरी दाँतले ‘गेम’ खेल्ने कलामा कतिसम्म पारङ्गत छ !
०००
चितवन मेडिकल कलेज लगायतले विद्यार्थीसँग लिएको अतिरिक्त शुल्क फिर्ताको माग राख्दै केही महिनायता चलिरहेको आन्दोलनकै पछिल्लो कडीस्वरूप अस्ति मंसिर ८ गते चितवनमा ठूलो प्रदर्शन भयो । हामी पुग्दा हातमा माइक लिएर बोलिरहेकी विद्यार्थी नेता मान्यता थापाको जोसिलो स्वर टाढैबाट सुनिन्थ्यो । शनिबारैदेखि सडक प्रदर्शनको तयारी गरिरहेका विद्यार्थी ‘होस्टेल परिसरमा पेस्तोल र म्यागजिन भेटिएको दुष्प्रचार’ गरेर आफूहरूको मनोबल गिराउने प्रयत्न गरिएको भन्दै कलेज प्रशासनसँग झनै क्रुद्ध थिए । मेरो साथमा स्वास्थ्यकर्मी पवित्रा थापा थिइन् । सेतो एप्रोनको भीड छिचोलेर माइकको आवाजसम्म पुग्नु हामीलाई सानोतिनो बाढीमा पसेर किनारमा निस्कनुजस्तै भइरहेको थियो । ‘ऐक्यबद्धताका लागि’ भन्दै मिसिन आइपुगेका सामान्य चिकित्सा र नर्सिङका विद्यार्थी कलेज युनिफर्ममै थिए ।

घाँटीमा स्टेथेस्कोप भिरेर अस्पताल परिसरका चम्किला ग्यालरीहरूमा हिँडिरहेका देखिने विद्यार्थीहरू जायज माग लिएर धूलोमैलो सडकमा निस्किएको धेरै महिना भैसकेको छ । तर विद्यार्थीहरू लगभग एक्लै लडिरहेका छन् । मेडिकल कलेजका साहूवर्गलाई लाग्छ, उपेक्षा र मौनले नै आन्दोलनको तत्कालको गति टार्न सकिन्छ । त्यसपछि देखा जाएगा ! सहरको एउटा सुकिलो, शालीन वर्गलाई यस्ता प्रदर्शन र आन्दोलनले कत्ति पनि छुन्न । सबैभन्दा रोचक आश्चर्य त, ‘विद्यार्थी हकहितका लागि लड्ने’ लडाकुको पगरी भिरेका दलीय विद्यार्थी संगठनको यतिखेरको मौनताभित्र छ । विद्यार्थी संगठनको यो मौनताको अर्थ असाध्यै कुरूप र अश्लील छ । यसले मेडिकल कलेजका साहूहरूसँग दल र विद्यार्थी संगठनकै ‘शुभलाभ’ को सम्बन्धतर्फ सीधै सङ्केत गर्छ ।

डा. केसीले चिकित्सा शिक्षा सुधारको आग्रहमा अनशन बस्दा हरेक पटक पाउने ‘पागल’ को ट्याग अब विद्यार्थीलाई समेत लाग्न थालेको छ । हुन पनि यिनका अनुहारमा धपक्क बलेको कान्तिले सत्रौंपल्टसम्म अविचलित भोकै अनशन बस्ने डा. केसी सम्झाइहाल्छ । निष्ठाप्रेमी जोदाहा एउटा ‘पागल’ को मानसले जन्माएका सयौं क्लोनहरू यी ! आन्दोलन र प्रतिरोधको चेत बोकेका यी विद्यार्थीहरू मानवता, तर्क र विवेकको पक्षमा, सामान्य मान्छेको बाँच्न पाउने, उपचार पाउने हकका पक्षमा डा. केसीजत्तिकै समर्पित डाक्टर हुन सक्लान् ? आज आफ्ना अधिकार रक्षाका लागि लड्ने विद्यार्थी डाक्टरहरू भोलि समाजका लागि, देशका लागि लड्लान ? अहिल्यै त्यसको भविष्यकथन गर्न सकिन्न । कम्तीमा, सेतो एप्रोनभित्र लुकेर कालो धन्दा गर्ने उद्योगका हिमायतीचाहिँ नबन्लान् । यत्ति आशा गरौं ।

विद्यार्थी आन्दोलनको राप उठेको चितवनको सडकछेउ उभिएर गम्दै छु म । यी आवाजका दौड नथामियून्, यी अनुहार भविष्यमा समाजको गतिशील यात्रालाई कुदाउने सारथि बनून् । यो समयले केही थान असल नियतका निर्भीक र जोसिला ‘पागलहरू’ जन्माओस् ।

यति बेला सहमति भए अनुसार, शुल्क फिर्ता वा समायोजन नगर्ने हो भने त्यस्ता मेडिकल कलेजलाई सरकारले राष्ट्रियकरण गर्नुपर्छ भन्ने विषयको समेत उठान हुन थालेका बेला आफ्ना निकटका पात्रहरूलाई संकटमा पारेर तिनका मेडिकल कलेजलाई राष्ट्रियकरण गर्न सक्ने सरकारी आँट सम्भव लाग्दैन । तथापि आफूलाई समाजवादोन्मुख दाबी गर्ने पार्टी र उसको सरकारले गर्नुपर्ने चाहिँ यही हो । होइन भने, ‘समाजवादोन्मुख’ शब्दलाई हटाएर ‘दलालवाद, माफियावाद–उन्मुख’ शब्द राखे आजको भद्रगोल पद्धतिसुहाउँदो हुनेछ ।

प्रकाशित : मंसिर ११, २०७६ ०८:५३
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

युवा नेतृत्वका जोखिम

सरिता तिवारी

लगभग चौध वर्षअघि म एउटा निजी विद्यालयमा मास्टर थिएँ । भाषा–साहित्य पढाउने र कविता लेख्नेसमेत हुँदा विद्यार्थी मसँग खुबै रत्तिन्थे । त्यति बेला औपचारिक पढाइमा मध्यम तर अतिरिक्त क्रियाकलापमा कुशाग्र एक विद्यार्थी थिए । जिल्ला र देशव्यापी हरेकजसो प्रतियोगितामा भाग लिइरहने र पुरस्कृत भैरहने । कालान्तरमा तिनले कविता संग्रह निकाले । उपन्यास लेखे । कला प्रदर्शनी गरे । यही बीचमा इन्जिनियरिङ सके ।

त्यसैको प्रमाणपत्रले जागिर पनि खाए । तर जागिर सायद उनको गन्तव्य थिएन । विदेश पलायन हुन मन लागेन । माटोको स्पर्श खोजेर गमलाको वृत्त पट्ट फुटाई बाहिर निस्कने जराजस्तै ती सुविधा र भौतिक सुखको वृत्तबाट बाहिर निस्के । मनभित्रको उग्र अतृप्ति र केही फरक काम गर्ने हुटहुटीले उनलाई ऊर्जावान् युवाहरूको समूह बनाएर सिर्जनात्मक कार्य गर्न प्रेरित गर्‍यो । यतिखेर उनको नेतृत्वले सयौं युवा र किशोरकिशोरीको भरोसा जितेको छ । कलिलै उमेरमा युवा नेतृत्व निर्माण र उद्यमशीलताको क्षेत्रमा उनको समूहले प्राप्त गरेका उपलब्धि प्रशंसायोग्य छन् ।

एक भेटमा उनले सोधे, ‘पोलिटिक्स ज्वाइन गरूँ भन्ने लाग्या छ । कुन पार्टीमा जोडिनु ठीक होला ?’ उनको कुराले मभित्र ठूलो उत्साहको सञ्चार गरायो । राजनीति जस्तो चलायमान क्षेत्रमा बूढो शरीर र जीर्ण विचारको वर्चस्व भइरहेका बेला एउटा सिर्जनशील युवाको राजनीतिप्रतिको आकर्षण देखेर म मात्रै होइन, जोकोही उत्साहित हुन्छ । तर, मसँग उनको प्रश्नको उत्तर ठ्याक्कै थिएन । कारण, पुराना र बलिया भनिएका पार्टीमा नीति छ तर नैतिकता शून्यप्राय: छ । तिनमा शरीर र विचार दुवैले जराजीर्ण मानिसहरूको रजगज छ । त्यहाँभित्र कल्पनाशील, ऊर्जा र क्षमताले भरिएको युवा पंक्तिले न्यानो, हार्दिक स्वागत पाउने स्थिति नगण्य छ । नयाँ र वैकल्पिक दाबी गरिएका पार्टी पनि रूपले नयाँ त देखिन्छन् तर विचारहीनता र दिशाहीनतामै तिनको परीक्षणकाल सकिन लागेको छ ।

औपचारिक शिक्षा प्राप्त गरेर र सतहमा छरिएका सूचनामा मात्रै अद्यावधिक भएर आजको समाजको नेतृत्व गर्न सकिन्न भन्ने हिसाबले मैले उत्तर दिएँ, ‘त्यसभन्दा पहिले देश र विश्वको अवस्था ठीकसँग अब्जर्व गर्ने क्षमता विकास गर्नु अनि विचारधाराहरू, क्रान्तिहरू, तिनका उपलब्धि र कमजोरीको अध्ययन गर्नुपर्ला कि ?’

राजनीति नै गर्ने हो, सामूहिक सोचमा नयाँ क्रान्ति र दिशाबोध गरेर अगाडि बढ्ने हो भने क्षणिक भावुकता र रोमाञ्च मात्रै पर्याप्त छैन । समाज बुझ्नुपर्छ, संस्कृति र अर्थव्यवस्था बुझ्नुपर्छ । आजको समाजको चरित्र बुझ्न विगतका समाजका रूप, चरित्र, खासखास घटनाक्रम र आन्दोलनहरू कस्ता थिए भन्ने बुझ्नुपर्छ । तिनका शक्ति के थिए, सीमाहरू कस्ता थिए भन्ने ठम्याउनुपर्छ । यो बुझाइले आगतको दिशा कता लक्षित हुने भन्ने तय गर्छ । इतिहासको ठीक ठम्याइ र वर्तमानलाई हेर्ने स्पष्ट दृष्टि नभए कुहिरोको काग बन्नुको नियति भोगिन्छ । राजनीति गर्नुको साध्य के हो भन्ने कुरा नै अन्योलमा पर्छ । त्यो केवल मौसमी आवेग र फेसनको प्रदर्शनीजस्तो हुन्छ । राजनीतिमा जोडिनुको उद्यम एउटा प्रहसनको रूपक बनेर दोहोरिन्छ ।
000
आजका युवा राजनीतिप्रति उस्तो निरपेक्ष छैनन् । ती इतिहासमै सबभन्दा बढ्ता प्रतिक्रियात्मक यतिखेर छन् । समकालीन राज्य व्यवस्था, दैनन्दिन राजनीति र वैश्विक परिवेशमाथि तिनको ‘अब्जर्वेसन’ कस्तो छ भन्ने कुरा सामाजिक सञ्जाल र मिडियामार्फत देख्न सकिन्छ । तर त्यो प्राय: असहभागी र ‘आउटसाइडर’ तहको छ । राजनीतिको मेहरोभित्र सहभागी हुने र यसको दशा–दिशा नै फेर्ने कुरामा यिनको रुचि अत्यन्तै न्यून छ । यस्तो हुनुपर्ने कारण आजको दैनिक चालु राजनीतिले अन्तर्भूत गरेको ‘मनी एन्ड मसल बेस्ड पोलिटिक्स’ नै हो भन्दा अत्युक्ति हुँदैन ।

पार्टीहरू इमानदार र संकल्प बोकेका युवाको संरक्षण गरेर होइन, ‘डन’ र ‘दादा’ हरू पालेर बाहुबलका भरमा आफ्नो शक्ति स्थापित गर्ने होडमा छन् भन्ने कुरा अब नयाँ र आश्चर्यलाग्दो रहेन । उस्तै परे तिनैलाई चुनावमा टिकट दिने र नेता बनाइदिने समेत गरिएकै छ । फलस्वरूप, विगतदेखि पार्टी–प्रतिबद्ध रहँदै आएका युवा कार्यकर्ता पनि नेता बन्ने सपना बिर्सेर स्व–अध्ययन र लेखन, स्वरोजगारी या वैदेशिक रोजगारीको बाटोमा उन्मुख भएका अनेक उदाहरण छन् ।

विगत लामो समयदेखि राजनीतिको निर्णायक तहमा बसेर ढलिमली गरिरहेको, कुनै न कुनै रूपले सत्ताको स्वाद चाखिरहेको, राजनीतिलाई पुर्ख्यौली सम्पत्तिजस्तो गरी उपयोग गर्न बानी परेको अघिल्लो पुस्ता नयाँ पुस्तालाई आफ्नो अनुचर र दास जस्तै गरी केवल आफ्नै स्वार्थको तालमा नचाउन चाहन्छ । नयाँ विचार उत्पादन गर्न सक्ने, आलोचनात्मक र सामर्थ्यवान् युवा दिमागलाई ती सबैभन्दा खुङ्खार दुस्मनजस्तो व्यवहार गर्छन् । विचार र पद्धतिको बहस गर्नेलाई होइन, ‘हस् हस्’ भन्दै अघिपछि गर्नेलाई अवसर दिन्छन् र त्यस्तैलाई संरक्षण गर्छन् ।

खास भन्नुपर्दा, यतिखेर पार्टीहरूले ऊर्जाशील नयाँ नेतृत्व निर्माणलाई एजेन्डा नै बनाउन चाहेका छैनन् । नेता–निर्माणमा भन्दा निरीह कार्यकर्ता र ‘यस् म्यान (उमन पनि)’ उत्पादन गर्ने मनोविज्ञानले आफू रआफ्नो पुस्ताबाहेक अरूलाई आफ्नो नेता वा नेताको पनि नेताका रूपमा हेर्नै चाहेको छैन । परिणाम, यदाकदा अवसर र ठाउँ पाउने युवा (नेता) पनि सुप्रिम नेताकै अनुकूल पुरानै ढर्रा र चिन्तनको बूढो दिमागले सोच्ने नियतिको सिकार भएका छन् ।

अहिले विभिन्न माध्यमबाट समकालीन राजनीतिमाथि युवा पंक्तिको टिप्पणी र प्रतिक्रिया बढ्दो क्रममा छ । युवा जमातमा राजनीतिकर्मको शक्तिबोध नभएको होइन । राजनीति नै सम्पूर्ण पद्धतिको मियो हो भन्ने पनि उसलाई राम्रैसँग थाहा छ । कतिपय सन्दर्भमा पुराना पार्टीको विगतको योगदान, आजको हुती र हालत दुवै उसलाई भलिभाँती थाहा छ । तर जोखिम मोलेरै पनि राजनीतिकर्ममा हेलिने आँट गरिहाल्नलाई सानो र अल्पकालीन संकल्प भएर पुग्दैन भन्ने उसले बुझेको छ । यतिखेर नेता बन्छु भन्ने आँट गर्नेसँग कम्तीमा दुईमध्ये एक विकल्प हुर्नैपर्छ । एक, विद्यमान पार्टीभित्रै रहेर (वा पसेर) तिनको कायाकल्प गर्न सक्ने सुदृढ विचार र व्यावहारिक योजनासहित आक्रामक रूपले काम गर्ने इच्छाशक्ति । दुई, विचारधारात्मक स्पष्टताका साथ भावुकता र आवेगबिना वस्तुगत रूपले नयाँ धाराको निर्माण गरेर राजनीतिक शक्तिका रूपमा उभिन सक्ने साहस । यी दुवै अवस्थाका लागि देश र विश्वलाई स्थूल र सूक्ष्म दुवै कोणले बुझ्ने र व्याख्या गर्ने ल्याकत विकास गर्नु अनिवार्य छ ।
000
समाज बदलिँदो छ । पूरै विश्वव्यवस्था तीव्र रूपमा बदलिँदो छ । प्रविधि र सूचनाका स्तरमा आएका व्यापक बदलावहरूले मानिसहरूको आर्थिक व्यवहार र जीवनशैलीमा निरन्तर हस्तक्षेप गरिरहेका छन् । यसकारण आजका मानिसका स्वभाव र अपेक्षा विगतभन्दा धेरै फरक र जटिल छन् । यसैकारण पनि अबको नेतृत्व विगतको भन्दा फरक र धेरै गुणा मेहनती हुनुपर्ने छ ।

इतिहासबोधका लागि अतीतलाई पढ्नु, बुझ्नु र विश्लेषण गर्नु उपयोगी त हो, तर हिजोका विचार र हिजैको कार्यशैली हुबहु लागू हुन आज सम्भव छैन । राज्यक्रान्ति र राज्यसत्ता कब्जाको भाष्यले नै आजको समावेशी लोकतन्त्रको राजनीतिलाई सम्बोधन गर्छ भन्ने सोच्नु मानव विकासयात्राको फेरिँदो चरित्रलाई उपेक्षा गर्नु हो । त्यसकारण कम्युनिस्टहरूले लोकतान्त्रिक र कांग्रेसले समाजवादी चरित्रको वरण गर्नुलाई अन्यथा मान्नु हुँदैन । यो कसैले तय गरेर वा नगरेरै मात्र हुने कुरा पनि होइन । प्रविधि, साधन–स्रोतसहित पुँजीको रूप र उत्पादनका समीकरणमा आएका फेरबदलले क्रान्तिका पुराना रूपक अप्रासंगिक भैसकेका छन् । यस्तो बेला कुन पार्टीमा बसेर राजनीति गर्नु सही हो र कुनमा होइन भन्ने उपदेश दिनु कति ठीक होला ? तुलोमा राखेरै जोख्ने हो भने, नेपालमा लोकतान्त्रिक र कम्युनिस्ट भनिएका दुवै शक्तिले इतिहासदेखि वर्तमानसम्म गरेका योगदान जति छन्, राजनीतिक अपराध, आर्थिक/नैतिक भ्रष्टाचार र बेइमानी तीभन्दा कम छैनन् । यी सबै चीजलाई बढारेर पार्टी शुद्धीकरण गर्ने उद्यम उच्च नैतिक र साहसी नेतृत्वले मात्रै गर्न सक्छ । सकारात्मक नै सोचौं, त्यो आँट गर्ने युवा नेता निस्कियून् ।

वैकल्पिक शक्ति बन्ने ‘दाबी’ गरेर उत्रिएका पार्टीमा युवा आकर्षण त उल्लेख्य नै देखिन्छ, तर त्यहाँ विचार कम कोरा, भावुक कल्पना ज्यादा छन् । विद्यमान पार्टीहरूका कार्यशैली र तिनले चलाइरहेको पद्धतिप्रतिको असन्तुिष्टलाई सामूहिक प्रतिरोधका रूपमा वैकल्पिक धार स्थापित गर्ने प्रयासलाई स्वागत गर्नुपर्छ । तर, यस्ता पार्टीका नेता र जिम्मेवार व्यक्तिहरूका सार्वजनिक अभिव्यक्ति पढ्दा तिनमा वैकल्पिक शक्तिको सम्भावना कति कमजोर रहेछ भन्ने स्पष्ट थाहा हुन्छ । वैकल्पिक शक्ति हुनुको अर्थ न इतिहासको इन्कारी हो न वर्तमानका जटिलताबाट पलायन । ‘वैकल्पिक’ भनिने दल अनुहारले मात्रै होइन, वस्तुगत, युगसम्मत सोच र इच्छाशक्तिले समेत नयाँ नेतृत्व स्थापित गर्न तयार छ कि छैन ? यसको परीक्षण हुनै बाँकी छ ।

प्रकाशित : कार्तिक २६, २०७६ ०८:२१
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×