कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

छोइनसक्नुका अस्पताल

मञ्जु भट्ट

काठमाडौँ — सानिमा ४५ वर्षकी हुनुहुन्थ्यो । तातो वा चिसो पानी मुखमा हाल्दा दाँत सिरिङ्ग गर्थ्याे । सहन नसकेर उहाँले सबै दाँत निकाल्नुभयो । नजिकको अस्पतालले दाँतमात्र निकाल्थ्यो । भर्ने वा अन्य उपचार गर्ने सुविधा थिएन । केही वर्षपछि उहाँको छोराले काठमाडौं ल्याएर दाँतको पुरै सेट लगाइदिए । धेरै पहिला दाँत निकालेकाले गिँजा सुकिसकेको थियो ।

दाँत गिँजामा नबसेर फुत्त निस्किहाल्छ । दाँत लगाएर चपाउन मिल्दैन । काठमाडौं धाइवरी पैसा खर्च गरेर लगाएको दाँत काम लागेन । सानिमा धेरै पकाएर गिलो बनाइएको खानामात्र खान सक्नुहुन्छ ।


भनिन्छ, हाम्रो स्वास्थ्य दाँतबाट सुुरु हुन्छ । दाँत स्वस्थ छन् भने हामी धेरै बिमारीबाट जोगिन्छौं । यति महत्त्वपूर्ण दाँतको उपचार भने छोइनसक्नु छ । एउटा दाँत भरेको कम्तीमा पाँच सय रुपैयाँ । जरादेखि भर्ने हो भने तीन हजारभन्दा माथि पर्छ । दुइटा दाँत भरेर एउटा दाँतमा क्याप लगाउँदा सात हजार रुपैयाँ नाघ्छ ।


काठमाडौंको समता अस्पतालमा जतिवटा दाँत भरे पनि सय रुपैयाँमात्र पर्दोरहेछ । यसबारे धेरैलाई जानकारी छैन, न अस्पताल सबैको पहुँचमा छ । सर्वसाधारणलाई लक्षित गरेर दाँतका लागिमात्र सरकारी अस्पताल खुले धेरैलाई फाइदा पुग्छ ।


डाक्टरले मेरा श्रीमानलाई फिजियोथेरापी गर्न सुझाए । घर नजिक पर्ने भएकाले उहाँलाई चावहिलको हेल्पिङ ह्यान्डस अस्पताल लग्यौं । ‘यहाँ राम्रा मेसिनहरू छैनन्, मैले काम गर्ने अर्को ठाउँमा आउनुस् है,’ त्यहाँका एक डाक्टरले भने । श्रीमानलाई ओम अस्पताल लग्यौं । डाक्टरले पुरै शरीरको एमआरआई गरेर आउन सल्लाह दिए । उनले एउटा चिटमा लेखिदिएर एमआरआई गर्न लाजिम्पाटको निजी क्लिनिकमा पठाए । उनले भनेकै ठाउँमा एमआरआई गरायौं । पछि थाहा पायौं, एकदमै थोरै पैसामा त्रिवि शिक्षण अस्पतालमा पनि एमआरआई हुँदोरहेछ ।


अधिकांश निजी अस्पतालहरूले आफ्नो स्वार्थका लागि सामान्य बिरामीलाई हप्तौंसम्म अस्पतालमै भर्ना गरेर उपचार गराउन खोज्छन् । हामी महंँगो शुल्क तिरेर निजी अस्पताल पुगेका हुन्छौं । डाक्टरलाई भने राम्रोसँग बोल्ने समय हुँदैन । हतार–हतार जाँच गरेर ‘यो औषधि खानु’ भनेर बाहिर पठाइहाल्छन् ।


बिमारको कारण के हो, यो रोग लाग्दा के खाने, के नखाने राम्ररी सोध्नै पाइँदैन । यसरी समय नदिनेहरू नाम चलेका र वरिष्ठ भनिएका डाक्टरहरू बढी देखिन्छन् । सामान्य आय भएका र पहुँच नभएका मानिसका लागि सुलभ र छरितो उपचार काबुभन्दा बाहिरको विषय हुने गरेको छ ।


केही वर्ष पहिला मेरो बुबाको पिसाब नली बन्द भयो । मान्छेले दुई दिन बोकेपछि एम्बुलेन्समा हालेर धनगढी पुर्‍याइयो । त्यसपछि जहाजबाट काठमाडौं ल्यायौं । सिनामंगलस्थित काठमाडौं मेडिकल कलेजमा देखायौं । पाइप लगाएर त्यो दिन अस्पतालमै राख्यौं । प्रोस्टेट ग्रन्थिको आकार बढेकाले तुरुन्तै अपरेसन गर्न डाक्टरले सुझाए ।


चिरेर अपरेसन त्यहीं पनि गर्न सकिन्थ्यो । वृद्धलाई मेसिनले खुर्किनु सजिलो हुने डाक्टरको भनाइ थियो । त्यस्तो मेसिन पाटन र शिक्षण अस्पतालमा मात्र रहेछ । तर दुवै ठाउँमा पालो आउन तीन महिना लाग्ने रहेछ । बुबाको अवस्था गम्भीर थियो । निजी अस्पताल जानुको विकल्प थिएन । निजीमा उपचार गराउँदा साधारण जागिरेको पनि महिनौंको तलब खर्च हुन्छ ।


केही वर्षअघि सुर्खेतको दुर्गम गाउँ गुटुकी एकजना बहिनीले पेट दुखेर नजिकैको स्वास्थ्य केन्द्रमा जाँच गराइन् । भिडियो एक्सरे गर्दा मृगौलामा पत्थरी देखियो । उनी गहना बेचेर काठमाडौं आइन् । त्रिवि शिक्षण अस्पताल महाराजगन्जमा जचाउँदा मृगौला बिग्रेको पत्ता लाग्यो । बिग्रेको मृगौला राख्ने कि फाल्ने भनेर अर्को जाँच वीर अस्पतालमा गर्नुपर्‍यो । परीक्षणले मृगौला फाल्नुपर्ने देखायो । त्यसका लागि आठ महिना कुनुपर्ने भयो ।


सरकारले नीति तथा कार्यक्रम, बजेटमा स्वास्थ्यमा प्राथमिकता दिएको भन्ने समाचार सुनिन्छ । स्वास्थ्य उपचारसेवा भने झन् सहर र राजधानी केन्द्रित हुँदैछ । प्रत्येक प्रदेश राजधानीमा कम्तीमा एउटा सुविधा सम्पन्न अस्पताल र दक्ष जनशक्ति उपलब्ध गराउनसके संघीय राजधानीका अस्पतालमा चाप घट्ने थियो, सर्वसाधारणले सामान्य उपचार गर्न काठमाडौं धाउनुपर्ने थिएन । यथोचित शुल्क तिरेर सरकारी अस्पतालमा सजिलै उपचार पाउने दिन कहिले आउला ? प्रकाशित : माघ २२, २०७५ ०८:०३

प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

सरकारी काममा सास्ती 

मञ्जु भट्ट

काठमाडौँ — एक साताअघि मेरा देवर दिनेश ढकाल एक महिना बिदा लिएर दुबईबाट आए । दुबई फर्किन श्रम स्वीकृति लिनुपर्ने रहेछ । उनले काठमाडौंमा श्रम स्वीकृति लिएर मात्र घर जाने भए । उनी श्रम विभाग पुगेर बिहान ७ बजेदेखि लाइन बसे । त्यो दिन पालो आएन ।

अर्को दिन बिहान ५ बजे नै गएर लाइन बसे । त्यो दिन पनि लाइनमा अगाडिसम्म पुगे । पालो आएन । उनी अचम्ममा परे, ‘आखिर किन पालो आउँदैन ?’ तेस्रो दिन बिहानै ३ बजे गएर फेरि लाइन बसे । आफ्नो पालो आउँदै नआउने तर अर्को लाइन छिट्टै सर्नुको कारण उनले पत्ता लगाए– पाँच हजार वा त्योभन्दा माथि घूस खुवाउनेको छिटो काम हुने रहेछ ।

बल्लतल्ल उनले श्रम स्वीकृति पाए तर लाइनमा बस्दाबस्दै बिहानको चिसोले उनी बिरामी भए । दुई दिन औषधि खाँदै आराम गरेर काठमाडौंमा बस्नुपर्‍यो । उनको बिदा सकिँदै थियो ।

एउटा काम गराउन सरकारी कर्मचारीबाटै घूस मागिन्छ, दिएन भने लामो समयसम्म काम बन्दैन भन्ने उदाहरण हो यो । ठूलाठालु मिलेर हामी सोझा जनतालाई लाचार बनाएका छन् भन्दै उनी घरतिर लागे ।
केही महिनाअगाडि मैले चिनेका एक जना खाता बन्द गरेर सबै पैसा झिक्न नागरिक लगानि कोष जानुभएछ । मागेजति कागजात पुर्‍याएर फाइल एक जना महिला कर्मचारीको टेबलमा राख्नुभएछ ।

ती महिला कर्मचारीले फाइल दिँदै भित्र अरूलाई भेटेर आउनु भनी पठाइछन् । हाँस्दै बसेकी अर्की कर्मचारीले ‘एकछिन भए पनि खोज्दै बसोस्’ भनेको फाइल बोकेर जाने मान्छेकी श्रीमतीले सुन्नुभएछ । कर्मचारीहरू किन गैरजिम्मेवार हुँदै गएका हुन् ?

न्यायालयमा सधैँ ढिलासुस्ती हुन्छ । अदालतले जहिले पनि कर्मचारी अपुग भएकाले समयमा पेसी तोक्न सकिएन, फैसला गर्न सकिएन भन्ने गरेको सुनिन्छ । मैले चिनेको एक जना मान्छे ‘मलाई झूटो आरोप लगाइयो न्याय पाऊँ’ अदालत गए । उनको पेसी तीनचोटि सरिसकेको छ । कतिचोटि सर्ने र कति वर्षसम्म सरिराख्ने हो, थाहा छैन । उनी न्याय पाउने आशामा तीन वर्षदेखि जेलमा छन् । यस्ता संवेदनशील घटनालाई सम्बन्धित निकायले पहिलो प्राथमिकतामा राख्नुपर्ने हो ।

त्रिवि परीक्षा नियन्त्रण कार्यालयमा पनि लापरबाही छ । विद्यार्थीप्रति अति गैरजिम्मेवारी प्रदर्शन हुन्छ । ट्रान्सक्रिप्ट प्रोभिजनल वा मूल प्रमाणपत्र लिन विद्यार्थीले परीक्षा नियन्त्रण कार्यालय बल्खुबाट बीस दिनदेखि एक महिना कुर्नुपर्छ । मेरो प्रवीणता प्रमाणपत्र तहको ट्रान्सक्रिप्टमा नामको एउटा हिज्जे (स्पेलिङ) बिगारिएको थियो ।

प्रमाणपत्रमा कार्यालयका कर्मचारीको लापरबाहीले गलत हिज्जे लेखिएको स्पष्ट थियो । मसँग भएको रजिस्ट्रेसनको अर्धकट्टी र प्रत्येक वर्षको प्रोभिजनल मार्कसिटमा मेरो नाम सही थियो । मैले ती सबै पेस गरेँ । पन्ध्र दिनपछि आउन भनियो । बोलाइएकै समयमा म गएँ तर तयार भएको थिएन । एक सातापछिको समय दिएर कर्मचारीले फर्काइदिए । म चुपचाप फर्किएँ । गुनासो गर्ने ठाउँ त्यहाँ छैन । कसैले केही सोध्न खोज्यो भने कर्मचारीहरू नसुनेझैं गर्छन् या झर्केर ठाडै जवाफ दिन्छन् ।

दुई वर्ष पहिले स्नातक तहको मूल प्रमाणपत्र लिन भनेर तोकिएको शुल्कसहित उक्त कार्यालयमा फाराम बुझाएकी थिएँ । पन्ध्र दिनको समय दिइयो । बोलाइएको मितिभन्दा एक साता ढिला गरी म शुल्क बुझाएको रसिद बोकेर बल्खु पुगेँ । सम्बन्धित विषयको शाखामा झ्यालको ग्रिलबाट मैले रसिद पेस गरेँ । लामै लाइन थियो । करिब तीन घण्टाको पर्खाइपछि मैले प्रमाणपत्र पाएँ । समयमै काम भएकामा म छक्क परेँ ।

प्रमाणपत्र सुरुदेखि अन्तिमसम्म हेरेँ । माथिल्लो दायाँतिर लेखिएको मेरो रजिस्ट्ेरसन नम्बर फरक भेटियो । एकचोटि फेरि पहिलेकै प्रक्रियाबाट जानुपर्ने भयो । रजिस्ट्ेरसन नम्बर सच्याउन फेरि शुल्क, नयाँ फोटो तथा प्रत्येक वर्षको प्रोभिजनल र ट्रान्सक्रिप्टका प्रतिलिपि बुझाउनुपर्ने भयो । गल्ती गर्ने कर्मचारी, दु:ख पाउने विद्यार्थी † आफूले नगरेको गल्तीका लागि प्रत्येकपटक शुल्क पनि बुझाइरहनुपर्ने !

यातायात कार्यालयका अनियमितता पनि कम छैनन् । नियमानुसार शुल्क तिरेर लाइसेन्स बनाउन खोज्नेहरू घन्टौं लाइनमा उभिन बाध्य हुन्छन् । अतिरिक्त पैसा बुझाएर चोर बाटोबाट लाइसेन्स बनाउनेहरूले लाइनमा बस्नै पर्दैन । कागजात बुझाएको केही मिनेटभित्रै लाइसेन्स प्राप्त हुन्छ । सरकारी कार्यालयमा कर्मचारीको कार्यशैली कहिले सुधार हुने ? नागरिकले सुशासनको अनुभूति कहिले पाउने ?

प्रकाशित : पुस ८, २०७५ ०८:१०
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×