खोप राख्ने ठाउँ छैन, ठेक्का लागे पनि निर्माण अलपत्र- समाचार - कान्तिपुर समाचार

खोप राख्ने ठाउँ छैन, ठेक्का लागे पनि निर्माण अलपत्र

मकर श्रेष्ठ

काठमाडौँ — चीन र अमेरिकाबाट एकै पटक ठूलो मात्रामा खोप आउँदै छ, तर सरकारले न खोप लगाउने तालिका बनाएको छ न भण्डारणको व्यवस्था गरेको छ । चीनबाट खरिद गरिएको ४० लाखमध्ये ८ लाख डोज खोप ल्याउँदा नै काठमाडौंको टेकुस्थित केन्द्रीय भण्डारणमा ठाउँ अभाव भएको छ । जब कि लगत्तै अमेरिकाबाट १५ लाख र चीनबाट थप ३२ लाख डोज खोप आउँदै छ । 

टेकुस्थित स्वास्थ्य सेवा विभाग परिसरमा बनाउन लागिएको खोप भण्डारण भवनको स्केच ।

स्वास्थ्य सेवा विभागले २०७६ कात्तिकमै टेकुस्थित परिसरमा ७० देखि ८० हजार लिटर क्षमताको आधुनिक केन्द्रीय भ्याक्सिन स्टोर बनाउन प्रक्रिया सुरु गरेको थियो । तर त्यसअनुसार काम अघि नबढेकाले अहिले खोप राख्न ठाउँ अभाव भएको हो । विभागले २०७६ माघमा खोप भण्डारण भवन बनाउन कौशिल बस्नेत/कुँवर जेभी निर्माण कम्पनी छनोट गरेको थियो । उसले ८ करोड ४० लाख २० हजार ७ सय ५३ रुपैयाँमा ठेक्का स्वीकार गरेको थियो । दुई वर्षभित्र प्रयोग गर्न सकिने गरी ठेक्का सम्झौता भएको थियो । तर एक वर्ष हुँदा जगसमेत खनिएको छैन ।

भण्डारस्थल बनाउने भनिएको जग्गा अहिले पार्किङस्थल बनेको छ । भवन बनाउने स्थानको भित्तामा पर्खाल लगाइएको छ । ठेकेदार कम्पनीले केही मुठा रड पनि झारेको छ । विभागको आपूर्ति महाशाखामा स्वास्थ्य सामग्री माग्न र लिन आउनेहरूले यही ठाउँलाई पार्किङ बनाएका छन् । ‘ठेक्का लागेको भवन बनेको भए अहिले भण्डारणको समस्या पर्दैनथ्यो,’ विभागका एक कर्मचारीले भने, ‘२ देखि ८ डिग्रीमा राख्न मिल्ने खोप ल्याउँदा त भण्डारणको समस्या छ भने माइनस २० डिग्रीमा राख्नुपर्ने खोप कसैले अनुदान नै दिए पनि राख्न समस्या हुन्छ ।’

ठेकेदार कौशिल बस्नेत भने कर्मचारीकै ढिलासुस्तीका कारण भवन बनाउन ढिलाइ भएको आरोप लगाउँछन् । ‘ठेक्का पाएको १५ महिनाभित्र सक्ने गरी काम अघि बढाएका थियौं, भवन बनाउने ठाउँमा कालो माटो भेटिएपछि माटो परीक्षण गर्दा डिजाइन परिवर्तन भयो,’ उनले भने, ‘४२ लाख लागत पनि बढ्ने भयो । थप भएको लागतको रकममा कुरा नमिलेपछि निर्माणमा ढिलाइ भएको हो ।’

ठेक्का लिएर पनि काम गर्न नपाएपछि थप भएको रकममा १३ लाख घटेर पुनः सम्झौता भइसकेको उनले बताए । खोप भण्डारणको समस्या भइरहेकाले तत्काल काम सुरु गर्ने उनको भनाइ छ । यता अहिले ल्याएको खोप भण्डारण गर्न समस्या भएको छ, यसको जवाफदेही को हुने भन्ने स्पष्ट छैन ।

चीनबाट पहिलो चरणमा ल्याइएको खोप राख्न पनि समस्या भएपछि करिब दुई लाख डोज खोप पथलैया र पोखरा पठाइएको छ । टेकुमा करिब ३ लाख डोज राखिएको छ भने बाँकी खोप तापक्रम मिलाएर भ्यानमा राखिएको छ ।

टेकु र पथलैयामा कोरोनाविरुद्धको खोप राख्न ११ हजार २ सय ५० लिटर क्षमताका भण्डारण छन्, यी दुवै ठाउँमा दुई लाख ८१ हजार दुई सय ५० मात्राका दरले खोप राख्न सकिन्छ । त्यस्तै प्रदेशका ६ भण्डारणमा कुल २२ हजार लिटर क्षमता छ जसमा ९३ हजार सात सय ५० का दरले पाँच लाख ६२ हजार पाँच सय डोज खोप राख्न सकिन्छ ।

त्यस्तै त्रिभुवन विमानस्थलमा तीन लाख र राष्ट्रिय औषधि प्रयोगशालामा दुई लाख १२ हजार पाँच सय डोज खोप राख्न सकिन्छ । तर, भेरोसेल खोपको एक भाइलमा जम्मा दुई डोज हुने भएकाले भण्डारण गर्न अझ धेरै ठाउँ चाहिन्छ । यो खोप देशैभरका भण्डारणमा २२ देखि २४ लाख डोज राख्न सकिने विभागले जनाएको छ ।

भण्डारणको अभाव भएको यो बेला आइसकेको खोप खपत गर्ने तदारुकता पनि देखिएको छैन । जनता खोपको पर्खाइमा छन् तर सरकारले खोप लगाउने कार्यतालिका अझै सार्वजनिक गरेको छैन । काठमाडौं उपत्यकाबाहिर ६२ वर्षभन्दा माथिकाले र उपत्यकामा ६० वर्षभन्दा माथिकाले खोप लगाइसकेका छन् ।

अमेरिकाले दिने १५ लाख डोज जोन्सन एन्ड जोन्सन कम्पनीको खोप सोमबार ल्याइँदै छ । यो खोप रोटा भाइरसविरुद्धको खोपका लागि छुट्याएको ठाउँमा राख्ने तयारी छ । रोटाविरुद्धको खोप नआउँदासम्म जोन्सनको खोप राख्न लागिएको खोप भण्डारण शाखा प्रमुख बडेबाबु थापाले बताए । ‘रोटा खोप आयो भने भण्डारण गर्न समस्या पर्न सक्छ,’ उनले भने, ‘कोरोनाविरुद्धको खोप तत्काललाई त्यहाँ भण्डारण गर्न सकिन्छ ।’ चीनबाट थप खोप ल्याउँदा भने कहाँ भण्डारण गर्ने भन्ने कार्ययोजना छैन । बिहीबार बेइजिङ जाने जहाजले शुक्रबार कम्तीमा ८ लाख डोज खोप ल्याउने नेपाल वायु सेवा निगमले जनाएको छ । तेस्रो खेपको खोप लिन साउन ७ मा जहाज चीन जाने निगमको कार्यसूची छ ।

विभागका खोप शाखा प्रमुख डा. झलक शर्मा गौतमले भने खोप भण्डारण स्थलको समस्या नहुने दाबी गरे । ‘भण्डारणको समस्या पर्दैन, असार अन्तिमसम्म खोप लगाउने कार्ययोजना आउँदै छ,’ गौतमले भने, ‘अब खोप लगाउने प्राथमिकतामा ५५ वर्षमाथिका नागरिक पर्नेछन् ।’

प्रकाशित : असार २८, २०७८ ०६:५३
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

बिरामीबाट लाखौं असुलेर सरकारसँग उपचार खर्च माग

उपचार जनरल बेडमा, खर्च दाबी आईसीयूको, दुर्घटनामा परेका बिरामी संक्रमितको सूचीमा
मकर श्रेष्ठ

काठमाडौँ — विराटनगर–९ सिद्धार्थ चोकका ४२ वर्षीय अशोककुमार साहलाई गत वैशाख ८ मा कोरोना संक्रमण देखियो । उनी दुई दिन होम आइसोलेसनमा बसे । अक्सिजन लेबल कम भएपछि उनी नजिकैको कोसी अस्पतालमा भर्ना भएर तीन दिन उपचार गराए । सरकारीभन्दा निजी अस्पतालमा राम्रो उपचार हुने आसमा उनलाई विराट मेडिकल कलेजमा भर्ना गरियो ।

चितवन मेडिकल कलेज, काठमाडौं मेडिकल कलेज र विराट मेडिकल कलेजमा कोरोना संक्रमितको उपचार गराउँदा तिरिएका बिल ।मेडिकल कलेजले भने उनीहरूको निःशुल्क उपचार गरेको दाबी गर्दै सरकारसँग शोधभर्ना मागेको छ ।

भर्ना भएको १७ औं दिनमा उनको मृत्यु भयो । उनका छोरा राकेश उपचार र औषधिमा १० लाख रुपैयाँभन्दा बढी खर्च भएको र सबै आफैंले बेहोरेको बताउँछन् । अस्पताल प्रशासनले भने अशोकको उपचार निःशुल्क गरेको भन्दै भुक्तानीका लागि स्वास्थ्य मन्त्रालयमा माग गरेको छ ।

स्वास्थ्य मन्त्रालयमा उपचार खर्च दाबी गरेकाहरूको खोजी गर्ने क्रममा कान्तिपुरले साहको परिवारले अस्पतालमा १७ दिनमा ७ लाख ५ हजार ४ सय १० रुपैयाँ तिरेको पाइएको छ । अस्पतालले आईसीयू बेड शुल्क मात्रै ४ लाख १० हजार रुपैयाँ लिएको छ । आईसीयू बेडको शुल्क दिनको ३५ हजारका दरले लिइएको छ । ‘कन्सल्टेसन चार्ज’ भन्दै २ हजार ५ सयका दरले १७ दिनको ४२ हजार ५ सय रुपैयाँ अस्पतालले लिएको छ । भेन्टिलेटरसहित आईसीयूको १५ हजारका दरले १ लाख ९५ हजार रुपैयाँ लिएको छ । ‘ल्याब र फार्मेसीको बिल त कति हो कति ?’ राजेशले भने ।

विराट मेडिकल कलेजले वैशाखमा निःशुल्क उपचार गरेको भनिएकामध्ये २९ जनालाई सम्पर्क गर्दा २१ जनाबाट पैसा लिएको पाइएको छ । विराटका सञ्चालक ज्ञानेन्द्रमान सिंह कार्कीले संस्था बचाउन तिर्न सक्नेबाट लिएर तिर्न नसक्नेको निःशुल्क उपचार गरेको दाबी गरे । सरकारले उपलब्ध गराएको रकम पर्याप्त नभएकाले बिरामीसँग लिएर संस्था सञ्चालन गरेको उनको भनाइ छ । ‘काठमाडौंको कोठामा बसेर उपचारबापत यति दिँदा हुन्छ भनेर हिसाब गरेजस्तो हुँदैन । कति खर्च लाग्छ, उपचार गर्दै जाँदा थाहा हुन्छ,’ उनले भने, ‘सरकारले उपलब्ध गराउने भनिएको रकमले पुग्दैन । आईसीयूमा राखेर १५ हजारमा उपचार गर्नू भन्नु पागलपन हो । यो रकममा उपचार गर्न सकिँदैन भन्न पनि पाउनुपर्‍यो ।’

सरकारले सामान्य लक्षण भएका संक्रमितको उपचार गर्दा दिनको ३ हजार ५ सय, मध्यम जटिल भएकाको उपचार गरे ७ हजार र जटिल एवं क्रिटिकलको उपचार गरेको भए १५ हजार रुपैयाँ दिने निर्णय गरेको छ । यो सुविधाका लागि सामान्य रगत परीक्षण (सिरम युरिया, क्रियटिनिन, सुगर, सीआरपी, सीबीसी, हेमोग्लोबिन, प्लेटलेट, ईएसआर, एएसटी, एएलटी), छातीको एक्सरे, उपचारमा प्रयोग हुने स्लाइन तथा सामान्य औषधि, शय्याको शुल्क लिन पाइँदैन । खाजा, खानासहित चार छाक, चिकित्सक तथा नर्सको राउन्ड, अक्सिजन पनि निःशुल्क छ । ‘कसैले सःशुल्क सेवा लिने भनी अस्पताल भर्ना गरेको छ भने पनि लिखित रूपमा मञ्जुरी गराउनुपर्ने हुन्छ । अन्यथा त्यस्ता संक्रमितलाई निःशुल्क उपचार गर्नुपर्ने हुन्छ,’ मन्त्रालयले जेठ २७ मा जारी गरेको सूचनामा भनिएको छ, ‘सेवाग्राहीको विवरण फरक परेमा, शुल्क लिएमा सोधभर्ना उपलब्ध नगराइने, अस्पतालको दर्ता खारेज गर्ने सचिवस्तरीय निर्णय भएको जानकारी गराइन्छ ।’

विराटका सञ्चालक कार्कीले भने एक जना मेडिकल अफिसरको तलब २ लाख २० हजार, नर्सलाई १ लाखभन्दा बढी तलब दिनुपर्ने भएकाले सरकारले दिने रकम अपुग हुने बताए । ‘तिर्न सक्ने बिरामीबाट नलिए कसरी संस्था चल्छ ?’ उनले भने, ‘१० करोड त कोरोनाको बेला फ्रि गरें होला । संस्थालाई चलाउन रकम लिनु बाध्यता हो । मलाई कोरोनाका बेला कमाउनु छैन । संस्था बाँचेन भने अरू हजारौंले मर्नुपर्छ । तिर्न सक्नेलाई तिराएको हो ।’

चितवन मेडिकल कलेज (सीएमसी) ले पनि कोरोना संक्रमितबाट पैसा लिएर ‘उपचार निःशुल्क गरेको’ भन्दै स्वास्थ्य मन्त्रालयमा उपचारबापतको रकम माग गरेको छ । सीएमसीले निःशुल्क उपचारको दाबी गरेकामध्ये कपिलवस्तुकी बिन्दु शर्मा एक हुन् । सीएमसीमा उनलाई ६ दिन आईसीयूमा राखेर उपचार गरिएको थियो । उपचारमा ७ लाख खर्च भएको उनको भनाइ छ । अस्पतालमा मात्रै १ लाख ३८ हजार ७ सय ५० रुपैयाँ बुझाएको बिल उनीसँग छ । अस्पतालले आईसीयू बेड शुल्क दिनको १५ हजारका दरले लिएको छ । ‘हामीलाई एक रुपैयाँ पनि छुट दिइएन,’ शर्माले भनिन्, ‘अस्पतालमा बेड चार्जभन्दा बढी औषधि र ल्याबमा तिर्‍यौं ।’ अस्पतालले भने उनलाई ७ दिन भेन्टिलेटरमा राखेर उपचार गरेको भन्दै मन्त्रालयसँग उपचार खर्च मागेको हो । ‘अस्पतालले निःशुल्क उपचार गरेको भनेर सरकारसँग पैसा मागेको भए हामीले तिरेको पैसा फिर्ता गरोस्,’ उनले भनिन् ।

सीएमसीले चितवन भरतपुर–२ की तारा गुरुङको पनि निःशुल्क उपचार भएको दाबी गरेको छ । गुरुङले भने अस्पतालमा ४ लाख रुपैयाँभन्दा बढी तिरेको बताइन् । नवलपरासी प्रतापपुरकी ८० वर्षीया फूलमाया गुरुङको पनि निःशुल्क उपचार भन्दै अस्पतालले सरकारसँग रकम माग गरेको छ । बिरामीका आफन्तले भने अस्पतालमा दुई दिनको ५८ हजार ४ सय ८५ रुपैयाँ तिरेका छन् ।

सीएमसीका सञ्चालक डा. हरिशचन्द्र न्यौपानेले पीसीआर परीक्षणको रिपोर्ट पोजिटिभ आउनुअघि र नेगेटिभ आइसकेपछि अस्पताल बस्दा मात्रै शुल्क लिएको दाबी गरे । ‘अस्पतालमा भर्ना हुन आउँदा पोजिटिभ भएको हुँदैन । पीसीआर रिपोर्ट नआएसम्म विभिन्न परीक्षण गर्नैपर्ने हुन्छ । परीक्षण गर्दा र बेड चार्ज लाग्छ,’ उनले भने, ‘पोजिटिभ आएपछि शुल्क लिएका छैनौं ।’ सीएमसीले वैशाखमा २ सय १२ जनालाई निःशुल्क उपचार गरेको दाबी गर्दै मन्त्रालयमा सोधभर्ना माग गरेको छ । तर अधिकांशसँग पैसा लिएको पाइएको छ ।

सीएमसीले दुर्घटनामा परेर उपचार गर्न आएकाको पनि कोराना संक्रमितको उपचार गरेको भन्दै विवरण पेस गरेको पाइएको छ । बाबुराम उपाध्याय दुर्घटनामा परेर सीएमसी भर्ना भएका थिए । अस्पतालले उनलाई दैनिक बेड चार्ज १२ हजार रुपैयाँ लिएको थियो । सीएमसीले उनलाई पनि कोरोना संक्रमितको सूचीमा राखेर सरकारसँग उपचार खर्च दाबी गरेको छ । जनरल बेडमा उपचार गरिएकालाई पनि आईसीयू र भेन्टिलेटरमा राखेर उपचार गरेको सूचीमा राखिएको छ । हरि बर्तौलाले सीएमसीको एचडीयूमा ८ दिन उपचार गराए । दिनको सात हजार रुपैयाँका दरले पैसा पनि तिरे । तर अस्पतालले १० दिन एचडीयूमा उनको उपचार गरेको भन्दै गलत विवरण मन्त्रालयमा पेस गरेको छ । औषधि, उपचारका क्रममा साढे दुई लाख रुपैयाँ सकाएको उनले बताए । अस्पताल लैजाँदै गर्दा बाटोमै मृत्यु भएका दीपेन्द्र बाँस्तोलाको पनि भेन्टिलेटरमा उपचारका क्रममा मृत्यु भएको विवरण सीएमसीले पेस गरेको छ ।

अजित थापा ६ दिन एचडीयूमा भर्ना भएकी थिइन् । उनी १० दिन बसेको भन्दै सरकारसँग भुक्तानी माग गरिएको छ । उनको उपचारमा २ लाख १० हजार रुपैयाँ खर्च भएको परिवारले जनाएको छ । त्यस्तै पवित्रा खत्री एचडीयूमा ३ दिन भर्ना भएकी थिइन् तर सात दिनको सोधभर्ना माग गरिएको छ । मीरा शर्मा कोइराला कोरोना देखिएपछि होम आइसोलेसनमा बसिन् । तर उनको नाम पनि भर्ना भएका बिरामीको सूचीमा छ । बन्दना महतो चार दिन एचडीयूमा भर्ना भएकी थिइन् । उनको आईसीयूमा भर्ना गरेर सात दिन उपचार गरेको भन्दै सरकारसँग पैसा मागिएको छ । २ दिन जनरल बेडमा बसेका सरोजलाई ८ दिन आईसीयूमा भर्ना भएको भनेर सीएमसीले विवरण पेस गरेको छ । कर्णमान शाक्यले जनरल वार्डमा तीन दिन बसेर ४० हजार रुपैयाँ तिरेका थिए । अस्पतालले उनलाई पनि आईसीयूमै भर्ना गरेको भनेको छ । तिलप्रसाद लम्साल जनरल वार्डमा चार दिन बसेका थिए । तर अस्पतालले उनलाई ५ दिन अस्पतालको आईसीयूमा राखेको विवरण पेस गरेको छ ।

काठमाडौं मेडिकल कलेजले पनि निःशुल्क उपचार गरेको दाबी गरिएका संक्रमितसँग पैसा लिएको पाइएको छ । भक्तपुर थिमिका थानेश्वर दाहाल र उनकी श्रीमती निर्मला घिमिरे कोरोना संक्रमण भएपछि सिनामंगलस्थित काठमाडौं मेडिकल कलेजमा भर्ना भएका थिए । गत वैशाख ८ मा कोरोना पोजिटिभ देखिएका दाहाललाई १२ गते अस्पताल भर्ना गरिएको थियो । भर्ना भएको ५ औं दिनमा उनको मृत्यु भयो । उनलाई भेन्टिलेटरमा तीन दिन मात्र राखिएको थियो । काठमाडौं मेडिकल कलेजले भने ६ दिन भेन्टिलेटरमा राखेर उपचार गरेको भन्दै उपचार खर्च मन्त्रालयसँग मागेको छ । ‘जे जति खर्च भएको छ, सबै हामीले तिरेका छौं । अस्पतालले सरकारसँग पैसा लिने हो भने हामीले तिरेको फिर्ता गर्नुपर्छ,’ मृतककी श्रीमती घिमिरेले भनिन्, ‘हाम्रो नाम बेच्नेलाई कारबाही होस् ।’ उनले बेड र उपचारको शुल्क मात्रै अस्पताललाई ९१ हजार एक सय रुपैयाँ तिरेको जानकारी दिइन् । उनका अनुसार औषधि उपचारमा सबै गरेर साढे चार लाख रुपैयाँ खर्च भएको थियो ।

काठमाडौं मेडिकल कलेजका सञ्चालक सुनील शर्माले कमाउने नियतले नभई प्राविधिक कारणले तथ्यांक गलत परेको हुन सक्ने बताए । ‘महिनाको १० करोड घाटा सहेर संक्रमितलाई बचायौं । रातदिन नभनी काम गर्‍यौं । कुनियत राखेको भए त्यो बेला जति पनि लिन सक्थ्यौं,’ उनले भने, ‘मन्त्रालयमा बुझाएको विवरणमा केही समस्या हुन सक्छ । त्यसैलाई देखाई अस्पतालको बदनाम गरेर हामीले मागेको सोधभर्ना नदिने नियत पनि राखेको हुन सक्छ ।’ परिवारका सदस्य र ७५ प्रतिशतभन्दा बढी कर्मचारीलाई कोराना लागेका बेला जनताको सेवा गर्दा धन्यवाद दिनुपर्नेमा उल्टै मन्त्रालयले बदनाम गरेको उनको आरोप छ ।

स्वास्थ्य मन्त्रालयका सहप्रवक्ता डा. समीरकुमार अधिकारीले अस्पतालले संक्रमितको उपचार गरेबापत सोधभर्नाका लागि विवरण पठाएअनुसार रुजु गर्ने क्रम जारी रहेको बताए । अस्पतालले निःशुल्क उपचार गरेको भनिएको व्यक्तिलाई सम्पर्क गरेर छानबिन भइरहेको उनले बताए । ‘जसको निःशुल्क उपचार गरिएको हो, उसको मात्रै सोधभर्ना हुन्छ । पैसा लिएर पनि लिएकै छैन भनेर मागदाबी गरिएको रहेछ भने दिँदैनौं,’ उनले भने, ‘केही अस्पतालले शुल्क लिएका बिरामीको पनि नाम समावेश गरेको पाइएको छ ।’ केहीले आफ्ना कर्मचारीको विवरणसमेत समावेश गरेका छन् ।

विराट मेडिकल कलेजका सञ्चालक कार्कीले कोरोना लागेका व्यक्तिको अरू रोगको उपचार गरेबापत पनि बिरामीसँग शुल्क लिएको बताए । ‘कोरोना संक्रमितको लिभर, मुटु, फोक्सोसम्बन्धी वा अरू रोग पनि हुन्छ । सरकारले त कोभिडको मात्रै निःशुल्क उपचार गर्नु भनेको हो । नाम एउटा, रोगको उपचार अरूको पनि गर्नुपर्ने हुँदोरहेछ,’ उनले भने, ‘कतिपय बिरामीको यस्ता उपचारको पनि शुल्क लिएका हौं ।’ विराटनगरकी रिमा नेपालले अलगै रोगको मात्रै नभएर कोरोनाको पनि शुल्क तिरेको दाबी गरिन् ।

प्रकाशित : असार १९, २०७८ ०८:५२
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×