निजीले पनि ल्याएनन् खोप- समाचार - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

निजीले पनि ल्याएनन् खोप

कोभ्याक्सिन, कोभिसिल्ड, स्पुतनिक–५ खोप ल्याउन नेपाली एजेन्टले अनुमति लिएको तीन महिना बित्यो
मकर श्रेष्ठ

काठमाडौँ — सरकारबाट अनुमति पाएको तीन महिना बितिसक्दा पनि निजी कम्पनीले कोरोनाविरुद्धको खोप भित्र्याउन सकेका छैनन् । आयात अनुमति नपाउँदासम्म शक्ति केन्द्र धाएका खोप कम्पनीका नेपाली प्रतिनिधिहरू पछिल्लो समय चुपचाप छन् । ‘सरकारले अनुमति दियो भने हामी ल्याइदिन्छौं भन्थे । अनुमतिको तीन महिनाभन्दा बढी भइसक्यो, कसैले ल्याएनन्,’ अनुमति दिँदाका स्वास्थ्यमन्त्री हृदयेश त्रिपाठीले भने, ‘हामी भूगोलभित्र बहादुर छौं, भूगोल बाहिर गएपछि आफ्नो हैसियत थाहा भइहाल्छ ।’

फाइल तस्बिर : रोयटर्स

सरकारले खोपको लागतमा १० प्रतिशत नाफा राखेर बिक्री गर्न सक्ने गरी तीन कम्पनीलाई आयातको अनुमति दिएको थियो । भारतको भारत बायोटेक कम्पनीको कोभ्याक्सिन, सिरम इन्स्टिच्युट अफ इन्डियाको कोभिसिल्ड र रुसको गामालिया इन्स्टिच्युटले विकास गरेको स्पुतनिक–५ खोप ल्याउन नेपाली एजेन्टहरूले अनुमति लिएका हुन् । कोभिसिल्डका लागि माघ २, स्पुतनिक–५ लाई वैशाख ७ र कोभ्याक्सिन ल्याउन चैत ६ मा सरकारले अनुमति दिएको हो । चीनको सिनोभ्याक लाइफ साइन्सेस कम्पनीको सिनोभ्याक खोपलाई भने जेठ २१ मा सरकारले प्रयोगको मात्र अनुमति दिएको छ । सिनोभ्याकको मूल्य तय नहुँदा आयात अनुमति नदिइएको हो । ‘सरकारलाई नै खोप ल्याउन यति गाह्रो छ । सीमित देशमा उत्पादन भइरहेको छ । हामीले प्रक्रिया पूरा गरेर आयातको अनुमति दिन खोज्दा सचिव र मन्त्रीले खोप ल्याउन रोके भन्दै हिँडे,’ पूर्वस्वास्थ्यमन्त्री त्रिपाठीले भने ।

औषधि व्यवस्था विभागले चैत १ मा खोप आयात गर्न चाहने निजी कम्पनीका लागि निवेदन आह्वान गरेको थियो । खोपको कम्पनी मूल्य, ढुवानी, भण्डारण, सम्बन्धित मुलुकको कर, सेवा, शुल्कसमेत विश्लेषण गरी मुनाफा बढीमा १० प्रतिशत राखेर मूल्य प्रस्ताव गर्न विभागले भनेको थियो । यसरी प्रस्ताव गर्दा खोपमा आपूर्ति गर्न सकिने परिमाण र लाग्ने समयको प्रक्षेपणसमेत पेस गर्नुपर्ने थियो । खोप ल्याउन अनुमति पाएका चारवटै कम्पनी हुकम फर्मास्युटिकल्स (कोभिसिल्ड), इमरल्ड फर्मा (कोभ्याक्सिन), लोमस फर्मास्युटिकल्स (स्पुतनिक–५) र बायोम्याटिक्स (सिनोभ्याक) सम्पर्कमै रहेको विभागका प्रवक्ता सन्तोष केसीले बताए । ‘खोप ल्याउने प्रयासमा छौं भनिरहेका छन् तर सकेका छैनन्,’ उनले भने ।

एक मात्रा कोभिसिल्ड १ हजार ७ सय र कोभ्याक्सिन २ हजार ६ सय तथा दुई मात्रा स्पुतनिक–५ खोप ३ हजार ४ सय रुपैयाँमा बिक्री गर्न विभागले अनुमति दिएको छ । कोभिसिल्ड र कोभ्याक्सिनका नेपाली एजेन्टले भारत सरकारले अनुमति दिनेबित्तिकै खोप ल्याउने दाबी गरेका थिए । ‘भारतको अवस्था बिग्रिएको छ । सुधार भएपछि खोप ल्याउँछौं,’ इमरल्ड फर्माका निर्देशक सुरेन्द्र नायरले भने, ‘हामीले ५ लाख खोप अर्डर गरेको साढे दुई महिना भइसक्यो । कम्पनी पनि नेपालमा खोप दिन आतुर छ । तर भारत सरकारले अनुमति नदिएसम्म ल्याउन सकिँदैन । परराष्ट्र मन्त्रालयमार्फत भारतलाई खोप पठाउने व्यवस्था गरिदिन आग्रह पनि गरेको हो  तर केही परिणाम आएन ।’ भारतले खोप निर्यातको अनुमति दिएको एक सातामा ल्याउन सकिने दाबी उनले गरे । भारतकै कोभिसिल्ड त सरकारले सम्झौता गरीवरी अग्रिम पैसा दिँदा पनि १० लाख मात्रा आएको छैन ।

नेपालमा आपत्कालीन प्रयोगको अनुमति पाएको चीनको भेरोसेलको भने यहाँ छुट्टै प्रतिनिधि छैन । सिनोभ्याकका प्रतिनिधि एवं बायोमेटिक्स कम्पनीका म्यानेजिङ डाइरेक्टर बीके भण्डारीले सरकारले खोपको मूल्य स्वीकृत नगर्दा खोप ल्याउन नसकिएको बताए । ‘हामीलाई विभागले खोप प्रयोगको अनुमतिको पत्र दिएको छ । तर बिक्री गर्ने मूल्य स्वीकृत गरेर आयात अनुमति भने दिइसकेको छैन,’ उनले भने, ‘अनुमति दिने हो भने १२ दिनभित्र खोप ल्याउन हामी तयार छौं ।’ विभागका प्रवक्ता केसीले सिनोभ्याकको नेपाली प्रतिनिधिको आधिकारिकतामाथि विवाद भएकाले अनुमति दिन रोकिएको बताए ।

उत्पादन र मागको तालमेल नमिलेकै कारण खोप ल्याउन नसकिएको स्पुतनिक–५ का नेपाल प्रतिनिधि प्रज्वल पाण्डेले बताए । ‘मुख्य समस्या माग र आपूर्तिकै हो । अरू केही कारणले रोकिएको होइन । हामीले अर्डर गरिसकेका छौं । उताबाट नेपाल प्राथमिकतामा छ भन्ने खबर आएको छ,’ उनले भने, ‘कहिले आउँछ भन्ने यकिन छैन । किनभने खोपको माग विश्वभर छ । त्यहाँ पनि खोप सरकारी नियन्त्रण छ ।’ प्राथमिकताका आधारमा नेपालले चाँडै खोप पाउन सक्ने उनले बताए ।

अनुमति पाएका कम्पनीहरूले खोप ल्याउन नसकेपछि स्वास्थ्य मन्त्रालय र औषधि व्यवस्था विभागले विकल्प रोज्न थालेका छन् । एउटा मात्रै कम्पनीलाई अनुमति दिनेभन्दा थप अरूलाई पनि अनुमति खुला गर्ने मन्त्रालयले तयारी गरेको छ । ‘सीमित व्यक्ति र कम्पनीलाई मात्रै अनुमति दिँदा खोप ल्याउन सक्ने देखिएन,’ विभाग स्रोतले भन्यो ।

प्रकाशित : असार १६, २०७८ ०८:०४
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

खोपबारे हरेक मन्त्रीका कुरा चर्का

स्वास्थ्यमन्त्री श्रेष्ठले भने– ‘खोप ल्याएर चमत्कार देखाउनेछौं’
मकर श्रेष्ठ

काठमाडौँ — ‘जनताले नो भोट, नो खोप भनेका छन्, हामी एस खोप, एस भोट गराउँछौं,’ यो भनाइ बिहीबार मात्र स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयको नयाँ जिम्मेवारी पाएका मन्त्री कृष्णगोपाल श्रेष्ठको हो । सरकारले खोपको व्यवस्था नगरेसम्म मध्यावधि निर्वाचनमा भोट हाल्न नजाने सर्वसाधारणको अभिव्यक्ति सुनिन थालेपछि मन्त्री श्रेष्ठले शुक्रबार स्वास्थ्य मन्त्रालयको कार्यभार सम्हाल्दा खोपको व्यवस्था गर्ने भाषण गरेका हुन् ।

स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयमा शुक्रबार नवनियुक्त स्वास्थ्य तथा जनसंख्यामन्त्री कृष्णगोपाल श्रेष्ठ पदभार ग्रहणपछि कर्मचारीसँग परिचयात्मक कार्यत्रमलाई सम्बोधन गर्दै । तस्बिर : रासस

‘खोपका बारेमा अब धेरै हल्ला होइन, काम गरेर देखाउँछौं,’ उनले भने, ‘हामी कुराभन्दा काममा विश्वास गर्छौं, त्यसैले हल्ला नगरीकन छिट्टै खोप ल्याएर चमत्कार देखाउने छौं ।’ खोप लगाउने प्राथमिकता बाढीपहिरो प्रभावित क्षेत्रका सर्वसाधारणलाई दिने उनले बताए । खोप ल्याउन विभिन्न मुलुकसँग छलफल भइरहेको उनले बताए ।

तत्कालीन स्वास्थ्यमन्त्री हृदयेश त्रिपाठीले जेठ १० को पत्रकार सम्मेलनमा अमेरिका, बेलायत, रुस, भारत र चीन सरकारसँग खोप खरिदका लागि सहजीकरण गरिदिन अनुरोध गरिएको बताएका थिए । त्रिपाठीले मात्रै नभई प्रधानमन्त्री केपी ओलीले समेत विभिन्न मुलुकका राजदूतलाई भेटेर खोपका लागि आग्रह गरे । राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीले पनि खोप उत्पादन गर्ने मुलुकका राष्ट्र प्रमुखलाई समेत पत्राचार गरिन् तर कसैले पत्याएका छैनन् । चीनबाट ४० लाख खोप खरिद गरेर ल्याउन लागेको हल्ला चलेको छ तर सरकारले त्यसलाई सार्वजनिक गरेको छैन ।

कोरोना संक्रमण सुरु भएयता तीन जना स्वास्थ्यमन्त्री भए । उनीहरू सबैले आफ्नो प्राथमिकता खोप ल्याउने भन्न छाडेका छैनन् । त्रिपाठीले मन्त्री भएको केही दिनमै खोप ल्याउने चमत्कार हुने बताएका थिए । बुधबार मन्त्रालयको जिम्मेवारी सम्हालेका श्रेष्ठ पनि उनकै शैलीमा खोप ल्याएर चामत्कारिकता देखाउने बताएका छन् । सबैजसो स्वास्थ्यमन्त्रीहरूले ७२ प्रतिशत जनतालाई खोप लगाउने बताएका थिए तर अहिलेसम्म १० लाखभन्दा बढी खोप खरिद गर्नै सकेको छैन । ‘स्वास्थ्यमा जो मन्त्री भएर आए पनि खोप ल्याउने प्रतिबद्धता जनाउँछन तर पूरा हुन सकेको छैन,’ मन्त्रालयका एक उच्च तहका कर्मचारीले भने, ‘अहिलेका मन्त्रीको पनि खोप लगाइछाड्ने अठोट छ । काम गरेपछि थाहा होला ।’

१९ दिन स्वास्थ्यमन्त्री भएका शेरबहादुर तामाङले पनि नियुक्ति भएको भोलिपल्ट जेठ २४ मा श्रेष्ठले जस्तै सबै नेपालीलाई खोप दिने सरकारको पहिलो प्राथमिकता रहेको बताएका थिए । ‘जसरी भए पनि छिटो खोप ल्याएर सबै नेपालीका लागि खोप सुनिश्चित गर्ने लक्ष्य रहेको छ । रोग लागेपछि उपचार गर्नेभन्दा रोग लान नदिन खोपको सहज उपलब्धताका लागि मेरो प्रहिलो प्राथमिकता हुनेछ,’ उनले भनेका थिए, ‘केही महिनाभित्र सबै नेपालीले खोप दिन सबै उपाय लगाइनेछ ।’

सर्वोच्चको आदेशपछि उनी स्वास्थ्य मन्त्रीबाट बाहिरिए तर खोप आउने आश्वासन भने बाँड्न भुलेनन् । तामाङले फेसबुकमा स्टाटस लेखेका छन,‘खोप ल्याउनेसम्बन्धी सबै प्रक्रिया भएको र केही दिनमा नै खोप आउने सुनिश्चित भएको छ । यदि पछिल्लो राजनीतिक घटनाक्रमले खोप आउन ढिलो हुने र नेपाली नागरिकको जीवनमाथि नै तलमाथि भएमा त्यसको नैतिक जिम्मेवारी मेरो हुनेछ । राजनीतिको खेलमा नेपाली नगरिकको जीवनमाथि खेलवाड गर्ने छुट कसैलाई छैन ।’

उनीभन्दा अघिका त्रिपाठीले पनि खोप खरिद, पारदर्शिता र स्थानीय तहमा आभारभूत अस्पताल बनाउने विषयलाई प्राथमिकतामा राखेको दाबी गर्थे । उनको पालामा २२ लाख ४८ हजार खोप अनुदानमा आयो । २० लाख खरिदका लागि अग्रिम पैसा दिए पनि १० लाख मात्रै आयो बाँकी १० लाख अझै आएको छैन । थप ५० लाख डोज खरिदको प्रस्ताव गरे पनि कमिसनमा कुरा नमिलेर खरिद नगरेको अभिव्यक्तिले उनी आलोचित बने ।

मन्त्रीबाट बाहिरिँदा उनले पनि भारतबाट १७ लाख खोप दुई साताभित्रै आउने दाबी गरेका थिए । तर, अझै आएको छैन । सरकारले काम देखाउन दोस्रो मात्राको समेत सुनिश्चित नगरी अनुदान र किनेको खोप लगाए । त्यही खोप लगाएका झन्डै साढे १४ लाखले अझै दोस्रो डोज पाउन सकेका छैनन् ।

प्रकाशित : असार १२, २०७८ ०७:१८
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×