कसरी चल्दै छ संसद् ?- समाचार - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

कसरी चल्दै छ संसद् ?

संक्रमित सांसदलाई छुट्टै हलमा मतदानको व्यवस्था
दलीय आधारमा एक–एक जनाले छोटो मन्तव्य राख्ने
बैठकको अवधि प्रधानमन्त्रीको मन्तव्यमा भर पर्ने
ऋषिराम पौड्याल

काठमाडौँ — प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले प्रतिनिधिसभामा विश्वासको मत लिने सम्पूर्ण प्रक्रिया एकै दिनमा टुंगो लगाइने भएको छ । प्रतिनिधिसभाको आइतबार बसेको कार्यव्यवस्था परामर्श समितिको बैठकमा विश्वासको मत लिने क्रममा सबै प्रक्रिया आजै टुंग्याउने सहमति भएको हो । 

संसद् सचिवालयका सचिव गोपालनाथ योगीका अनुसार कोभिड संक्रमित सांसदलाई छुट्टै हलमा मतदानको व्यवस्था मिलाइएको छ । उनले भने, ‘संक्रमित सांसदहरूले पनि सहज रूपमा मतदान गर्न सक्ने गरी छुट्टै व्यवस्थापन मिलाइएको छ ।’ यसको व्यवस्थापन सरकार र संसद् सचिवालयको समन्वयमा गरिने उनले जनाए । हाल २ सय ५ जना सांसदले मात्र पीसीआर परीक्षण गराएका छन् । सांसदहरूलाई पीसीआर परीक्षण अनिवार्य गरिएको छ । परीक्षण गर्न बाँकी कतिपय सांसद संक्रमित भएर आइसोलेसनमा बसेको सचिवालयले जानकारी गराएको छ । सचिवालय स्रोतका अनुसार कम्तीमा ३० जना सांसद संक्रमित भइसकेका छन् ।

दलीय आधारमा छुट्याइएको बढीमा २ घण्टाको समयमा सत्ता र प्रतिपक्ष सांसदहरूले मन्तव्य राख्ने सहमति कार्यव्यवस्था बैठकमा भएको छ । त्यसका लागि दलीय आधारमा एक–एक जनाले छोटो मन्तव्य राख्ने छन् । मध्याह्न १ बजे सुरु हुने बैठक कति समय चल्छ त्यो भने प्रधानमन्त्री ओलीको मन्तव्यमा निर्भर रहन्छ । प्रधानमन्त्रीलाई बोल्ने समयको बन्देज नहुने भएकाले बैठक सञ्चालन हुने अवधि यकिन गर्न नसकिने संसद् सचिवालयको भनाइ छ । प्रधानमन्त्री ओलीको अनुरोधमा विश्वासको मत लिने प्रयोजनका लागि प्रतिनिधिसभा बैठक बोलाइएको हो । कार्यव्यवस्था परामर्श समितिको बैठकमा सहभागी कांग्रेसका सांसद दिलेन्द्रप्रसाद बडूका अनुसार कोभिड संक्रमण फैलिएका बेला लामो समय हलमा बस्न उचित नभएकाले प्रक्रिया एकै दिन टुंग्याउने सहमति भएको हो । ‘कोभिड विज्ञहरूका अनुसार समूहगत रूपमा लामो समय एउटै हलमा बस्न नहुने भएकाले पनि छोट्याउन खोजिएको हो,’ सचिवालयका एक अधिकारीले भने ।

कसरी लिइन्छ विश्वासको मत ?

बैठक सुरु हुनेबित्तिकै सभामुखले राष्ट्रपति कार्यालयबाट प्राप्त पत्र पढ्नेछन् । राष्ट्रपति कार्यालयबाट प्रधानमन्त्री ओलीले विश्वासको मत लिन चाहेकाले प्रतिनिधिसभा बैठक बस्न आवश्यक रहेको व्यहोराको पत्र संसद् सचिवालयमा प्राप्त भइसकेको छ ।

पत्र पढेपछि सभामुखको अनुपस्थितिमा बैठकको अध्यक्षता गर्ने सांसदहरूको नामावली पढेर सुनाउने कार्यक्रम रहेको छ । त्यसपछि सभामुख सापकोटाले प्रधानमन्त्री ओलीलाई मन्तव्यसहित विश्वासको मत लिने प्रायेजनको प्रस्ताव टेबुल गर्न समय दिनेछन् । ओलीले आफूले विश्वासको मत लिनुपर्नाको कारणसहित मन्तव्य राख्नेछन् । उनको मन्तव्य सकिएपछि दलीय आधारमा निर्धारण गरिएको समयअनुसार पूर्वप्रधानमन्त्री र सांसदहरूले मन्तव्य राख्ने छन् । पूर्वप्रधानमन्त्री र प्रमुख प्रतिपक्षी दलका नेतालाई समयसीमा नतोक्ने परम्परा छ । उनीहरूको मन्तव्य सकिएपछि प्रधानमन्त्री ओलीले फेरि प्रतिउत्तर दिनेछन् । प्रतिउत्तर सकिएपछि सभामुखले विश्वासको मत लिने प्रयोजनअन्तर्गत मत विभाजनको कार्यक्रम घोषणा गर्नेछन् । मत विभाजनका लागि सांसदहरूले हस्ताक्षर गर्नुपर्ने छ । हस्ताक्षर गर्ने रजिस्ट्ररमा हुन्छ वा हुन्न र मत दिन्न भन्ने तीन किसिमको व्यहोराको कोलम राखिएको हुन्छ । सांसदहरूले आफूले चाहेको कोलममा हस्ताक्षर गर्न पाउनेछन् । हस्ताक्षरपछि मतगणना गरेर सभामुखले परिणाम घोषणा गर्नेछन् । संविधानको धारा १०० को उपधारा १ मा प्रधानमन्त्रीले कुनै पनि बखत आफूमाथि प्रतिनिधिसभाको विश्वास छ भन्ने प्रस्ट गर्न आवश्यक वा उपयुक्त ठानेमा विश्वासको मतका लागि प्रतिनिधिसभासमक्ष प्रस्ताव राख्न सक्ने व्यवस्था छ । विश्वासको मतको प्रयोजनका लागि मात्र अधिवेशन बोलाउने व्यवस्था भने संविधानमा उल्लेख छैन । बजेट अधिवेशन बोलाउने समयमा विश्वासको मतको प्रयोजनका लागि मात्र बैठक बोलाइएको हो ।

उक्त धाराको उपधारा २ मा प्रधानमन्त्रीले प्रतिनिधित्व गर्ने दल विभाजन भएमा वा सरकारमा सहभागी दलले आफ्नो समर्थन फिर्ता लिएमा ३० दिनभित्र प्रधानमन्त्रीले प्रतिनिधिसभासमक्ष विश्वासको मतका लागि प्रस्ताव राख्नुपर्ने उल्लेख छ । तर प्रधानमन्त्री ओलीले विश्वासको मत लिने घोषणा गरेपछि मात्र सरकारलाई समर्थन गरिरहेको माओवादी केन्द्रले विश्वासको मत फिर्ता लिएको प्रस्ताव संसद् सचिवालयमा दर्ता गरेको थियो ।

पीसीआर परीक्षणका क्रममा सांसद र सचिवालयका कर्मचारीलाई कोभिड संक्रमण देखिएपछि स्वास्थ्य सुरक्षाको चुनौतीका कारण सांसदलाई प्रतिनिधिसभा बैठक भवनको भुइँतला र माथिल्लो तलामा बस्ने व्यवस्था मिलाइएको छ । सचिवालयका प्रवक्ता तथा सहसचिव रोजनाथ पाण्डेका अनुसार सहभागी सांसदहरू अगाडिपछाडि दुई–दुई मिटरको फरक बस्नुपर्ने मापदण्ड बनाइएको छ । त्यसका लागि बीच–बीचमा दुई–दुईवटा कुर्सी खाली छाडेर बस्नुपर्ने छ । भुइँतलामा ३ सय ९६ र माथिल्लो तलामा ४ सय ७८ कुर्सी छन् । हाल प्रतिनिधिसभामा सभामुखबाहेक २ सय ६६ जना सांसद छन् । सांसद नभएकाहरू पनि मन्त्री भएकाले त्यसमा केही संख्या थप हुने सचिवालयले जनाएको छ । चिकित्सकले बैठक चलेका बेला भवनको ढोका बन्द नगर्न, एसी नखोल्न, सांसदहरूले माक्स नखोली मन्तव्य राख्न तथा एकआपसमा नजिकबाट कुरा नगर्न सुझाव दिएका छन् । प्रधानमन्त्रीलाई दिएको समर्थन फिर्ता लिएपछि माओवादी केन्द्रका सांसदलाई यस पटक प्रतिपक्षी दलको कुर्सीमा बस्ने व्यवस्था मिलाइएको छ ।

प्रकाशित : वैशाख २७, २०७८ ०७:१८
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

अक्सिजन सिलिन्डर फर्काउँदै व्यवसायी

आयोजनाहरुमा खपत हुने सिलिन्डर कटौती गरेर महामारीमा सहयोग
विमल खतिवडा

काठमाडौँ — मुलुकभर कोरोनाका बिरामी बढेसँगै अक्सिजन अभाव देखिएपछि उद्योगी तथा निर्माण सम्बद्ध व्यवसायीले अक्सिजनका सिलिन्डर फर्काउन थालेका छन् ।

व्यवसायीका सम्बद्ध छाता संगठनले अपिल नै जारी गरी महामारीमा सबैको जीवनरक्षा हुने गरी अक्सिजन सिलिन्डर उपलब्ध गराउन आग्रह गरेका छन् । नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघले केही दिनअघि अपिल जारी गर्दै उद्योगी व्यवसायीलाई उद्योगमा रहेका अक्सिजन सिलिन्डर दिएर सघाउन भनिसकेको छ ।

आग्रहअनुसार अक्सिजन प्लान्टमा सिलिन्डर फर्काउने काम जारी रहेको महासंघका अध्यक्ष शेखर गोल्छा बताउँछन् । अहिले कठिन समय भएकाले सबै सिलिन्डर स्वास्थ्योपचारकै लागि खपत हुनुपर्छ भन्नेमा महासंघ दृढ रहेको उनको भनाइ छ । ‘यसको नियन्त्रण सरकार आफैंले गर्दै छ,’ उनले भने, ‘सरकारको आग्रहमा निजी क्षेत्रले यसमा सहयोग गरेको हो ।’

नेपाल क्रसर तथा खानी उद्योग व्यवसायी महासंघले पनि शुक्रबार अपिल जारी गर्दै आआफ्ना उद्योगमा रहेका अक्सिजन ग्यासका खाली तथा भरी सिलिन्डर जिल्ला तथा प्रदेश संघमा रेकर्ड राखी स्थानीय तहमार्फत सरकारलाई उपलब्ध गराउन आग्रह गरेको छ । महासंघमा आबद्ध देशभरका व्यवसायीलाई यो आग्रह गरिएको महासंघका महासचिव पुरुषोत्तम रेग्मीले बताए । उनका अनुसार देशभर ७ सय क्रसर उद्योगी छन् । अहिले ६ सय उद्योग मात्र सञ्चालनमा छन् । ‘यी उद्योगले थोरैमा पनि दुईवटा सिलिन्डर प्रयोग गर्छन्,’ रेग्मीले भने, ‘ठूला उद्योगले मौज्दात राखेर १५ वटासम्म प्रयोग गर्ने गरेका छन्, जसबाट औसतमा ५ वटा आए भने पनि ३ हजार सिलिन्डर देशभरबाट जम्मा हुने अपेक्षा छ ।’ यसको सुरुवात आफैं सिलिन्डर दिएर गरिएको उनको भनाइ छ ।

‘पहिला आफूले ६ वटा सिलिन्डर दिएपछि मात्र मैले अन्य साथीलाई पनि अपिल जारी गरेर आग्रह गरेको हुँ,’ उनले भने, ‘मैले धादिङको थाक्रे गाउँपालिकाका अध्यक्षलाई दिएर सहयोगको सुरुवात गरें ।’ अहिले देशभरबाट सिलिन्डर फर्काउने काम सुरु भएको छ । ‘उद्योगमा चाहिएको बेला आवश्यकताअनुसार अक्सिजन भरेर ल्याउने गरिन्छ,’ उनले भने, ‘नत्र खाली सिलिन्डर नै हुन्छ, त्यही भएर खाली भए पनि उपब्धल गराएर सहयोगको सुरुवात गरिएको हो ।’ अहिले आआफ्नो उद्योगमा भएका सिलिन्डर स्थानीय तहमार्फत सरकारलाई उपलब्ध गराउने काम भइरहेको उनको भनाइ छ ।

स्वतन्त्र ऊर्जा उत्पादकहरूको संस्था नेपाल (इप्पान) ले अपिल जारी गर्दै स्वास्थ्य संस्था तथा आइसोलेसन केन्द्रहरूमा अक्सिजन सिलिन्डरको आवश्यकता बढ्दै गएको भन्दै आयोजनामा रहेका सिलिन्डर उपलब्ध गराउन भनेको छ । अहिलेसम्म कति सिलिन्डर फिर्ता भए भन्ने रेकर्ड आउन नसकेको इप्पानका सचिव बलराम खतिवडा बताउँछन् । ‘एउटा आयोजनामा ६० वटासम्म हुन्छन्, यसमा आधाजस्तो त फर्काइन्छ भन्ने छ,’ उनले भने, ‘मेरो आयोजनामा भएका ३० मध्ये १८ वटा सिलिन्डर प्लान्टमै फर्काइसकेका छौं, अन्य आयोजनाले पनि धमाधम फर्काइरहेका छन् ।’ आयोजनामा फलामका पाइपको काम गर्नुपर्ने भएकाले अक्सिजन राखिएको हुन्छ । पाइप काट्न अक्सिजन चाहिने उनको भनाइ छ ।

अहिले १ सयभन्दा बढी जलविद्युत् आयोजना निर्माणाधीन छन् । सबैसँग अक्सिजन सिलिन्डर रहेको खतिवडाको भनाइ छ । अक्सिजन प्लान्टमा सिलिन्डरको पैसा डिपोजिट गरेर लगिएको हुनाले सिधै आयोजनामा आउने उनको भनाइ छ । त्यसैले प्लान्टमै सिलिन्डर फर्काउने गरिएको छ । उद्योगका अक्सिजन मान्छेलाई प्रयोग गर्न नमिल्ने भएकाले खाली हुनासाथ सिलिन्डर फर्काउन थालिएको उनले बताए । कतिपय आयोजनाको काम अहिले ठप्प छ । तिनमा रहेका अक्सिजन फर्काएर सहयोग गर्ने काम भइरहेको खतिवडाले जानकारी दिए ।

नेपाल निर्माण व्यवसायी महासंघले पनि देशभर सञ्चालनमा रहेका आयोजनालाई अक्सिजन सिलिन्डर उपलब्ध गराउन अपिल गरेको छ । अक्सिजनको आवश्यकता धेरै भएकाले सिलिन्डर फर्काइदिन आग्रह गरिएको महासंघका अध्यक्ष रवि सिंहले बताए । ‘साढे ६ हजार आयोजनामध्ये करिब २ हजार आयोजनामा अक्सिजन सिलिन्डर राखिएको छ,’ उनले भने, ‘आयोजनाहरूबाट सिलिन्डर आउन थालेका छन् ।’

प्रकाशित : वैशाख २७, २०७८ ०७:१४
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×