अमेरिकामा उड्दै छ नेपाली विद्यार्थीको 'गरुडा'- समाचार - कान्तिपुर समाचार

अमेरिकामा उड्दै छ नेपाली विद्यार्थीको 'गरुडा'

गोविन्द पोखरेल

काठमाडौँ — अमेरिकाको न्यु मेक्सिकोमा जुन २२ देखि २६ सम्म विश्वको सबैभन्दा ठूलो विश्वविद्यालयस्तरीय रकेट इन्जिनियरिङ प्रतिस्पर्धा हुँदै छ ।

यो प्रतियोगितामा १० हजारदेखि ३० हजार फिटसम्म उड्न सक्ने ठोस, तरल र हाइब्रिड तीनै प्रकारका ‘केमिकल प्रोपलेन्ट’ प्रयोग हुने रकेटहरू उडाइन्छ । सहभागीहरुले यहाँ ४ देखि ८ इन्च व्यास भएका, ८ देखि २० फिट लम्बाइ भएका रकेटहरुको परीक्षण गर्छन् ।

एक्सपेरिमेन्टल साउन्डिङ रकेट एसोसिएसन (इएसआरए) र स्पेसपोर्ट अमेरिकाको संयुक्त आयोजनामा हुन लागेको ‘स्पेसपोर्ट अमेरिका कप–२०२१’ मा यस वर्ष नेपाली विद्यार्थीहरुले पनि सहभागिता जनाउँदै छन् । काठमाडौं विश्वविद्यालयका तर्फबाट ओपन रकेट्री एन्ड स्पेस सोसाइटी (ओआरएएसएस नेपाल) ले प्रतिस्पर्धा गर्दै छ ।

उनीहरुले त्यहाँ उडाउने आफ्नो रकेटलाई ‘गरुडा’ नाम दिएका छन् । उनीहरु १० के–कोट्स–अल प्रोपल्सन विधामा प्रतिस्पर्धा गर्दै छन् । विद्यार्थीहरुले रकेटको डिजाइन चरण र विभिन्न सफ्टवेयरबाट प्रारम्भिक ‘सिमुलेसन’हरु पूरा गरी प्रतियोगितामा सहभागी हुन आवश्यक मापदण्ड पूरा गरिसकेका छन् ।

पूर्वाञ्चल विश्वविद्यालयको कलेज अफ इन्फर्मेसन टेक्नोलोजी एन्ड इन्जिनियरिङमा पहिलो वर्ष अध्ययनरत २२ वर्षे मोहन तामाङको नेतृत्वमा ३ किलोमिटरसम्म उचाइमा उड्ने ‘गरुडा’को निर्माण भइरहेको छ ।

०००

गरुड एक प्रजातिको चरा हो । हिन्दू धर्मावलम्बीहरु यसलाई विष्णुको वाहनको रुपमा लिन्छन् र पुज्छन् पनि । रकेटको नाम पनि यसैबाट राखिएको तामाङले बताए । उनका अनुसार मार्च १ तारिखका दिन परीक्षण गर्ने तयारीमा रहेको ‘गरुडा’को निर्माण कार्य ४० प्रतिशत सकिएको छ । ११ हजार फिट उचाइसम्म माथि जाने यो रकेटले ४ किलोग्रामसम्मको सर्भिलेन्स २ युनिट क्युबस्याट बोक्न सक्छ । ७.४२ फिट उचाइ रहेको गरुडाको व्यास ६ इन्चको छ । यो प्रतिसेकन्ड १ हजार १ फिटको गतिले उड्न सक्ने तामाङले बताए ।

फाइबर ग्लासबाट निर्माण भइरहेको यो रकेटको तौल २२.६ केजी छ । ज्वाइन्ट्सहरुमा अल्मुनियम प्रयोग गरिएको छ । प्रोपलेन्टका रुपमा प्रयोग हुने ‘एमोनियम पर्कोलेट’ चाहिँ बाहिर देशबाट किनेर ल्याउने उनीहरुको तयारी छ ।

०००

३० जनाको समूहले गरुडा बनाउन कामलाई ७ भागमा विभाजन गरेको छ । उनीहरु बिहान ११ बजेदेखि साँझ ५ बजेसम्म यसमै खटिन्छन् । कहिले थापाथली, पुल्चोक त कहिले काठमाडौं विश्वविद्यालय । उनीहरु सकेसम्म समयमै काम गर्ने योजनामा छन् । हाल प्रोटोटाइप निर्माणको काम ८० प्रतिशत सम्पन्न भए पनि परियोजनाको काम ४० प्रतिशत मात्रै भएको छ ।

रकेटको स्ट्रक्चरल पार्ट्स थापाथली क्याम्पसमा इन्डस्ट्रियल इन्जिनियरिङमा चौथो वर्ष अध्ययन गरिरहेका अमृत ढुंगानाको नेतृत्वले हेरिरहेको छ । मेकानिकल इन्जिनियरिङमा तेस्रो वर्ष अध्ययनरत सुनील बेलवासेको नेतृत्वमा रकेटको रिकभरी पार्टका काम भइरहेका छन् । उडानका क्रममा हुने कम्युनिकेसन र कम्प्युटिङ हेर्ने फ्लाइट कम्प्युटरसम्बन्धी काममा रमेश साउदले नेतृत्व गरिरहेका छन् । उनी इलेक्ट्रिकल एन्ड कम्युनिकेसन इन्जिनियरिङमा तेस्रो वर्ष अध्ययनरत विद्यार्थी हुन् ।

रकेटको प्रोपल्सन र इन्धनसम्बन्धी कामको नेतृत्व किशन मिश्रले लिएका छन् । उनी पुल्चोकमा एरोपस्पेस इन्जिनियरिङमा दोस्रो वर्ष अध्ययनरत छन् । रकेटको भारवाहनसम्बन्धी पे लोडको नेतृत्व कपाली खनालले पाएका छन् । उनी थापाथली क्याम्पसमा इलेक्ट्रिकल एन्ड इलेक्ट्रोनिक्समा चौथो वर्ष अध्ययनरत छन् ।

पोखरा विश्वविद्यालयअन्तर्गतको एनसीआईटीमा सफ्टवेयर इन्जिनियरिङ अध्ययन गरिरहेकी सेर्जा सिर्जन श्रेष्ठले ग्राउन्ड स्टेसनसम्बन्धी कामको नेतृत्व गरिहेकी छन् । पर्याप्त रकम जुटे समयमै ‘गरुडा’को प्रक्षेपण उडान नेपालमा हुनेछ । रकेट निर्माणको सम्पूर्ण कार्य गर्न ८ लाख २८ हजार लाग्ने उनीहरुले बताए । एभिओनिक्स, प्रोपल्सन, रिकभरी, स्ट्रक्चर, मेकानिजम, पेलोड, दर्ता शुल्क र अन्य गरेर १० लाख लाग्ने उनीहरुलाई सघाउँदै आएका हिमालयन साइन्स फाउन्डेसनका अध्यक्ष आतंक बस्नेतले बताए । हाल बस्नेतको नेतृत्वमा फन्ड जुटाउने काम भइरहेको छ ।

नास्टद्वारा अस्वीकृत प्रोजेक्टलाई अमेरिकी संस्थाको स्वीकृति

इन्जिनियरिङ कलेजका विद्यार्थीहरुले निर्माण गर्न लागेको गरुडा रकेटलाई नेपाल विज्ञान तथा प्रविधि प्रतिष्ठान (नास्ट)ले अस्वीकृत गरे पनि अमेरिकी संस्थाले स्वीकृत गरेको हो ।

तस्बिरहरु : अनिस रेग्मी/कान्तिपुर

अघिल्लो वर्ष यही योजना नास्टमा पेश हुँदा ‘अयोग्य’ भनेर फर्काइएको तामाङले बताए । उनले भने, ‘त्यही प्रपोजल हामीले अमेरिका पठाउँदा स्वीकृत भएर प्रतिस्पर्धाका लागि सहभागी हुन मिल्ने भनेर योग्य भन्यो ।’ सरकारी निकायबाट यस्तो कार्यका लागि सहयोग नभएको विद्यार्थीहरुको गुनासो छ । उनका अनुसार शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालयले काम राम्रो भने पनि सहयोग भने गरेन ।

प्रक्षेपण गर्न खर्च अभाव

गरुडा समयमा नै तयार भयो भने यही मार्च १ मा प्रक्षेपण हुनेछ । सोलिड प्रोपलेन्ट प्रयोग गरेर निर्माण गरिएको गरुडाको प्रक्षेपणका लागि करिब ३ किलोमिटर खुला क्षेत्र चाहिन्छ । यसका लागि मनाङ वा मुस्ताङ उपयुक्त ठाउँ हुने तामाङले बताए ।

गरुडा निर्माणमा धेरै खर्च इलेक्ट्रोनिक र प्रोपलेन्टमा लाग्नेछ । प्रोपलेन्टमा लाग्ने केमिकल नेपालमा पाइँदैन । आयात गर्नुपर्ने बाध्यता छ । करिब ७ केजी एमोनियम परक्लोरेट इन्धनको रुपमा प्रयोग हुन्छ । प्रोपलेन्ट रकेट उडाउन प्रयोग हुन्छ । प्रोपलेन्टमा सोलिड स्टेटममा भएको क्यामेकिल बलेपछि यसले ‘थ्रस्ट’ दिन्छ । त्यही ऊर्जा प्रयोग गरेर रकेट उड्ने तामाङले सुनाए ।

कम्युनिकेसनका लागि आवश्यक पर्ने हाई जीपीएस ट्रायकर अनि रिसर्च र डेभलपमेन्टमा धेरै खर्च छ । यसरी कुल खर्च १५ लाख हुने तामाङले बताए । हालसम्म करिब ३ लाख रुपैयाँ संकलन भएको विद्यार्थीले जनाएका छन् ।

याे याेजनामा नेपाल इन्जिनियरिङ एसोसिएसन, हिमालय सोलुसनले एक/एक लाख बराबरको नगद तथा जिन्सी सामग्री सहयोग गरिदिएका छन् । गरुडाको निर्माण समयमै सम्पन्न गर्न राष्ट्रिय आविष्कार केन्द्रले पनि आवश्यक सामग्री प्रदान गर्ने सम्झौता भएको बस्नेतले जानकारी दिए । खर्च अभावका कारण समयमा नै निर्माण सम्पन्न नहुने पो कि भन्ने डर पनि उत्तिकै रहेको उनको भनाइ छ ।

रकेट्री एसोसिएसनका जोन बोन्सोर र ओपन रिसर्च रकेट्रीका जो हिङलिफेले यो योजनाको मेन्टरका रुपमा छन् भने फ्याकल्टी एड्भाइजरमा काठमाडौं विश्वविद्यालयको मेकानिकल इन्जिनियरिङ विभागका शैलेश चित्रकार रहेका छन् ।

प्रकाशित : माघ २०, २०७७ १४:०६
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

अस्ट्रेलियाको कृषि क्षेत्रमा कामदार अभाव

२६ हजारभन्दा बढी कामदार अपुग, नेपालीले देखाएनन् काम गर्ने चासो 
नारायण खड्का

अस्ट्रेलिया — दक्षिण अस्ट्रेलियाबाट एक घण्टाको दूरीमा करिब ३० हेक्टर जमिन लिएर व्यावसायिक खेती गर्दै आएका नेपाली कृषक दीपक लामालाई कोरोनाका कारण कामदारको अभाव भयो । चिनजानका मान्छे मात्र नभई सामाजिक सञ्जालमार्फत समेत आफूलाई कृषि क्षेत्रमा काम गर्ने कामदार चाहिएको जानकारी गराए । तर समयमै कामदार पाउन सकेनन् । 

दक्षिण अस्ट्रेलियास्थित आफ्नो फार्ममा काम गरिरहेका नेपाली कृषक दीपक लामा । तस्बिर : नारायण/कान्तिपुर

थोरै जग्गामा व्यावसायिक खेती गर्ने लामालाई मात्र होइन, अहिले अस्ट्रेलियामा कृषि क्षेत्रमा काम गर्ने कामदारको व्यापक अभाव देखिएको छ । समाचार माध्यमका अनुसार अहिले अस्ट्रेलियाका दुर्गम कृषि क्षेत्रमा काम गर्न मात्र २६ हजारभन्दा बढी कामदारको अभाव छ । न्यु साउथ वेल्स, क्विन्सल्यान्ड, दक्षिण अस्ट्रेलियालगायत राज्यका दुर्गम क्षेत्रमा कामदारकै अभावमा कृषकले कृषि उत्पादन बेच्न नपाएर फ्याँक्नुपरेको समाचारसमेत सार्वजनिक भएका छन् । अस्ट्रेलियाको कृषि क्षेत्रमा कामदारको व्यापक अभाव भएपछि विपक्षी दल लेबरका कृषि प्रवक्ता एड हुसिकले कृषिमन्त्री डेभिड लिटलप्राउडलाई गत साता पत्र लेखेरै समस्याको समाधान गर्न आग्रह गरेका छन् । एएफपीका अनुसार उनले केन्द्र तथा राज्यका मन्त्री सम्मिलित बैठक गर्नसमेत आग्रह गरेका छन् । कोरोना भाइरसको संक्रमण बढेसँगै हरेक वर्ष छोटो समयको कामदार भिसामा आउने विदेशी आउन नपाएपछि यो समस्या अझ चर्किएको हो । सरकारले स्थानीय नागरिकलाई कृषि क्षेत्रमा काम गर्नका लागि आग्रह गरे पनि कामदारको समस्या कायमै रहेको कृषकले गुनासो गरेका छन् । कामदारको अभावमा आफूले फलाएको उब्जनी बोटबाट टिप्न नपाएपछि दसौं हजार बराबरको उत्पादन कृषकले फ्याँक्नुपरेको समाचारमा जनाइएको छ ।

कृषकले कामदारका लागि विशेष किसिमको भिसा सुविधा दिएर भए पनि अहिलेको अभाव कम गर्न आग्रह गरिरहेका छन् । तर यसबारे हालसम्म कुनै ठोस निर्णय भइसकेको छैन । कामदारको अभाव भएपछि पश्चिम अस्ट्रेलिया सरकारले भानुआटुबाट करिब तीन सय कृषि कामदारलाई हालै भित्र्याएको छ । अहिले टिमोर, लेस्टे तथा प्यासिफिक आइल्यान्डका करिब दुई हजार कामदार कृषि क्षेत्रमा काम गरिरहेका छन् ।

अस्ट्रेलियास्थित नेसनल फार्मर्स फेडेरेसनले कृषि क्षेत्रमा देखिइरहेको कामदार अभावलाई कम गर्न विशेष कृषि भिसाको सिर्जना गरेर भए पनि कामदार आपूर्ति गर्न आग्रह गरेको छ । विभिन्न ६ वटा प्रमुख सिद्धान्तलाई सुझावका रूपमा प्रस्तुत गर्दै सरकारलाई त्यसकै आधारमा भिसा योजना अघि ल्याउन अनुरोध गरेको छ । एसोसिएसनले करिब ६० प्रतिशत तरकारी तथा फलफूल खेती गर्ने कृषकले कामदारको अभाव भोग्नुपरेको समेत जनाएको छ । विगत चार वर्षदेखि व्यावसायिक खेती गर्दै आएका नेपाली कृषक लामाले अझै कामदारको अभाव भोगिरहेको बताए । ‘मेरो कृषि फार्ममा मात्र अहिले करिब २० जनाले काम गर्न सक्छन् तर पर्याप्त कामदार पाउन सकेको छैन,’ लामाले कान्तिपुरसँग भने ।

उनका अनुसार कोरोनाका कारण जागिर गुमाएका नेपाली विद्यार्थीलाई नै मध्यनजर गरेर सामाजिक सञ्जाल र इन्टरनेटमा समेत कामदार चाहिएको विज्ञापन राखे पनि उनले कुनै नेपाली कामदार पाउन सकेनन् । ‘म आफू नेपाली भएकाले समेत नेपाली भाइबहिनीलाई काम गर्न आऊन् भनेर विज्ञापन गरेको थिएँ तर खासै कसैले पनि चासो देखाएनन्,’ उनले सुनाए । उनको कृषि फार्ममा अहिले मलेसिया, भारत, भुटानी मूलका नेपालीले काम गरिरहेका छन् ।

अस्ट्रेलियाको कृषि क्षेत्रमा देखिएको कामदार अभाव कम गर्न नेपालबाट समेत कामदार ल्याउने विषयमा सरकारले कूटनीतिक पहल अघि बढाए सफल हुन सक्ने सम्भावना लामा देख्छन् । ‘नेपाल कृषिप्रधान देश भएको र हामीले कृषिमा काम गर्न सक्ने भएकाले समेत सरकारले कूटनीतिक निकायबाट पहल गरे नेपाली कामदारले भिसा पाउन सक्ने सम्भावना छ,’ उनी भन्छन् ।

अस्ट्रेलियास्थित नेपाली राजदूत महेशराज दाहालले दूतावासका तर्फबाट यसबारे विभिन्न भेटका क्रममा औपचारिक र अनौपचारिक पहल गरिरहेको बताए । राजदूत दाहालले नेपाली कामदार भित्र्याउन पाए अस्ट्रेलियाको कृषि आधुनिकीकरण र यसमा आएको विकासबारे ज्ञान लिने र अस्ट्रेलियामा दक्ष र लगनशील कामदारको अभाव केही मात्रामा पूर्ति हुने भएकाले यसबारे भेटघाटका क्रममा कुरा उठाइरहेको दाबी गरे ।

प्रकाशित : माघ २०, २०७७ १३:५१
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×