गुठीको जग्गामा रेस्टुरेन्ट

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — कीर्तिपुरको बाघभैरवस्थित गुठीको जग्गामा रेस्टुरेन्ट सञ्चालनका लागि भौतिक संरचना निर्माण थालिएपछि विवाद भएको छ । नाच प्रशिक्षण गराउने जग्गामा लहना रेस्टुरेन्टले पिलर उठाउन डन्डीसमेत बिछ्याइसकेको छ । कीर्तिपुर नगरपालिका– १ स्थित कित्ता नम्बर १०३ को १ आना ३३ पैसा क्षेत्रफलमा रहेको जग्गामा भवन बनाउन लागिएपछि संस्कृतिविद् र सरोकारवालाहरूले विरोध जनाएका छन् । बाघभैरव माली गुठी, कीर्तिपुर आँग छेँ (कोतघर), दे गुठी, कजी खल: र नाचसँग सम्बन्धित संस्थाहरूले उक्त कार्य नरोकिए कीर्तिपुरका कुनै पनि सांस्कृतिक गतिविधिमा भाग नलिने चेतावनी दिएका छन् ।

‘भवन नबनाउन रेस्टुरेन्ट सञ्चालकलाई पटक–पटक सचेत गराएका छौं,’ बाघभैरव माली गुठियार ईश्वरकुमार मालीले भने, ‘अटेर गरे जात्रा/पर्वमा परम्पराअनुसार गुठीले गर्नुपर्ने सम्पूर्ण पूजापर्व ठप्प पार्छौं ।’ कुनै पनि हालतमा सम्पदा मास्न नदिने उनले बताए । उनका अनुसार गुठी जग्गा लहनाले भाडामा चलाइरहेको थियो ।

गुठी जग्गा बनिरहेको उक्त भवन निर्माण रोक्न कीर्तिपुर नगरपालिका–१ नम्बर वडा कार्यालयले रेस्टुरेन्ट अवस्थित टोलका भजन खलक ‘थाम्बहाल दाफा: खल:’ का नाममा पत्राचार गरेको छ । वडाध्यक्ष हर्ष महर्जनले दुवै पक्षबीच सहमति नभएसम्म भवन निर्माण गर्न नदिने बताए । ‘अहिले भवन बनाउन लागेको जग्गा प्रत्येक १२ वर्षमा हुने बाघभैरव नाच सिकाउने ठाउँ हो,’ उनले भने, ‘यसलाई खुल्ला नै छोड्नुपर्छ ।’

लहना कीर्तिपुर क्षेत्रमा चल्ने नेवारी खाजा घरमध्ये एक हो । स्थानीय केही व्यक्तिको लगानीमा २०६३ सालमा कीर्तिपुर–१ थम्बहाल टोलस्थित सार्वजनिक भवनमा यो रेस्टुरेन्ट स्थापना भएको थियो । लहनाका सञ्चालक राजमान मानवले रेस्टुरेन्टलाई पर्याप्त जग्गा भएको दाबी गर्दै गुठीको जग्गा मास्न नखोजेको प्रतिक्रिया दिए । ‘सार्वजनिक जग्गामा निर्माण गरेर निजी जग्गासमेत सार्वजनिक बनाउन लागेका हौं,’ उनले भने, ‘भवन बनाएपछि पहिलो अधिकार बाघभैरव माली गुठीकै हुनेछ ।’ उनका अनुसार गुठी जग्गाको दक्षिण र उत्तरतिर निजी जग्गा छ । गुठियार र व्यक्तिगत जग्गाधनी दुवैलाई मिलाउन भवन बनाउन लागेको उनले तर्क गरे । ‘सरोकारवालासँग छलफल गरेर सहमतिमा अगाडि बढ्ने सोचले काम रोकिएको हो,’ उनले भने ।

कीर्तिपुर नगरपालिका मेयर रमेश महर्जनले विवाद मिलाउने प्रयास भइरहेको र दुई/चार दिनमै निकास निकाल्ने बताएका छन् ।

संस्कृतिविद् प्रयागमान प्रधान सांस्कृतिक महत्त्व बोकेको जग्गामा कुनै पनि हालतमा भवन बनाउन दिन नहुने बताउँछन् । ‘कीर्तिपुरको सांस्कृतिक सम्पदा कुनै ठाउँ विषेशको मात्र भनाइ राष्ट्रकै सम्पत्ति हो,’ उनले भने ।’
दसैंका बेला लहनाले अटेर गरेर पिलर ठड्याउन डन्डी बिछ्याएपछि बाघभैरव माली गुठियारले विजयादशमीमा कीर्तिपुर कोतघरमा इन्द्र बाजा बजाउन बन्दसमेत गरेका थिए ।

प्रकाशित : कार्तिक ६, २०७६ ०९:३९
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

स्वीकृतिबिनै जग्गा प्लटिङ : कारबाहीमा जनप्रतिनिधिको मौनता

जग्गा व्यवसायीले सडकको पर्खाल नै भत्किने गरी प्लटिङ गरेका छन्
लीला श्रेष्ठ

(भक्तपुर) — भक्तपुरका चारवटै स्थानीय तहमा सार्वजनिक/पर्ति जग्गा अतिक्रमण गरी प्लटिङ भइरहे पनि सम्बन्धितलाई कारबाही हुन सकेको छैन । स्थानीय तहको नेतृत्व लिएका जनप्रतिनिधिले मौन स्वीकृति दिएकाले जग्गा कारोबारीलाई प्लानिङ गर्न हौसला मिलेको स्थानीयबासीको आरोप छ ।

दसैं बिदाको मौका छोपेर जग्गा व्यवसायीले सूर्यविनायक नगरपालिका–८ सिपाडोलमा डोजर चलाएर जग्गा प्लटिङ गरेका छन् । भिरालो जग्गामा डोजर लगाएपछि स्थानीयबासीको सिँचाइको मुख्य स्रोत राजकुलोसमेत पुरिएको छ । जग्गा प्लटिङ गर्न वडा कार्यालयको सिफारिसमा नगरपालिका र नगर विकास प्राधिकरणबाट स्वीकृति लिनुपर्ने हुन्छ । ‘तर यहाँको जग्गा प्लानिङ गर्न डोजर चलाउन कसैले पनि स्वीकृति लिएको छैन,’ वडाध्यक्ष किरण थापाले भने, ‘रातारात डोजर चलाएर प्लानिङ गरिएको छ ।’

प्लटिङको स्वीकृति सिफारिस गर्नुअघि नगरपालिकाले बस्तीयोग्य हो/होइन अध्ययन गर्नुपर्ने नियम छ । खेतीयोग्य जग्गामा प्लटिङको सिफारिस गर्न मिल्दैन । नगरपालिकाले बस्तीयोग्य जग्गाको यकिन गरेर सिफारिस गरेपछि मात्र नगर विकास प्राधिकरण कार्यालयले स्वीकृति दिने नीतिगत व्यवस्था छ ।

जग्गा व्यवसायीले नगरपालिका, नगर विकासलाई बेवास्ता गर्दै सार्वजनिक सम्पत्तिको अतिक्रमण गरी डोजर चलाएको स्थानीयवासी बताउँछन् । ‘सिँचाइको मुख्य स्रोत राजकुलो पुरिएको छ भने सार्वजनिक बाटो नै मासिने गरी प्लानिङ गर्न लागिएको छ,’ स्थानीय केशव बस्नेतले भने । अवैध प्लटिङको विषयमा वडा कार्यालयमा उजुरीसमेत परेको छ । सिपाडोलमा जस्तै चाँगुनारायण नगरपालिका–८ कालीओपीस्थित कमलविनायक–नगरकोट वैकल्पिक सडक नै मिचेर जग्गा प्लटिङ गरिएको छ । जग्गा व्यवसायीले सडकको पर्खाल नै भत्किने गरी प्लटिङ गरेका हुन् । उक्त स्थानमा जग्गा खरिद गर्ने ग्राहकले भवन बनाउन मिल्ने अवस्थासमेत छैन । ‘तीनतिरबाट सडकको मापदण्ड मिचेर भिरालोमा प्लटिङ गरिएको छ,’ स्थानीय ध्रुव केसीले भने, ‘सडकको मापदण्ड छोड्दा कुनै संरचना नै बन्दैन ।’

केन्द्रीय सरकार र नगरपालिकाले जग्गा प्लटिङ कार्यविधि तथा निर्देशिकासमेत बनाएका छन् । तर, अनुमतिबिना प्लटिङ गर्दासमेत नगरपालिकाले कारबाहीको प्रक्रिया अघि बढाएको छैन ।

‘स्थानीय जनप्रतिनिधिको आडमा भू–माफियाले सार्वजनिक जग्गा, सडक, राजकुलो, खोला मिचेर पर्खाल लगाउने, डोजर चलाउने काम गरेका छन्,’ चाँगुनारायण नगरपालिका–९ ताथलीका विमल थापाले भने, ‘कारबाहीको कुरै छाडौं उल्टै संरक्षण छ ।’ चाँगुनारायण नगरपालिकाका ९ वटै वडामा मापदण्डविपरीतका प्लटिङ भइरहेको उनले बताए ।

सूर्यविनायक नगरपालिकाको जग्गा प्लटिङ कार्यविधि–२०७४ र चाँगुनारायण नगरको जग्गा विकास निर्देशिका–२०७४ अनुसार व्यवसायीले नगरपालिकाको कार्यविधिविपरीत स्वीकृति नै नलिई प्लटिङ गरका छन् । कार्यविधिअनुसार प्लटिङ गर्दा नक्साको आवेदन नगरपालिकामा दर्ता भएको मितिले सात दिनभित्र भवन इजाजत शाखाले स्थलगत सर्जमिन गरी सम्बन्धित सँधियार र रोहवरमा वडा कार्यालयका प्रतिनिधि तथा अन्य सात जनालाई राखी नगरपालिकामा पेस गर्नुपर्ने हुन्छ ।

जग्गा प्लटिङको नाममा व्यवसायीले मनोमानी ढंगले डोजर/एक्स्काभेटर चलाएको स्थानीयको गुनासो छ । ‘प्लटिङको नाममा व्यवसायीले स्थानीयको आँखामा छारो हाल्ने काम गरेका छन्,’ स्थानीय अरुणा श्रेष्ठले भनिन्, ‘सस्तोमा जग्गा किनेर महँगोमा बेच्नलाई ढिस्को ताछेर सम्याइएको छ ।’ जथाभावी ढिस्को ताछ्ने, सडक खन्ने गर्दा बस्ती भासिने जोखिम बढेको उनले बताइन् ।

नगरपालिकाले भने स्वीकृतिबिना प्राकृतिक संरचनाको ख्याल नगरी बनेको प्लानिङलाई मान्यता नदिने जनाएको छ । ‘अव्यवस्थित प्लटिङ क्षेत्रमा घर/बाटोको सिफारिस हुँदैन,’ सूर्यविनायक नगरपालिका प्रमुख वासुदेव थापाले भने । अव्यवस्थित रूपमा स्वीकृति नै नलिई प्लानिङ भएको जग्गा खरिद नगर्न नगरपालिकाले आह्वान उनी बताउँछन् ।

मध्यपुर थिमि र भक्तपुर नगरपालिकाले जग्गा एकीकरण आयोजनाहरू सञ्चालन गरिरहेका छन् । काठमाडौं उपत्यका नगर विकास प्राधिकरण जिल्ला आयुक्तको कार्यालय भक्तपुरका अनुसार २०७५ कात्तिकसम्म ३७ स्थानमा निजी प्लानिङले स्वीकृति लिएको तथ्यांक छ । एक वर्षयता कुनै कम्पनी तथा व्यक्तिले निजी प्लानिङको स्वीकृति नलिएको इन्जिनियर गणेश कोजुले बताए ।

प्रकाशित : कार्तिक ६, २०७६ ०९:३८
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×