मेयरलाई ध्यानाकर्षण

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — सम्पदा अभियान्ताले पुल्चोकस्थित कमलपोखरी सम्बन्धमा भएको सम्झौताप्रति ललितपुर महानगरपालिकाका मेयर चिरीबाबु महर्जनको ध्यानाकर्षण गराएका छन् । उनीहरूले यस जग्गामा पार्किङ नभई पोखरी नै कायम गर्नुपर्ने माग अघि सारेका छन् । 

स्थानीय नःटोलवासीले पोखरी कायम गर्न माग गर्दा सम्पदाप्रेमीले समर्थन गरेका थिए । अहिले पोखरीमा पार्किङ बनाउन स्थानीय नःटोलवासी र महानगरबीच सम्झौता भएको छ । महानगरका मेयर महर्जनलाई ध्यानआर्कषण गरेको पत्रमा भनिएको छ, ‘सम्झौतापत्रमा उल्लेख भएअनुसार १८ महिनापछि पोखरी बन्ने सुनिश्चित छैन । सम्झौतामा पार्किङ सञ्चालन टेन्डर पाएका ठेकेदारको हस्ताक्षर छैन । पछि ठेक्का रद्द गरेमा ठेकेदार मुद्दा मामिलामा जान सक्छ । त्यसैले पोखरी नै बन्छ भनेर ठोकेर भन्ने कुनै आधार छैन ।’

ललितपुर महानगरका मेयर महर्जनले ठेकेदारसँग भएको सम्झौतामा महानगरलाई आवश्यक परे ६० दिनको म्याद दिएर ठेक्का रद्द गर्न सक्ने दाबी गरे । ‘नेपाल भ्रमण वर्ष २०२० सकेलगतै पोखरी निर्माण सुरु गर्छौं,’ उनले भने, ‘हामी सम्पदाविरोधी होइनौं ।’

सम्पदाप्रेमीहरूले पुल्चोकस्थित कमलपोखरीमा पार्किङ सञ्चालनसम्बन्धी भएको सम्झौता कानुनसम्मत पनि नभएको निष्कर्ष निकालेका छन् । स्थानीय राजाराम तण्डुकार भन्छन्, ‘नेपाल भ्रमण वर्ष पार्किङ सञ्चालन गर्ने दिने बहाना मात्र हो । महानगरमा वैकल्पिक पार्किङ स्थल बालकुमारीमा छ ।’ उनले सम्झौतामा उल्लेख भएअनुसार डेढ वर्षपछि कुनै पनि हालतमा पोखरी निर्माण नहुने बताए । ‘ठेकेदारको सम्झौतामा हस्ताक्षर छैन । ५ वर्षका लागि पाइसकेको ठेक्का बीचमा रद्द गरेमा ठेकेदारले कानुनी उपचार खोज्ने पक्का छ,’ उनले भने, ‘यो पार्किङ सञ्चालन गर्न दिने खेल मात्र हो ।’

प्रकाशित : भाद्र १४, २०७६ ०९:०२
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

कमलपोखरीमा पार्किङ : संरक्षण समिति अध्यक्ष नै ठेक्काको पक्षमा

प्रशान्त माली

(ललितपुर) — पाटनका महर्जन (ज्यापू) ४० टोलमा छरिएका छन् । तीमध्ये एउटा टोल हो ‘नःत्वाः’ ।  पुल्चोकको नःत्वास्थित पले स्वाँ पुखु (कमलपोखरी) को दक्षिण–पश्चिम कुनामा विनायककको मन्दिर छ । २०२६ सालसम्म पोखरीमा स्नान गरी जल लगेर पूजापाठ गरिन्थ्यो । स्थानीयले पोखरीमा जुठो फुकाउने, श्राद्ध गर्दा पिण्ड सेलाउने  गर्थे । नगरपालिकाले २०५४ मा सभागृह बनाउन भन्दै पोखरी पुर्‍यो ।

ललितपुरको पुल्चोकस्थित कमलपोखरीमा पार्किङ गरिएका सवारीसाधन । तस्बिर : कान्तिपुर

पोखरी १ सय ८ तीर्थमध्ये एक मानिन्छ । मन्दिरमा पाटनका बासिन्दा विवाह, व्रतबन्ध र अन्य ठूलो काम सफल (सिद्धि) भए यहाँ पूजाका लागि आउने गर्छन् । ऐतिहासिक महत्त्वको यो पोखरीमा नःटोलका बासिन्दाको भावनात्मक सम्बन्ध उस्तै छ । यही साउन १ देखि लागू हुने गरी ५ वर्षका लागि ललितपुर महानगरपालिकाले पार्किङ सञ्चालनको ठेक्का लगाए । ठेक्काप्रति स्थानीयले विरोध जनाए, महानगरले भने प्रहरी लगाएर दमनको नीति लियो । पोखरी प्रवेश गर्ने मूल गेटमा स्थानीय बासिन्दाले ताला लगाएर १ महिना धर्ना बसे । धर्नाकारीले पाटनका ज्यापु समाजलगायत ४० टोलका नाइकेलाई सहयोगको अपिल गर्दै पत्र लेखे । सम्पदाप्रेमी, सञ्चारकर्मीलाई पनि गुहारे । महानगरले लगाएको ठेक्का खारेज नगरेसम्म पार्किङ सञ्चालन गर्न नदिने अडान दोहोर्‍याइरहे । उसो त यो क्षेत्रलाई सरकारले २०७२ वैशाख १२ को भूकम्पपछि खुला क्षेत्रका रूपमा घोषणा गरेको हो । यद्यपि महानगरको बलमिच्याइँले ऐतिहासिक पोखरीको अस्तित्व नै गुम्ने गरी पार्किङका लागि ठेक्का लगाइयो । यसैमा महानगर र स्थानीयबीच द्वन्द्व बढ्यो ।

ऐतिहासिक पोखरी जोगाउन आन्दोलनको नेतृत्व नःत्वा मंका खल र पले स्वाँ पुखु संरक्षण समितिले गरेको थियो । खलका अध्यक्ष कदमलाल महर्जन र समिति अध्यक्ष बाबुराजा महर्जन दुवैले महानगरबाट जबरजस्ती पार्किङ सञ्चालन गरे आफूलाई मान्य नहुने भन्दै पोखरीको अस्तित्वका लागि जुनसुकै कदम चाल्न पछि नपर्ने बताएका थिए । उनीहरूले यस्तो बताइरहँदा सम्पदाप्रेमी र स्थानीयले सबैले साथ दिए ।

तर, कदमलाल र बाबुराजाले भदौ ३ मा आफूले गरेका सबै वाचा भुले । ललितपुर महानगरका मेयर चिरीबाबु महर्जनको अध्यक्षतामा बसेको बैठकमा दुवै अध्यक्षले पोखरीमा पार्किङ सञ्चालन गर्न दिने विवादास्पद सम्झौता गरे । बैठकमा महानगरकी उपमेयर गीता सत्याल, ललितपुरका प्रमुख जिल्ला अधिकारी प्रेमराज जोशी, ज्यापु समाज यलका अध्यक्ष चन्द्र महर्जन, प्रहरी उपरीक्षक दुर्गा सिंह, मंका खलःका अध्यक्ष महर्जनलगायत उपस्थित थिए । सम्झौताप्रति भने सम्पदाप्रेमीले आपत्ति जनाए । उनीहरूले अध्यक्षहरूले आफूहरूसँग छलफलै नगरी एकलौटी ढंगबाट सम्झौता गरेको बताएका छन् । यो सम्झौता तत्कालीन नगर पञ्चायतको निर्णय र सर्वोच्चको फैसलाविरुद्ध पनि छ । ऐतिहासिक ढुंगेधारा तथा पोखरी संरक्षण संघका अध्यक्ष सुशील श्रेष्ठ भन्छन्, ‘यो सम्झौता कसैलाई मान्य छैन । आफूलाई आवश्यक परेको बेला बोलाएर सम्पदा जोगाउनुपर्छ भनी मेयरविरुद्ध नाराबाजी गर्न लगाउने । अहिले कसैसँग सल्लाह नगरि निर्णय गर्ने नियत ठिक छैन ।’ उनले पोखरी नःटोलबासीको मात्र नभई राष्ट्रिय सम्पत्ति भएको बताए ।

पुखु संरक्षण समिति अध्यक्ष महर्जनले भने पोखरीबारे प्रतिक्रिया दिन चाहेनन् । मंका खलः का अध्यक्ष महर्जनले ठेकेदारले डेढ वर्षपछि पोखरी बनाउने भनी गरिएको माइन्युटको हस्ताक्षर गरेकाले सम्झौता गरेको दाबी गरे ।

मंगलबार भएको ९ बुँदे सम्झौताअनुसार नेपाल भ्रमण वर्ष २०२० लाई देखाएर ठेक्का अवधिसम्म पार्किङ सञ्चालन गर्ने दाउ महानगरको रहेको सम्पदाप्रेमीको भनाइ छ । सम्झौताको ५ नम्बर बुँदामा नेपाल भ्रमण वर्ष २०२० सकिएपछि सन् २०२१ जनवरी तेस्रो साता (२०७७ माघ २१) बाट पोखरी निर्माण सुरु गर्ने उल्लेख छ । अन्य बुँदामा सर्वसाधारणलाई जानकारी दिन फ्लेक्स बोर्ड राख्ने, पोखरी बनाउन आवश्यक बजेट महानगरले व्यवस्था गर्ने, पोखरीको हेरचाह मंका खलःले गर्नेलगायत छन् । तर, पार्किङ सञ्चालन गर्न ५ वर्षका लागि दिइसकेको ठेक्काका बारेमा केही उल्लेख छैन । सम्झौतामा ठेकेदार विनोद महर्जनको पनि हस्ताक्षर छैन । उनले उपस्थितिमा मात्र हस्ताक्षर गरेका छन् । काठमाडौं स्कुल अफ लका विद्यार्थी सञ्जय अधिकारी भन्छन्, ‘निर्णयमा हस्ताक्षर नगरी उपस्थिति मात्र जनाएको कानुनी मान्यता हुँदैन । पोखरी कुनै दुई पक्षबीच सम्झौता भएर पार्किङ सञ्चालन गर्न मिल्दैन ।

कसैले अदालतको मानहानीसम्बन्धी उजुरी दिएमा फैजदारी मुद्दा लाग्छ । यसमा अदालत आफैंले मुद्दा चलाउन सक्छ । अदालत अपहेलित भएको प्रमाणित भएमा पदबाट बर्खास्त मात्र नभई जेल सजाय पनि हुन सक्छ ।’ ललितपुर महानगरले भने डेढ वर्षपछि पोखरी निर्माण सुरु गर्ने सहमतिसँगै एक महिनादेखि विवाद टुंगिएको जनाएको छ । महानगरले पर्यटक भ्रमण वर्षलाई लक्षित गरी केही समयका लागि पार्किङ सञ्चालन गर्न लागेको दाबी गरे । ललितपुर महानगर २० का वडाध्यक्ष चन्द्रलाल महर्जन भन्छन्, ‘पोखरीमा दीर्घकालीन पार्किङ सञ्चालन गर्ने योजना छैन । ठेकेदारसँगको सम्झौतामा ६० दिनपछि महानगरले चाहेमा ठेक्का रद्द वा अवधिसम्म पनि सञ्चालन गर्न दिन सक्छ । सम्झौतामा ठेकेदारको हस्ताक्षर आवश्यक छैन ।’ उनले महानगरको धारणा पनि पोखरी नै बनाउने रहेको बताए । ‘अहिलेलाई सानो पोखरी बनाएर पार्किङ पनि सञ्चालन गर्न लगाउछौं,’ उनले भने, ‘नेपाल भ्रमण वर्ष सकेपछि डिपिआर अनुसारको पोखरी बनाउछौं ।’ सम्झौताको बुँदा नम्बर ९ मा हाललाई पार्किङ सुचारु गरि ठेकेदारले महानगरसँग समन्वय गरि सानो २५/२५ को पोखरी निर्माण गरी सम्पदाको प्रारुप कायम गर्ने उल्लेख छ ।

प्रकाशित : भाद्र १४, २०७६ ०९:००
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्