महाकवि देवकोटाको कविकुञ्ज परिणत भयो संग्रहालयमा- साहित्य/विविध - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

महाकवि देवकोटाको कविकुञ्ज परिणत भयो संग्रहालयमा

रासस

काठमाडौँ — महाकवि लक्ष्मीप्रसाद देवकोटाले जीवनका महत्वपूर्ण १० वर्ष बिताएको काठमाडौं महानगरपालिका–३० मैतीदेवीस्थित कविकुञ्ज संग्रहालयमा परिणत भएको छ । करिब एक रोपनी एक दाम जग्गासहितको चार तले घर निर्माण गरी नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानले कविकुञ्जलाई संग्रहालयका रूपमा स्थापित गरेको हो ।

महाकवि देवकोटाको जीर्ण भइसकेको घर भत्काएर पुरानै स्वरूपमा भवन बनाएर संग्रहालय बनाइएको हो । निर्माण लागत सात करोड ११ लाख रुपैयाँ लागेको प्रतिष्ठानले जनाएको छ ।

संग्रहालयमा महाकवि देवकोटाका पोशाक, पाण्डुलिपिसहित प्रकाशन भएका कृतिलगायत चिजबिज संग्रह गरिएको छ । महाकवि देवकोटाका चिजबिज हुनेलाई प्रतिष्ठानमा बुझाउन पनि आह्वान गरिएको छ । चिजबिज दिनेकै नाममा अभिलेख राखिने जनाइएको छ ।

संग्रहालय उद्घाटन गर्दै प्रतिष्ठानका कुलपति गङ्गाप्रसाद उप्रेतीले विसं २०१६ सालमा हराएका महाकवि देवकोटालाई शुक्रबार उनकै कविकुञ्जमा फेला पारिएको बताए । साहित्यिक व्यक्तिका नाममा प्रतिष्ठानले बनाएको यो पहिलो संग्रहालय हो । विश्वमा प्रतिभाका निवासलाई तिनका स्मृतिमा संग्रहालय बनाउने गरिएको छ ।

'विसं २०१६ देखि महाकविको निवासलाई संग्रहालय बनाउनुपर्ने आवाज आज सार्थक भएको छ, यो साहित्यिक क्षेत्रको पवित्र तीर्थस्थल बनेको छ, यसलाई राष्ट्रिय सम्पदाका रूपमा विकास गरिन्छ, यसका बारेमा नकारात्मक टिप्पणी गर्नेले पनि निर्माणमा महत्वपूर्ण योगदान दिएको रूपमा हामीले लिएका छौं', उनले भने ।

संग्रहालय व्यवस्थापनका लागि प्रतिष्ठानले पाँच जना कर्मचारी खटाएको जानकारी पनि कार्यक्रममा कुलपति उप्रेतीले दिए । संग्रहालय दसैं बिदा सकिएपछि असोज २३ गतेदेखि सर्वसाधारणका लागि खुला गरिने छ । एक वर्षसम्म संग्रहालय प्रवेश शुल्क नलिने नीति पनि प्रतिष्ठानले लिएको छ ।

कार्यक्रममा प्रतिष्ठानका पूर्वकुलपति वैरागी काइँलाले चीनमा साहित्यकार लुसुनको संग्रहालय देखेर आफूले पनि साहित्यिक व्यक्तित्वका नाममा यस्ता स्थल निर्माण हुनुपर्ने भनी राखेको सोच आज पूरा भएको बताए । सरकारले महाकविको घर प्रतिष्ठानलाई जिम्मा दिएकामा अब त्यसको संरक्षण हुनुपर्ने उनले बताए । महाकविको घर समग्र नेपालीका लागि समर्पण भएको पूर्वकुलपति काइँलाको भनाइ थियो ।

महानगरपालिका वडा नं ३० का अध्यक्ष दलबहादुर कार्कीले अस्तव्यस्त रहेको महाकविको कविकुञ्ज संग्रहालयमा परिणत हुँदा खुसी लागेको बताए । अमूल्य काम भएकामा अब यसको संरक्षणमा पनि सबैको सहयोग रहनुपर्ने उनले सुनाए । कार्यक्रममा प्रतिष्ठानका सदस्य सचिव प्रा जगत्‌प्रसाद उपाध्याय, प्रा डा पार्थिवेश्वर तिमल्सिना, महाकवि मार्ग टोल सुधार समितिका अध्यक्ष नरेन्द्रबहादुर श्रेष्ठ, महाकवि देवकोटाकी छोरी अम्बिकादेवी देवकोटा रिमाल, महाकविकी पनातिनी मञ्जिला अनिल, प्रतिष्ठानका प्राज्ञ परिषद् सदस्य डा देवी नेपाललगायतले महाकवि देवकोटाले नेपाली साहित्यमा पुर्‍याएको योगदानका बारेमा चर्चा गरेका थिए ।

संग्रहालय शुभारम्भसँगै परिसरमा महाकवि देवकोटाको पूर्ण कदको सालिक पनि अनावरण भएको छ । संग्रहालयभित्र महाकवि देवकोटा श्रव्य-दृश्य कक्ष पनि स्थापना गरिएको छ । माथिल्लो तलामा सभाकक्ष राखिएको जानकारी पनि सो अवसरमा गराइयो । संग्रहालय निर्माणका लागि महत्वपूर्ण योगदान गर्नेलाई सो अवसरमा सम्मान पनि गरिएको थियो ।

प्रकाशित : आश्विन १४, २०७९ १७:२७
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

धानको बालामा ‘बिटल’ को बास

रमेशकुमार पौडेल

चितवन — पसाउँदै गरेको धानको बाला ढाकेर कालो सानो खपटे किरा (बिटल) बस्न थालेपछि किसानहरू चिन्तित भएका छन् । भरतपुर महानगरपालिका-१४ बरौंजीका किसान घननाथ सापकोटाको धानखेतमा यस्तो किरा छपक्कै देखिएको हप्तादिनभन्दा बढी भयो । ‘पसाउँदै गरेको धान यो किराले सखापै बनायो झैं छ । यस्तै हो भने खेती स्याहार्न पाइएलाजस्तो छैन‚’ सापकोटाले चिन्तित हुँदै भने ।

बरौंजी वरपरका ५० बिघा जति धानखेतमा यस्तो किरा छपक्कै देखिएको उनले बताए । उनका छिमेकी नरनाथ पौडेलले यो किसारले धानमात्रै नभएर रुख-बुट्यानहरूमा पनि असर गरेको सुनाए । खेतको आलीमा बस्ने यो किरा बिस्तारै-बिस्तारै धानको बुटोमा बस्न जाने र बाला खाँदै अगाडि बढ्ने गरेको उनी बताउँछन् । कृषि ज्ञान केन्द्रमा उनले यो समस्याबारे जानकारी गराएका छन् ।

किसानहरूले समस्या सुनाएपछि भरतपुरको कृषि केन्द्रका कृषि प्रसार अधिकृत मीनबहादुर पुन खेती हेर्न पुगेका थिए । ‘पसाउँदै गरेको धानको बालामा गएर यो किरा बसेको छ । यो समस्या यसअघि खासै देखिएको थिएन । किरा नौलो त हैन तर यसरी छपक्कै बस्ने गरेको थाहा थिएन‚’ पुनले भने । नयाँ समस्या भएका कारण यो विषय विज्ञहरूलाई जानकारी गराएको उनले बताए ।

‘मैले सम्पर्क गरेका किट विज्ञहरूले यो किराले बाली नोक्सान गरेको खासै सुनिएको छैन भन्नु भएको छ । तर‚ किसानहरू आत्तिएका छन् । हामी पनि के गर्ने नगर्ने निचोडमा पुगेका छैनौं‚’ पुनले भने । आफूहरूले विज्ञहरूकै राय पर्खेर बसेको उनले बताए । नेपाल कृषि अनुसन्धान परिषद् (नार्क)को रामपुरमा रहेको राष्ट्रिय मकैबाली अनुसन्धान कार्यक्रमका किट विज्ञ घनश्याम भण्डारीले किराले गर्ने असरबारे बुझ्नुपर्ने बताए ।

भण्डारीका अनुसार यो किरा धानको ब्याडमा देखिन्थ्यो । यसको लार्भाले ब्याडको धानको बीउको जरा खाने गर्दथ्यो । ‘तर यति धेरै मात्रामा धानको बालामा बसेको पहिलोपल्ट देखिएको छ । धानको बालामा बस्दैमा नोक्सान हुने होइन । तर‚ असर गर्ला/नगर्ला यसबारे सानो अध्ययन गर्दै छु । एक दुई दिनभित्रै निचोडमा पुगिएला,’ भण्डारीले भने । बरौंजी आडको शिवनगरमा पनि यस्तो समस्या देखिएको छ ।

खेतमा गएर हेर्दा धानको बाला काटे झैं पनि देखिएका कारण असर पर्ने सम्भावना रहेको कृषि ज्ञान केन्द्रका कृषि प्रसार अधिकृत मीनबहादुर पुनले सुनाए । असर गर्ने अवस्था आए सिफारिस गरिएका विषादीहरू प्राविधिकहरूको रेखदेख र सुझावमा राख्न लगाउने उनले बताए । तर ठूलो जमिन ढाकेर किरा बसेका कारण विषादी छर्कन सहज नभएको र छर्नै पर्ने अवस्था आए सरकारले विशेष सहयोग गर्नुपर्ने किसानहरूको माग छ ।

प्रकाशित : आश्विन १४, २०७९ १७:२६
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×