सडक छेउ खाना खाने सावित्राको पीडा

रीना मोक्तान

काठमाडौँ — भक्तपुरको सूर्यविनायस्थित शभकामना पार्टी प्यालेस छेउमा २०/२५ जनाको समूहमा खाना खाँदै थिइन् सावित्रा बराल । ११ बजेको पारिलो घाममा समूहभन्दा केही पर बसेर उनी गिट्टीको थुप्रोमाथि बसेकी थिइन् । समूहका मानिसहरु भने सडक छेउको रुखको छाहारीमा बसेर खाँदै थिए । 

घाँटीमा सानो सल र आँखामा गाजल लगाएकी उनी असिनपसिन भएर खाँदै थिइन् । नजिकै गएर उनीसँग गफिन जाँदा सुरुमा झस्किएको थिइन् । कुरा गर्न थालेपछि उनलाई खुल्न त्यति गाह्रो परेन ।

१४ वर्षीया उनी लकडाउन सुरु भएदेखि नै परिवारसँगै त्यहाँ खाना जाने गरेकी रहिछन् । दैनिक ज्यालादारी गरेर छाक टार्ने उनको परिवारले लकडाउनको सुरुवातका दिनमा जसोतसो भोक मेटेका थिए । लकडाउन लम्बिएसँगै खाद्यान्‍नको अभाव हुन थालेपछि उनी आफ्‍ना बुवाआमासँग खाना खान आउन थालेकी रहिछन् ।

उनका बुवा आमा निर्माण क्षेत्रमा ढलानको काम गर्दा रहेछन् । घरमा खाद्यान्‍न अभाव भएपछि भोकै हुने अवस्था आइसकेको थियो । छिमेकी एकजनाले व्यक्तिले सूर्यविनायकमा मानव आश्रमले खाना खुवाउने गरेको थाहा पाउनसाथ उनीहरु स-परिवार त्यहाँ जान थाले । २ महिनासम्म उनीहरुले त्यही खाना खाए । आश्रमले बिहानको साढे १० देखि साढे ११ बजेको बीचमा खाना बाँड्ने काम गर्थ्यो ।

त्यसैले उनको परिवार १० बजे नै खाना खान सूर्यविनायकको दार्जलिङ हाइटबाट हिँड्थे । कहिले लामो समय कुर्थे । कहिले ११ बजे नै खाना खुवाउने समूह आउँथ्यो । अभावका बीच आश्रमले बाँडेको खानाले छोरीहरुको भोक मेटेको देख्दा सावित्रका बुवा नेत्रहरि र सविता खुसी हुन्थे ।

त्यहाँ सविताको परिवारसँगै भक्तपुरकै विभिन्न स्थानमा ज्याला मजदुरी गर्नेहरु खाना खान आउँथे । लकडाउनको ७३ दिनमा सावित्रासँग भेटहुँदा उनका बुवा आमा त्यहाँ थिएनन् ।

भक्तपुरमा चहलपहल बढ्न थालेसँगै सावित्रा बुवा आमा ढलानको काममा हिँड्न थालिसकेका थिए । उनी भने दुई बहिनी गीता(११) र कोपिला(७) लिएर खाना खान त्यहाँ आइपुगेकी थिइन् ।

गीता र कोपिला पनि समूहसँगै खाना खाँदै थिइन् । आमा बुवा खोइ त ? भन्‍ने प्रश्‍नमा सावित्राले भातको गाँस मुखमा लाँदै भनिन् 'अहिले उहाँहरु आउनुहुन्न ।'

उनीहरु आफैं आमा र बुवाका लागि त्यहीँबाट खान लगिदिन्थे । खाना खाएपछि सवित्राकी माइली बहिनी गीताले आमा र बुवाको लागि थालभरी खाना बोकिन् । त्यसै दिन आश्रमले खाना खानेहरुबीच घोषणा गर्‍यो, 'आजदेखि हामी यहाँ खाना बाँड्दैनौं । तपाईँहरु संयमित भइदिनु भएको भए अझै खाना खुवाउँथ्यो । अब हामी अर्कै ठाउँमा खाना खुवाउँछौं । तपाईंहरुलाई हामी त्यतै बोलाउँछौं ।'

आश्रमलाई खाना बाँड्न सहयोग गर्दै आएका सुर्यविनायककै नीरज भट्टुले यस्तो घोषणा गरेपछि खाना खानेहरुको अनुहारमा निराशा छाएको थियो । सावित्रालाई पनि चिन्ता भयो । 'अब भोलिदेखि कहाँ आउनु अंकल ?' सावित्राले प्रश्न गरिन् । निरजको समूहले भोलि जानकारी दिने भन्दै सम्पर्क नम्बर बटुले । सावित्राले पनि आमाको नम्बर टिपाइन् । खासमा त्यहाँ खाना खान आउनेहरु विभिन्‍न निहुँमा झगडा गरेर होहल्ला मचाउन थालेपछि स्थानियले नै आश्रमलाई खाना खुवाउन बन्द गर्न लगाएका थिए । त्यसैले उनीहरुले खाना बाँड्ने काम बन्द गर्ने निर्णय गरेको भट्टुले सुनाए ।

नम्बर टिपाएर हामी लाग्यौं सावित्रा बस्ने कोठातिर । बाटोमा हिँड्दै गर्दा बहिनी कोपिलाले सावित्रालाई भन्दै थिइन्, 'दिदी भोलिदेखि खान दिँदैनन् हो ? अब घरमै खाना बाँड्न आउँछन् हो अंकलहरु ?' सावित्राले बहिनीको प्रश्नमा 'हो' मात्रै भनिदिइन् । करिब आधा घण्टा हिँडेपछि सावित्राको कोठा आइपुग्यो ।

कोठाका भित्ताहरुमा कपडाहरु झुण्ड्याइएको थियो । चिसो भुईंमा सानो पातलो कपडा विच्छाइएको थियो । कुचुक्क परेको कोठामा पानीको जार, खेलौनाहरु र एउटा सानो ग्यास चुल्हो थियो । चारवटा थालहरु चुल्हो छेउ ढल्काएर राखिएको थियो । करिब दुई महिनादेखि बन्द भएको चुल्होमाथि धुलो जमेको प्रष्टै देखिन्थ्यो ।

आमा बुवाको काम पहिले झैं सुरु भए त्यो चुल्हो सजिलै बल्ने थियो । तर, लकडाउनले गर्दा सावित्राको आमा बुवाको काम अनिश्चित छ । अहिले त बल्ल तल्ल काम पाउँछन् । पहिला त ढलान गरेर उनको बुवा हजार त आमा सात सय भए कमाउँथें । अहिले काम अनिश्चित भएपछि खाना खान गाह्रो परेको सावित्राकी आमा सविताले सुनाइन् । 'अहिले त गाह्रो छ । काम पनि पाउन गाह्रो, खान पनि गाह्रो ।'

आश्रमबाट फोन आउने आशमा थियो उनका परिवार । तर नयाँ ठाउँमा खाना खुवाउने घोषणा गरेयता आश्रमले सावित्राको आमाको नम्बरमा फोन गरेन । आक्कल झुक्कल पाउने कामकै भरमा उनीहरुको परिवारको पेट भर्दै आएको थियो । तर, अहिले त खानलाई नै धौधौ परेको सावित्राकी आमाले सुनाइन्,'चामल पनि सिद्धियो । कतै राहत दिइयो भने सम्पर्क गरिहाल्नु है !' प्रकाशित : असार ८, २०७७ २१:११

प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

निखिलको सम्झना : सुटिङमै सबैले हिरो भनेर मख्ख पारिदिन्थे

रीना मोक्तान

काठमाडौँ — अभिनेता निखिल उप्रेती एक समयका व्यस्त कलाकार हुन् । डेब्यू फिल्म 'पिँजडा'मा सात तलाबाट हाम फालेर 'एक्सन' गरेकै कारण एकाएक उनी चर्चामा आएका थिए । बलिउडमा लामो समय कामको अनुभव बटुलेर नेपाली फिल्म क्षेत्रमा प्रवेश गरेका निखिका ३५ वटा फिल्म लगातार बक्स अफिसमा हिट सावित भए ।

अहिले निखिलले फिल्मको सुटिङ नगरेको तीन वर्ष भइसक्यो । फिल्म क्षेत्रबाट टाढा रहे पनि निखिलको स्मृतिमा त्योबेलाका सुटिङका रमाइला क्षणहरु ताजै छन् ।

सुटिङमा रमाइलो गर्थे निखिल । क्यामेरा र रिफ्लेक्टर देख्नेबित्तिकै उनलाई आनन्द लाग्थ्यो । सबैजनासँग घुलमिल गर्नेपर्ने स्वाभावका थिए उनी । त्यतिबेला सुटिङस्थल वनभोजझैं हुने उनको अनुभव छ । 'म त जहाँ काम गर्छु त्यहाँ रमाइलो गर्नुपर्ने स्वभावको छु । त्यतिबेला सुटिङ सधैँ पिकनिक जस्तै हुन्थ्यो । सुटिङमा एक त सुन्दर ठाउँमा लगिन्छ,' उनले भने ।

सुटिङस्थलमा दर्शकहरु उनलाई नै हेर्न झुम्मिन्थे । विशेष मानसम्मान पाउँथे । 'हिरो' भएपछि त सुटिङ सेटमा उनको सान बेग्लै हुन्थ्यो । 'सुटिङमा हिरो भनेर मख्ख पारिदिन्छन् । सुटिङ नगरेको यत्रो वर्ष पनि ती दिनहरु सम्झँदै मख्ख पर्छु म,' उनले सुनाए । २० वर्ष यस क्षेत्रमा सक्रिय रहँदा उनलाई सुटिङका लागि मनपर्ने स्थान बन्यो पोखरा । आफ्नो ५० भन्दा बढी फिल्मको सुटिङ पोखरामै गरेको उनी सुनाउँछन् । त्यसैले पोखरासँग सुटिङका धेरै यादहरु रहेको उनी बताउँछन् । 'पोखरामा गइसकेपछि छेउको जोमसोम जान पाइन्थ्यो । मलाई त सुटिङ त्यसैले जहिल्यै पोखरामै होस् भन्ने लाग्थ्यो,' निखिल भन्छन्, 'त्यो सानो सहर त्यहीमाथि आवादी पनि कम । मेरो त स्वाभाव नै एक्लै शान्त ठाउँमा बस्ने भएकोले गर्दा पनि जनसंख्या कम भएको ठाउँ मेरो मनपर्ने ठाउँमा पर्थ्यो ।'

नबिर्सने घटना

सुटिङ भन्नेबित्तिकै निखिल एउटा घटना कहिल्यै बिर्सँदैनन् । तीनताका निखिल निकै व्यस्त हुने गर्थे । एकैदिन ३/४ वटा फिल्मको सुटिङ भ्याउँथे । उनकै शब्दमा भन्नुपर्दा भयंकर ठूलो मान्छे भइसकेका थिए । त्यसदिन पनि एउटा फिल्मको सुटिङ सकेर अर्को फिल्मको सुटिङमा हतारहतार गर्दै पुगे उनी । त्यतिबेला पहिरनको जिम्मा कलाकार आफैले सम्हाल्नुपर्थ्‍यो । अभिनेत्री सञ्चिता लुइँटेलसँग स्क्रिन सेयर गरेर अर्को सेटमा अभिनेत्री रेखा थापासँग अभिनय गर्नुपर्थ्यो निखिललाई । उनले त्यसदिन एउटै पहिरनमा दुई वटा फिल्मको सुटिङ भ्याए । दुवै फिल्ममा उनले निभाएको पात्रको नाम एउटै थियो । पछि उनले चाल पाए त्यो दुवै फिल्म एउटै विदेशी फिल्मको कपी थियो ।

'एउटा सुटिङबाट अर्को सुटिङमा जाँदा एउटै फिल्मको सुटिङ गरिरहेको रहेछु । एउटै सोर्स परेछ,' उनी पुराना दिनको सम्झना गर्छन्, 'एउटै फिल्मको कपी पर्देछ । ती दुवै फिल्मको सुटिङ एकैदिन भयो कस्तो सञ्‍जोग !'

नेपाली फिल्मकर्मीले विदेशी फिल्मको कपी गर्दै नेपाली फिल्म निर्माण गर्दै आएको कुरा नौलो होइन । नेपाली फिल्मकर्मीको यो प्रवृतिसँग जानकार थिए निखिल । आफूले विदेशी फिल्मको हुबहु कपी गरिएको दुई फिल्ममा काम गर्दा पनि उनले निर्माण टिमसँग यसबारे छलफल गर्ने सोचेनन् । 'मानौं सय साथीको अनुहारमा डन्डिफोर आएको छ भने मैले त्यहाँ डन्डिफोरको कुरा उठाउनु नै बेवकुफी हुन्थ्यो । भन्नुको अर्थ सबैले कपी गरेरै फिल्म बनाउँथे । अनि कपीको कुरा गर्नु नै बेवकुफी हुन्थ्यो,' नेपाली फिल्म क्षेत्रको तितो यथार्थबारे उनले भने, 'यहाँ त विदेशी फिल्मको कपी गर्नु बाहेक आफ्नो दिमाग लगाउँदैनन् ।'

यसरी विदेशी फिल्मबाट चोरेर बनाइएको फिल्म पर्दामा आउँदा निखिल धेरै पटक विवादमा तानिन्थे । दुई वटा फिल्ममा एउटै पहिरन पहिरिएका कारण पनि उनको विवाद हुन्थ्यो । निखिलले सुटिङका क्रममा यस्ता थुप्रै घट्नाको सामना गरेका छन् ।

निकै व्यस्त सेड्यूलमा काम गर्दा निखिलको समयलाई मध्यनजर गर्दै सुटिङ सेट तयार पारिन्थ्यो । एउटै ठाउँमा दुई फिल्मको सुटिङसमेत गरेका छन् निखिलले । 'बालाजुमा सुटिङ गर्दाखेरी स्टुडियो बाहिर एउटा सुटिङ हुन्थ्यो भित्र अर्को सुटिङ । ढोकाभित्र एउटा, ढोकाबाहिर अर्को सुटिङ,' उनी भन्छन् ।

यसरी स्टुडियोभित्रको सुटिङ सकेर उनी बाहिर सुटिङ गर्न आउँथे । भित्रको सुटिङ सेटमा कपाल जेल लगाएर लप्पकै पार्थे । बाहिर सेटमा कपालको स्टाइल धुएर सुख्खा बनाउँथे । भित्रको सुटिङ सक्नासाथ बाहिर तातोपानी र ड्रायर लिएर मेकअपम्यानहरु तयार अवस्थामा खडा भएर बसेको अझै सम्झनामा छ । 'यस्तै १२ वर्ष अगाडिको कुरा हो यो । यो त्यतिबेलाको घटना हो जब देशमा अधिकतम बन्द हुन्थ्यो,' उनले सुनाए, 'निर्माण टिमहरु मेरो समय अनुसार लोकेसन सेट गर्दै हिँड्थ्यो । सुटिङ त्यसरी हुन्छ भनेर मलाई थाहा थिएन । तर मेरो सेड्यूल मिल्दैन भनेपछि मेरो व्यस्तताको हिसाबले सुटिङ लोकेसन बन्थ्यो ।'

सम्बन्धित समाचार

प्रकाशित : असार ५, २०७७ १५:१८
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×