चिनियाँ नाकामा रोकिए दसैंका सामान- अर्थ / वाणिज्य - कान्तिपुर समाचार

चिनियाँ नाकामा रोकिए दसैंका सामान

लुगाकपडा, जुत्ताचप्पललगायत सामान मक्किने चिन्ता, कन्टेनरभित्रै कुहिन थाले फलफूल 
बलराम घिमिरे, अनिश तिवारी

रसुवा‚ सिन्धुपाल्चोक — चीनले गत सातादेखि रसुवागढी नाकाबाट हुने निर्यात रोकेपछि दसैं र तिहारका लागि आयात गरिएका व्यापारीका अर्बौं मूल्यका सामान केरुङमै रोकिएका छन् । तिब्बत क्षेत्रमा कोरोना संक्रमण बढेपछि चीनले गत आइतबारदेखि रसुवागढी नाकाबाट हुने निर्यातमा रोक लगाएको हो । निर्यातमा रोक लगाएपछि व्यापारीका अर्बौं मूल्य बराबरका सामान केरुङमै रोकिएका छन् । 

नाका बन्द हुँदा दसैं, तिहार र जाडोका लागि आयात गरिएका लुगाकपडा, जुत्ताचप्पललगायतका सामान रोकिएको व्यापारी धर्म पौडेलले बताए । ‘केरुङमा रोकिएका चिनियाँ ५० कन्टेनरमा दसैंतिहारका लागि सामान नेपाल ल्याउन लोड भएर राखिएको थियो,’ उनले भने, ‘उतै थन्किएका छन् । नाका खुल्ने भन्ने निश्चित नहुँदा अन्योल भएको छ ।’ चिनियाँ एक सय कन्टेनर सामान केरुङका गोदाममा थन्किएको उनको भनाइ छ । अहिले दसैंतिहारका लागि चीनको ईयू, गोन्जाओलगायत सहरबाट धमाधम सामान आयात भइरहेको उनले जनाए ।

राजधानीलगायत मुलुकका मुख्य बजारमा चिनियाँ सामानकै वर्चस्व छ । केरुङमा रोकिएको सामान करिब २ अर्ब ५० करोड रुपैयाँ बराबरको रहेको पौडेलले बताए । नाका बन्द भएको बिहीबार १२ दिन पुगेको छ । कोरोनाका कारण चीनले अगस्ट २१ सम्म केरुङलगायत तिब्बतमा लकडाउन गरेको छ । तिब्बतमा लकडाउन भएका कारण केरुङसम्म आइसकेको सामान डाइभर्ट गरेर ल्याउन पनि नसकिने व्यवसायी बताउँछन् । केरुङबाट एक सातामा काठमाडौं आइपुग्ने सामान डाइभर्ट गरेर ल्याउन दुई महिना लाग्छ । दसैं सुरु हुन पाँच साता मात्र बाँकी छ ।

चाडबाडको मुखमा आयात रोकिँदा सबैभन्दा बढी मर्कामा आफूहरू परेको व्यवसायीहरूको गुनासो छ । दसैंका सामान समयमै काठमाडौं पुर्‍याउन नसकिए व्यापारीहरूले व्यवसायबाटै हात धुनुपर्ने अवस्था आउने हिमालय सीमापार व्यापार संघका निवर्तमान उपाध्यक्ष मीनबहादुर श्रेष्ठले बताए । ‘आयातमा व्यापारीको खर्बौं रुपैयाँ लगानी छ । सिजनमा ल्याउन नसके ब्याज तिर्न सकिन्न,’ उनले भने । कोरोनाले दुई वर्ष थला परेको व्यवसाय तंग्रिन लागेका बेला फेरि नाका बन्द भएर सामान बाटोमै रोकिँदा मर्नु न बाँच्नुको अवस्था आउने व्यवसायीहरूको गुनासो छ । कोरोना भाइरस न्यूनीकरणको मापदण्ड पालना गर्दै चीनले रसुवागढी नाकाबाट हुने निर्यात तत्काल खोल्न सरकारले विशेष पहल गर्नुपर्ने श्रेष्ठको भनाइ छ । दसैंमा चिनियाँ तयारी पोसाकको बढी माग हुने गरेको छ । चाडबाडको मुखमा सामान नआउँदा बजारमा सामानको अभाव हुने, महँगी बढ्नेलगायतको समस्या हुने व्यापारी बताउँछन् । आयात रोकिनु अघिसम्म नाकाबाट प्रतिदिन बढीमा १४ चिनियाँ कन्टेनर सामान आयात भइरहेको थियो । रसुवागढी नाकाबाट गत शनिबार बिहानसम्म सामान लोड भएका कन्टेनर नेपाल आएको रसुवा भन्सार कार्यालयका प्रमुख भन्सार अधिकृत रामप्रसाद मैनालीले जनाए ।

‘आइतबारदेखि नाकाबाट कन्टेनर आएका छैनन्, आयात ठप्प छ,’ उनले भने, ‘रसुवागढी नाकाबाट चीनतर्फ निर्यात नभएको ३० महिना भयो । मानिसको आवतजावत पनि बन्द छ ।’ चिनियाँ पक्षबाट आयात रोकेका विषयमा कुनै औपचारिक जानकारी भने नआएको मैनालीले जनाए । रसुवागढी नकाबाट दुईतर्फी व्यापार सञ्चालन गर्ने विषयमा भएको सहमति कार्यान्वयन नहुँदै फेरि नाका बन्द भएको छ ।

गत असार ३० मा सम्पन्न नेपाल–चीन सीमासम्बन्धी परामर्श बैठकमा कोरोना भाइरस मापदण्डलाई पालना गर्दै रसुवागढी नाकाबाट आयात बढाउने तथा निर्यात गर्ने सहमति भएको थियो । भर्चुअल रूपमा भएको सीमासम्बन्धी परामर्श बैठकमा नेपाली प्रतिनिधिमण्डलको नेतृत्व परराष्ट्र मन्त्रालयका उत्तर पूर्वी एसिया महाशाखाका प्रमुख लोकबहादुर थापा र चिनियाँ टोलीको नेतृत्व परराष्ट्र मन्त्रालयको सीमा तथा समुद्र सम्बन्धित मामिला विभाग महानिर्देशक होङ लियाङले गरेका थिए । भूकम्पका कारण तातोपानी नाका बन्द भएपछि चीनबाट हुने धेरैजसो आयात ०७२ मंसिरदेखि यही नाकाबाट हुँदै आएको थियो । ०७६ माघ १५ देखि नै रसुवागढी नाका भएर चीनबाट हुने आयात तथा निर्यात प्रभावित छ । सुरुमा हिमपात र ल्होसार पर्वका कारण आयात, निर्यात बन्द भएको थियो । पछि कोरोना भाइरस देखा परेपछि रसुवागढी नाका भएर चीनबाट हुने आयात, निर्यात थप प्रभावित भएको हो । यसअघि पनि साढे पाँच महिना कोरोना महामारीका कारण नाका ठप्प रह्यो ।

खासामै अलपत्र डेढ सय कन्टेनर

कोरोनाका कारण सिन्धुपाल्चोकबाट चीन जोड्ने तातोपानी नाकाबाट हुने आयात बन्द हुँदा नेपाल ल्याउने सामान बोकेका डेढ सयभन्दा बढी कन्टेनर चीनको सिगात्से, न्यालम, खासा र ल्हासामै रोकिएका छन् । दसैं लक्षित लत्ताकपडा, जुत्ता–चप्पल जस्ता सामग्री बोकेका डेढ सयभन्दा बढी कन्टेनर खासा, न्यालम र ल्हासामै अलपत्र परेको सिन्धुपाल्चोक उद्योग वाणिज्य संघका अध्यक्ष राजकुमार बस्नेतले जनाए । दसैं नजिकिँदै गर्दा चाडपर्व लक्षित व्यापारिक सामग्री उतै थन्किएपछि व्यापारी अन्योलमा छन् । ‘डेढ सयभन्दा बढी कन्टेनर उतै रोकिएका छन्, सामग्री कन्टेनरमै अलपत्र परेर बिग्रिरहँदा व्यापारी मारमा छन्,’ बस्नेतले भने । तिब्बत अटोनमस रिजन (टार) को इलाकाभेग खासा क्षेत्रमा रोकिएका धेरैजसो कन्टेनरमा रहेका स्याउ, लसुन र नासपातीजस्ता फलफूल कुहिएको तिब्बतस्थित सिल्क कम्पनीका व्यापारी वाङ्दी शेर्पाले बताए । ‘तिब्बतको सिगात्से, केरुङ, खासा, न्यालम जस्ता बोर्डर एरियामा निषेधाज्ञा छ, दिनहुँ पीसीआर चेक भइरहेको छ, त्यसपछि मात्रै अरू गतिविधि खुला गर्ने चिनियाँ नीति छ,’ शेर्पाले भने ।

प्रकाशित : भाद्र ३, २०७९ ०८:४१
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

कोरोनाको बहानामा चिनियाँ नाका फेरि बन्द

चीनले आइतबारदेखि रसुवागढी नाकाबाट हुने निर्यात रोकेको थियो भने बुधबारदेखि तातोपानीबाट हुने आयात पनि रोकेको छ
बलराम घिमिरे, अनिश तिवारी

रसुवा, सिन्धुपाल्चोक — कोरोनाका कारण तीन वर्षयता निर्यात ठप्प र आयात प्रभावित भइरहेका उत्तरी रसुवागढी र तातोपानी नाका फेरि बन्द भएका छन् । तिब्बत क्षेत्रमा कोरोना संक्रमण फेरि बढेपछि चीनले आइतबारदेखि रसुवागढी नाकाबाट हुने निर्यात रोकेको थियो भने बुधबारदेखि तातोपानीबाट हुने आयात पनि रोकेको छ । 

रसुवागढी नाकाबाट शनिबार बिहानसम्म सामान लोड भएका कन्टेनर नेपाल आएको रसुवा भन्सार कार्यालयका प्रमुख भन्सार अधिकृत रामप्रसाद मैनालीले बताए । ‘आइतबारदेखि नाकाबाट कन्टेनर आएका छैनन्, आयात ठप्प छ,’ उनले भने, ‘रसुवागढी नाकाबाट चीनतर्फ निर्यात नभएको भने ३० महिना भयो । मानिसको आवतजावत पनि बन्द छ ।’ चिनियाँ पक्षबाट आयात रोकेका विषयमा कुनै औपचारिक जानकारी भने नआएको मैनालीले जनाए । तिब्बततर्फ कोरोना संक्रमण देखिएको अपुष्ट जानकारी आएको उनको भनाइ छ ।

आयात रोकिनुअघिसम्म नाकाबाट प्रतिदिन बढीमा १४ चिनियाँ कन्टेनर सामान आयात भइरहेको थियो । नाका बन्द भएपछि व्यापारीका सामान तिब्बतमै रोकिएका छन् । नेपाल ल्याउन लोड भएका सामान केरुङमा रोकिएको व्यापारी धर्म पौडेलले बताए । ‘नेपाली ५० कन्टेनर सामान नेपाल ल्याउन लोड भएर राखिएको थियो,’ उनले भने, ‘ती कन्टेनरमा तीज र दसैंका सामान लोड थिए ।’ तिब्बतमा कोरोना बढेपछि त्यहाँका सरकारी कार्यालय र विद्यालय पनि बन्द भएको अनौपचारिक जानकारी आएको रसुवाका प्रमुख जिल्ला अधिकारी नवराज जैसीको भनाइ छ । तिब्बत सरकारले पहिलो चरणमा आठ दिनका लागि नाका बन्द गर्ने निर्णय गरेको अपुष्ट जानकारी प्राप्त भएको उनले बताए ।

सिन्धुपाल्चोकको भोटेकोसी गाउँपालिका–२ स्थित चीन जोड्ने तातोपानी नाकाबाट पनि बुधबारयता मालवाहक सवारीसाधन आउन ठप्प भएको हो । चीनको वुहानसहित विभिन्न प्रान्तमा कोरोना फैलिएको भन्दै चिनियाँ पक्षले नाका बन्द गरेको हो । चिनियाँ सुरक्षाकर्मी र अधिकारीबाट चीनमा कोरोना फैलिएको सन्देशसहित कन्टेनर आउजाउ नहुने जानकारी आएको तातोपानी सुक्खा बन्दरगाह तथा भन्सार कार्यालय प्रमुख नारद गौतमले जनाए । ‘चीनको माथिल्लो तहबाट केही सन्देश आएको छैन, यति दिन बन्द गर्ने भन्नेबारे खास केही सेड्युल पनि छैन, सुरक्षाकर्मी, प्रशासन र महावाणिज्यदूतसहित अन्य निकायसँग यसबारे बुझ्दा चीनले कोरोनाकै कारण देखाएर बन्द गरेको सन्देश पाएका छौं,’ उनले भने । पछिल्लो समय तातोपानी नाकाबाट स्याउ र हाइड्रोपावरका उपकरणजस्ता सामग्री प्रतिदिन आठ कन्टेनर भित्रिरहेका थिए ।

कोरोना संक्रमण फैलिन नदिन ‘आइसोलेट एरिया’ सहित सञ्चालित तातोपानी नाकाबाट यसअघि कोरोनाकालमै ७७ करोड राजस्व संकलन भएको थियो । चीन र नेपाल बोर्डर न्यु मोडालिटीअनुरूप तातोपानी नाकाबाट स्वास्थ्य प्रोटोकल अपनाएर टेलर कन्टेनर प्रयोगमा ल्याइँदै आएको गौतमले बताए । ‘कोरोनाकै लागि यतिका प्रोटोकल र आइसोलेट क्षेत्र तोकेर दिनहुँ ८ वटा कन्टेनरबाट स्याउ र हाइड्रोपावरका उपकरणजस्ता सामग्री भित्रिरहेका थिए, अब फेरि त्यही मुद्दा बनाएर नाका बन्द भएको छ,’ उनले भने ।

बर्खायता दिनहुँ बाढीपहिरोले बन्द भइरहेको तातोपानी नाकाको भौतिक पूर्वाधार व्यवस्थित नबनाइँदा दिनहुँ बिग्रँदै गएको छ । अघिल्लो बर्खाभर चीनको खासा हुँदै लिपिङ बजार आइपुगेका कन्टेनर क्षतिग्रस्त लिपिङ पुल, सडकमा खसेका पहिरोको त्रासमा सडकमै रोकिने गरेका थिए । ‘यहाँको अधिकांश सडक खण्ड दिनभर बनायो, बेलुकीको वर्षात्ले भास्सिहाल्छ, लिपिङ पुल झनै जीर्ण बन्दै छ, उता नाका खुल्ने, बन्द गर्ने भइरहन्छ, नाकाको व्यथा सरकारले कहिल्यै देखेन,’ भोटेकोसी–२ का अध्यक्ष कुमार श्रेष्ठले भने । भूकम्पपछि तातोपानी नाका चिनियाँ इच्छामा धेरै पटक बन्द हुने र खुल्ने भएको स्थानीय व्यवसायी बताउँछन् । तातोपानी नाका भूकम्पपछि भौतिक संरचनासँगै व्यापारिक रूपमा अव्यवस्थित बन्यो । भूकम्पको चार वर्षपछि मालवाहक रूपमा खुलाइएको नाका भोटेकोसी बाढीपहिरोको अवरोधपछि खुले पनि पछिल्लो समय ताल फुट्ने हल्ला र कोभिडले खुम्चाइदियो, जसकारण यति बेला एक हजार चार सय मालवाहक कन्टेनर, २८ सय चालक र पाँच हजार मजदुर परिवार बेरोजगार छन् ।

प्रकाशित : श्रावण २९, २०७९ ०७:१८
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×