नेचर गाइड भए बेरोजगार- अर्थ / वाणिज्य - कान्तिपुर समाचार

नेचर गाइड भए बेरोजगार

कोरोना संक्रमणका कारण सबैभन्दा बढी पर्यटन क्षेत्र प्रभावित बन्यो । पर्यटकीय स्थल आसपास बस्ने स्थानीय यसबाट प्रत्यक्ष प्रभावित बने । नेचर गाइड पनि मर्कामा परे ।
भवानी भट्ट

कञ्चनपुर — बाइस वर्षीय दीपेन्द्रप्रसाद भट्ट स्नातक तहमा अध्ययनरत छन् । पढाइसँगै उनले नेचर गाइडको पनि काम गर्छन् । शुक्लाफाँटा राष्ट्रिय निकुञ्ज छेउमै भीमदत्त नगरपालिका–१४ नयाँ कटान घर भएका उनले गाइडकै काम गरेर पढाइ र घरको खर्च चलाउने गरेका थिए । सानोतिनो खर्चका लागि कुनै समस्या थिएन । झन्डै एक वर्षयता भने भट्टलाई घर खर्च चलाउनै समस्या भएको छ ।

कोरोना संक्रमणका कारण सबैभन्दा बढी पर्यटन क्षेत्र प्रभावित बन्यो । पर्यटकीय स्थल आसपास बस्ने स्थानीय यसबाट प्रत्यक्ष प्रभावित बने । त्यसकै उदाहरण हुन् भट्ट । ‘बिहान कलेज जान्थें, दिनमा पर्यटक घुमाउन निकुञ्ज पस्थें,’ भट्टले भने, ‘महिनामा १०/१५ हजार आम्दानी हुन्थ्यो, तर अहिले सबै रोकिएको छ ।’

भट्ट ७ वर्षदेखि शुक्लाफाँटा निकुञ्जमा स्वदेशी र विदेशी पर्यटक घुमाइरहेका छन् । उनले नेचर गाइडको काम सुरु गर्दा शुक्लाफाँटामा पर्यटक निकै कम आउँथे । पछिल्लो केही वर्षयता निकुञ्जमा पर्यटक आउने क्रम बढेसँगै उनको आम्दानी पनि वृद्धि हुँदै गएको थियो । यस वर्ष त झन् भ्रमण वर्षकै रूपमा घोषणा भएकाले पर्यटकको चाप अझै बढ्ने उनको अपेक्षा थियो । त्यहीअनुसार आम्दानी पनि हुने अनुमान गरेका थिए ।

‘अहिले त पर्यटकका लागि मुख्य सिजन हो, विगतका वर्ष जस्तै भए पनि हामीलाई भ्याइनभ्याइ हुन्थ्यो,’ भट्टले भने, ‘अहिले पर्यटक नआएर बेरोजगार बनेका छौं ।’ उनका अनुसार पछिल्लो पटक निकुञ्जमा जंगल सफारीलगायत गतिविधिहरू खुला गरेपछि आन्तरिक पर्यटक फाटफुट रूपमा आउन थालेका छन् । तर तिनले मात्रै गुजारा चलाउन सकिने अवस्था नरहेको उनी बताउँछन् । भीमदत्त नगरपालिका–१४ वनकट्टीका वीरेन्द्र खाती पनि नेचर गाइड हुन् । शुक्लाफाँटासँगै बर्दिया, चितवनलगायत क्षेत्रमा उनले पर्यटकहरू घुमाउने गरेका छन् । लकडाउन सुरु भएदेखि उनी पनि घरमै थन्किएका छन् । पछिल्लो पटक उनले वैकल्पिक व्यवसाय पनि सुरु गरेका छन् । ‘गाइडको काम एक वर्षदेखि ठप्प छ,’ खातीले भने, ‘अब घर परिवारको खर्च चलाउन पनि वैकल्पिक उपाय खोज्नुपर्ने भएको छ ।’ खातीले गाउँमै रहेको आफ्नो जमिनमा पोखरी निर्माण गरेर माछापालन सुरु गरेका छन् । उनी आफैं माछापालन व्यवसायमा जुटेका छन् । ‘पर्यटन क्षेत्र पुरानै अवस्थामा आउन त निकै समय लाग्न सक्छ,’ शुक्लाफाँटा नेचर गाइड एसोसिएसनका अध्यक्षसमेत रहेका खातीले भने, ‘गाइडसँगै वैकल्पिक व्यवसाय पनि सुरु गर्नुपर्ने बाध्यता भयो ।’ उनका अनुसार यस क्षेत्रमा सक्रिय रूपमा लागेका अन्य गाइडहरूले पनि वैकल्पिक पेसा अपनाउन थालेका छन् । कतिपय त भारततिरै लागिसकेका छन् ।

शुक्लाफाँटामा गाइडहरूले व्यावसायिक रूपमा काम गर्न थालेको सन् २००३ देखि हो । राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण कोषले नेचर गाइडको तालिम सञ्चालन गरेपछि यस क्षेत्रका युवाहरू पनि संरक्षणसँगै व्यवसायमा सक्रिय बनेका हुन् । हालसम्म २५० बढीले गाइडसम्बन्धी तालिम लिए पनि अहिले २०/२५ जना मात्रै सक्रिय रहेका छन् ।

‘आरक्षबाट निकुञ्ज बनेपछि गाइडहरू पनि आकर्षित हुन थालेका थिए,’ एक दशकदेखि नेचर गाइडको काम गरिरहेका कुमकरण ठाकुरले भने, ‘कोरोनाले फेरि पुरानै अवस्थामा फर्कायो ।’

ठाकुरका अनुसार पछिल्लो समय निकुञ्जमा चरा अवलोकनका लागि बाह्य पर्यटक निकै आकर्षित हुन थालेका थिए । दिनभरि जंगल डुलेर चरा हेर्न लालायित थिए । जसका कारण गाइडहरूले पनि काम पाइरहेका थिए ।

तर अहिले चरा अवलोकनका लागि आउने पर्यटकको संख्या शून्य छ । फाटफुट रूपमा आउने आन्तरिक पर्यटकहरूले समेत न्यून ज्याला दिने गरेको उनले बताए । शुक्लाफाँटामा पर्यटकलाई घुमाएबापत गाइडहरूले आधा दिनको १ हजार र दिनभरिको २ हजार शुल्क तोकेका छन् । कोरोनाको जोखिम कम भएपछि पर्यटन प्रवर्द्धनका लागि विभिन्न गतिविधिहरू गर्ने शुक्लाफाँटा नेचर गाइड एसोसिएसनको योजना छ ।

कोरोना संक्रमणका कारण बेरोजगार बनेका नेचर गाइडहरू । तस्बिर : भवानी/कान्तिपुर

प्रकाशित : मंसिर १३, २०७७ ०७:५८
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

चिनियाँ रक्षामन्त्री भोलि आउने

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — चिनियाँ स्टेट काउन्सिलर एवं रक्षामन्त्री वेई फेङ्हे एकदिने भ्रमणको व्यस्त तालिका लिएर आइतबार काठमाडौं आउने भएका छन् ।

परराष्ट्र मन्त्रालयले शनिबार बिहान जारी गरेको विज्ञप्तिअनुसार रक्षामन्त्री फेङ्हेले राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारी, प्रधानमन्त्री एवं रक्षामन्त्री केपी शर्मा ओलीसहितका नेताहरूसँग भेटवार्ता गर्नेछन् । नेपाल–चीन सम्बन्धको ६५औं वर्षगाँठका अवसरमा रक्षामन्त्री फेङ्हेको भ्रमण हुन लागेको र यसले आपसी सुरक्षा समन्वयका विविध विषयमा कुराकानी हुने विज्ञप्तिमा उल्लेख छ ।

प्रधानसेनापति पूर्णचन्द्र थापाको निमन्त्रणामा आउन लागेका रक्षामन्त्री फेङ्हेले चिनियाँ दूतावासद्वारा आयोजना हुने द्विदेशीय सहयोग–समन्वयको बृहत् कार्यक्रममा सहभागिता जनाउने भएका छन् । फेङ्हे आइतबार अपराह्न काठमाडौंबाट ढाकाका लागि प्रस्थान गर्नेछन् ।

दक्षिण छिमेक भारतका विदेश सचिव हर्षवद्र्धन श्रृंगला काठमाडौंबाट फर्केको दुई दिनपछि उत्तरी छिमेक चीनका राष्ट्रपति सी जिनपिङका विश्वास पात्रसमेत रहेका रक्षा मन्त्री वेई नेपाल आउन लागेका हुन् ।

सैनिक प्रवक्ता तथा सहायक रथी सन्तोषबल्लभ पौडेल चिनियाँ रक्षा मन्त्री वेईको हुन लागेको आगामी भ्रमणले नेपाली सेनाले दुई देशबीचको पारस्परिक सम्बन्धलाई थप बढावा दिने बताए । उनले उक्त भ्रमणले कोभिड–१९ को कारणले स्थगित भएका सैन्य सहयोग, सहायता र सहकार्यहरुलाई निरन्तरता दिने कामलाई अघि बढाउन मद्दत गर्ने पनि जनाए । ‘कोरोना भाइरस संक्रमणपछिको अवस्थामा विगतमा भएका सम्झौता, सहकार्य र सहायताका विषयहरुलाई कसरी उपयोग गर्ने भन्ने हुन्छ,’ उनले भने । उनले वेईको यो भ्रमणलाई चिनियाँ नेतृत्व कसरी सम्बन्ध विस्तार गर्ने भन्ने विषयको अवसरका रुपमा नेपाली सेनाले लिएको पनि प्रस्ट पारे ।

सन् २०१९ को अक्टोबरमा चीनका राष्ट्रपति सीले नेपालको भ्रमण गरेपछि चीनका उच्च तहका पदाधिकारीहरुले नेपालको भ्रमण गरेका छैनन् । कोभिड–१९ को कारणले रोकिएको भ्रमणलाई अर्को छिमेक भारते पनि लगातार तीन जना उच्च तहका पदाधिकारीहरु पठाउँदै वार्ता र संवाद गरेपछि चीनले पनि आफ्नो उच्च तहकै पदाधिकारीलाई नेपाल भ्रमणमा पठाउन लागेको हो ।

भारतबाट केही समययता मात्र बाह्य खुफिया एजेन्डी ‘रअ’ का प्रमुख समान्य गोयल, सेनाध्यक्ष मनोज मुकुन्द रनवणे र विदेश सचिव श्रृंगलाले नेपालको भ्रमण गरिसकेका छन् ।

स्टेट काउन्सिलरसमेत रहेका रक्षा मन्त्री वेईको सत्तारुढ दल नेकपाको विवाद चर्चिरहेको बेलामा भएकाले पनि अर्थपूर्ण रुपमा हेरिएको छ । पूर्व एमाले र पूर्व एमाओवादी केन्द्र मिलेर बनेको नयाँ शक्तिमा विवाद आएपछि काठमाडौंमा रहेकी चिनियाँ राजदुत होउ यान्छीले पटक–पटक नेकपाका शीर्ष नेताहरुलाई भेटेर विवाद मिलाउनको लागि ‘सहजीकरण’ गरिरहेकी छन् ।

भारत र नेपालको आन्तरिक राजनीतिभन्दा पनि पछिल्लो समय अमेरिकी सेनाको इन्डो–प्यासिफिक रणनीतिअनुसार नेपाली सेनासँग सहकार्य गरिरहेको कारण त्यसलाई कम गर्नका लागि चिनियाँ रक्षा मन्त्रीको भ्रमण हुन सक्ने एक चीननिकट विज्ञले जानकारी दिए ।

दुवै मुलुकबाट भएको र हुने उच्चस्तरीय भ्रमणबाट नेपालले दुवै मुलुकसँग सहकार्य गरेर अगाडि बढ्ने परराष्ट्र मन्त्री प्रदीपकुमार ज्ञवालीले बिहीबार भएको संसदीय सुनुवाइ समितिमा बताइसकेका छन् ।

प्रकाशित : मंसिर १३, २०७७ ०७:५५
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×