कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

नेप्सेको कारोबार प्रणालीमा समस्या

अनलाइन कारोबार मात्र खुला गरिए पनि कारोबार प्रणालीमा समस्या देखिँदा लगानीकर्ता ब्रोकर कार्यालय धाउन थाले
यज्ञ बञ्जाडे

काठमाडौँ — नेप्सेको अनलाइन कारोबार प्रणालीमा समस्या देखिएकाले सहज कारोबार गर्न नपाइएको लगानीकर्ताले गुनासो गरेका छन् । लकडाउनका कारण बन्द भएको बजार खुल्नुअघि कारोबार प्रणालीमा भएका सबै समस्या समाधान भएको बताइए पनि व्यवहारमा यथावत् भएको उनीहरूको भनाइ छ ।

फाइल तस्बिर

नेप्सेको वेबसाइट नखुल्नेदेखि फ्लोर सिट नदेखाउने, एउटा संख्यामा सेयर अर्डर गर्दा अर्कै देखाउने, खातामा सेयर भए पनि नदेखाउने, अर्डर गरेको सेयर संख्या कम वा धेरै देखाउनेलगायत समस्या नेप्सेको कारोबार प्रणालीमा देखिएको उनीहरूको आरोप छ ।

‘समस्या नेप्सेको वेबसाइटबाटै सुरु हुन्छ, जुन हरेक पटक खोल्दा कम्तीमा ५/७ मिनेट खुल्दैन,’ नाम नबताउने सर्तमा एक लगानीकर्ताले भने, ‘वेबसाइट सहज नखुल्दा लगानीकर्ता सूचनाबाट वञ्चित हुन्छन् । आज मैले एउटा कम्पनीको ४ हजार कित्ता सेयर खरिदका लागि अर्डर पोस्ट गरें । पहिलो पटक सबमिट देखाएन, पुनः दोस्रो पटक सबमिट भयो, पछिमात्र थाहा भयो, सिस्टममा ८ हजार कित्ता सेयर सबमिट भइसकेको रहेछ ।’

अहिले अनलाइन प्रणालीमार्फत मात्र सेयर किनबेच गर्न पाइन्छ । अफलाइन (ब्रोकरलाई अर्डर गरेर सेयर किनबेच गर्न लगाउने) मार्फत कारोबार गर्न पाइँदैन । अनलाइन कारोबारका लागि लगानीकर्ताले ब्रोकरमार्फत ‘युजर नेम र पासवर्ड’ लिनुपर्छ । त्यसपछि अनलाइनमार्फत आफैं कारोबार गर्नुपर्छ ।

कोरोनाको जोखिम कायमै रहेकाले ब्रोकर कार्यालयमा भीड नगर्न अनलाइन कारोबारमात्र खुला गरिएको हो । तर कारोबार प्रणालीमा समस्या भएपछि लगानीकर्ता ब्रोकर कार्यालय नै जान थालेको नेपाल लगानीकर्ता पुँजी बजार संघकी अध्यक्ष राधा पोखरेलले जानकारी दिइन् । ‘सोमबार म दुई–तीनवटा ब्रोकर कार्यालय गएकी थिएँ, लगानीकर्ता त्यहीँ आएरै कारोबार गरिरहेको भेटियो,’ उनले भनिन्, ‘कारोबार प्रणालीमा धेरै समस्या आएकाले लगानीकर्ता मर्कामा परेका छन् ।’

पछिल्लो पटक बजार खुल्नुअघि धितोपत्र बोर्डसँग भएको सम्झौताअनुसार बजारका सबै समस्या समाधान गर्ने भनिए पनि त्यो पालना नभएको उनको आरोप छ । ‘सेबोनले लगानीकर्ता झुक्यायो, बजारका समस्या ज्युँका त्युँ छन्,’ उनले भनिन्, ‘हामीलाई त्यत्तिकै सम्झौता गरायो ।’ कारोबार प्रणालीमा अहिले पनि फ्लोर सिट नदेखाउने, एउटा संख्यामा सेयर अर्डर गर्दा अर्कै देखाउने, खातामा सेयर भए पनि नदेखाउने, अर्डर गरेको सेयर संख्या कम वा धेरै देखाउनलगायत समस्या रहेको उनले बताइन् ।

सेयर कारोबार प्रणालीमा समस्या आएको नेपाल धितोपत्र बोर्ड (सेबोन) ले पनि स्विकारेको छ । ‘प्रणालीमा समस्या भएको धेरै गुनासो आएको छ,’ सेबोनका प्रवक्ता नीरज गिरीले भने, ‘यथाशीघ्र समाधानका लागि नेप्सेलाई आग्रह गरेका छौं ।’ केही दिनयता नेप्सेको कारोबार प्रणालीमा समस्या देखिएको स्टक ब्रोकर्स एसोसिएसनका अध्यक्ष भरत रानाभाटले पनि बताए । ‘केही समस्या देखिएका छन्, लकडाउनका बेला सिस्टममा केही अपडेट गरिएको थियो, त्यसपछि केही समस्या देखिएका छन्,’ उनले भने, ‘लगानीकर्ताले अर्डर पोस्ट गर्दा नहुने, खातामा सेयर नदेखिने, फ्लोर सिट नखुल्नेलगायत समस्या देखिएको छ ।’ यही कारण ब्रोकरको सिस्टम धेरै ढिलो (स्लो) हुने गरेको छ ।

नेप्सेले भने कारोबार प्रणालीमा समस्या नभएको दाबी गरेको छ । लगानीकर्ता अनलाइन कारोबारमा आउन नचाहेकाले समस्या सिर्जना भएको नेप्सेका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत चन्द्रसिंह साउदले बताए । ‘सुरुमा इन्टरनेटका कारणले वेबसाइटमा समस्या थियो,’ उनले भने, ‘सिस्टममा केही समस्या छैन, अनलाइन कारोबार आउन नचाहने लगानीकर्ताले समस्या भनेर हल्ला फैलाएका हुन् ।’ कुनै लगानीकर्तालाई केही समस्या भए नेप्सेमा आएर समाधान गर्न पनि उनले सुझाए ।

लकडाउनपछि खुलेको बजारमा सर्टसेल (खातामा सेयर नहुँदा पनि किनबेच गर्न पाइने) बन्द गरिएको छ । अहिले सेयर कारोबारअघि लगानीकर्ताको खातामा पर्याप्त सेयर छ कि छैन भनेर जाँच हुन्छ । पर्याप्त सेयर नभए कारोबार रद्द हुन्छ । यसअघि अफलाइन कारोबार हुँदा ‘सर्टसेल’ गर्न पाइने व्यवस्था थियो । उक्त व्यवस्था लगानीकर्तालाई चित्त नबुझेकाले समस्या देखाएको नेप्सेको आरोप छ । अहिले एक जना लगानीकर्ताले एकै दिन दुईभन्दा बढी सेयर ब्रोकरमार्फत कारोबार गर्न पाउँदैनन् । नयाँ ब्रोकरसँग कारोबार सुरु गर्दा पुरानोसँगको सबै हरहिसाब (रकम, सेयर सबै) फर्छ्योट गर्नुपर्छ ।

पुरानोसँगको हिसाब बाँकी नै रहेको अवस्थामा नयाँ ब्रोकरमार्फत कारोबार गर्न अहिलेको सिस्टमले नदिने भएकाले लगानीकर्ताले त्यसलाई समस्याका रूपमा औंल्याएको साउदको भनाइ छ । यही कारण नेप्सेले विज्ञप्तिमार्फत सर्वसाधारणलाई कारोबार प्रणालीमा समस्या नभएकोबारे प्रस्ट्याएको छ । कारोबार प्रणालीमा समस्या छ भने पनि सोमबार नेप्से ३३ अंकले बढेर १ हजार २ सय ९८.७३ बिन्दुमा पुगेको छ । अघिल्लो दिनको तुलनामा यो २.६३ प्रतिशत बढी हो । सोमबार करिब साढे १७ हजार कारोबारबाट १ सय ७६ कम्पनीका २७ लाख ४१ हजार कित्ता सेयर किनबेच भए । त्यसबाट ९२ करोड ७८ लाख रुपैयाँ बराबरको सेयर कारोबार भयो । सो दिन सेयर बजारको आकार १७ खर्ब ३ अर्ब रुपैयाँ कायम भएको छ ।

प्रकाशित : असार २३, २०७७ ०६:५०
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

सार्वजनिक यातायात चलाउन छलफलमा जुटे व्यवसायी

मापदण्ड बनाएर सवारी चलाउने सरकारको तयारी
विमल खतिवडा

काठमाडौँ — सार्वजनिक यातायताका साधन बन्द भएको करिब चार महिना हुन लाग्यो । तर पुनः सञ्चालनबारे अन्योल कायमै छ । सरकार मापदण्ड बनाएर यातायातका साधन चलाउने पक्षमा छ ।

व्यवसायी भने सबै सरोकारवाला निकायसँग छलफल गरेर मात्र चलाउनुपर्नेमा छन् । यसका लागि सोमबारदेखि आन्तरिक छलफल थालेको उनीहरूको भनाइ छ ।

सिट संख्याको आधा मात्र यात्रु राखेर गाडी चलाउनुपर्ने विषय उठे पनि घाटा लाग्ने गरी गाडी चलाउने पक्षमा व्यवसायी छैनन् । लामो समयदेखि सार्वजनिक साधन बन्द हुँदा २१ लाखले रोजगारी गुमाएका छन् । देशभर करिब ४ लाख सवारीसाधन थन्किएका छन् । व्यवसायीले कसरी र कहिलेबाट यातायात चलाउने भन्नेबारे छलफल थालेका हुन् ।

यातायात व्यवसायी राष्ट्रिय महासंघको अगुवाइमा छलफल सुरु भएको हो । ‘हामीले सरोकारवाला निकायसँग छलफल थालेका छौं,’ महासंघका महासचिव सरोज सिटौलाले भने, ‘अहिलेको परिस्थितिमा कसरी गाडी चलाउने र लकडाउन अवधिमा व्यवसायमा बेहोर्नुपरेको क्षतिलगायतबारे छलफल भएको छ ।’ सरकारलाई कसरी गाडी चलाउने भन्नेबारे पहिलो चरणमा जानकारी गराइसकिएको पनि उनले प्रस्ट्याए । देशभरका यातायात व्यवसायी र सरोकारवाला निकायसँग छलफल गरेर राय सुझाव लिएपछि मात्र कहिलेबाट गाडी चलाउन सकिन्छ भन्नेबारे निर्णय हुने उनको भनाइ छ ।

‘सबैसँग छलफल नगरी हामी कुनै निष्कर्षमा पुग्दैनौं,’ उनले भने, ‘छलफल साउन पहिलो सातासम्म चल्छ ।’ त्यति बेलासम्म सरकारबाट केही निर्णय हुन्छ कि भन्ने आस रहेको उनले बताए । थन्किएका गाडी निकाल्ने वातावरण सरकारले बनाउनुपर्ने व्यवसायीको माग छ । गाडी राखेकै ठाउँमा बिग्रिएको, झार पलाएको र खियासमेत लागेकाले मर्मतसम्भार नगरी चलाउन सक्ने अवस्था नभएको उनीहरू बताउँछन् । लकडाउन अवधिको किस्ता तिर्ने समय थप गर्नुपर्ने र सामाजिक दूरी कायम गरेर गाडी चलाउन पाउनुपर्ने सिटौलाको भनाइ छ ।

चाडबाड नजिकिँदै छन् । दसैंतिहार जस्ता चाडमा उपत्यकाबाट घर फर्कनेको लर्को लाग्छ । ‘त्यसैले सबै सरोकारवाला पक्षसँग होमवर्क गरेर मात्र ठोस निर्णय गर्छौं,’ उनले भने, ‘हचुवाको भरमा निर्णय लिन्नौं ।’ सरकारले सार्वजनिक सवारीसाधन कसरी चलाउने भन्नेबारे स्पष्ट खाका नदिएको यातायात व्यवसायीको गुनासो छ । यातायात व्यवस्था विभागले भने यातायात सञ्चालनसम्बन्धी मापदण्डको ड्राफ्ट बनाएर भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात मन्त्रालयमा पठाएको दुई साताभन्दा बढी भइसकेको छ । मापदण्डमा गाडी चलाउँदा अपनाउनुपर्ने स्वास्थ्य सुरक्षाका विषय उल्लेख छन् । विभागका अनुसार चालक, सहचालक र यात्रुले मास्क लगाउने, सेनिटाइजर प्रयोग गर्ने र गाडीमा डिस इन्फेक्सन गर्नेलगायत विषय पनि मापदण्डमा छन् ।

सिट संख्याको आधा मात्र यात्रु बोक्ने, सकभर नगद कारोबार नगर्ने, नभए गाडीमा बक्सा बनाएर पैसा लिने व्यवस्था मिलाउने विषय पनि मापदण्डमा समावेश छ । यातायात व्यवसायी राष्टिय महासंघले भने सिट संख्याको आधा यात्रु बोकेर गाडी चलाउँदा घाटा हुने भएकाले विस्तृत छलफल नगरी मापदण्ड लागू गर्न नहुने जनाएको छ । विभागले बनाएको मापदण्डअनुसार गाडी चलाउन नसकिने महासंघका महासचिव सिटौला बताउँछन् ।

सार्वजनिक यातायात चलाउनेबारे मन्त्रिपरिषद्बाटै निर्णय हुनुपर्ने यातायात व्यवस्था विभागका महानिर्देशक गोगनबहादुर हमालको भनाइ छ । ‘यातायात चलाउन पाउनुपर्ने माग राख्दै दैनिकजसो व्यवसायी आउने गरेका छन्,’ उनले भने, ‘अहिलेसम्म कुनै निर्णय भएको छैन ।’ व्यवसायीको गुनासो सम्बन्धित निकायमा सम्बोधनका लागि भनेर पठाउने गरेको उनले जानकारी दिए । सार्वजनिक सवारी सञ्चालनका विषयमा व्यवसायीसँग छलफल भइरहेको उनी बताउँछन् । ‘गाडी थन्किएको धेरै भयो,’ उनले भने,

‘त्यही भएर निर्णय हुन धेरै समय नलाग्ला ।’ उनले पनि अब मापदण्ड बनाएरै यातायात चलाउनुपर्नेमा जोड दिए । व्यवसायीका अनुसार यात्रुवाहक र मालवाहक साधनमा १० खर्ब रुपैयाँ लगानी छ । त्यसमध्ये बैंकको मात्र ७० देखि ८० प्रतिशत लगानी छ ।

प्रकाशित : असार २३, २०७७ ०६:४६
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×