यज्ञ बञ्जाडे

यज्ञ बञ्जाडेका लेखहरु :

विदेशी लगानी घट्यो

गत आर्थिक वर्षमा प्रत्यक्ष वैदेशिक लगानी (एफडीआई) मार्फत मुलुकमा १८ अर्ब ५६ करोड रुपैयाँ भित्रिएको छ । अघिल्लो आवको तुलनामा गत आवमा करिब ५ प्रतिशतले कम लगानी आएको हो । अघिल्लो आवमा १९ अर्ब ५१ करोड रुपैयाँ भित्रिएको थियो । गत आवमा जम्मा १९ अर्ब २१ करोड ८९ लाख ८१ हजार रुपैयाँ विदेशी लगानी भित्रिएको थियो । तर, सोही अवधिमा ६५ करोड ८६ लाख ७२ हजार विदेशी लगानी फिर्ता भएको छ । गत आवमा भित्रिएको विदेशी लगानीबाट बाहिरिएको रकम घटाएर राष्ट्र बैंकले कुल प्रत्यक्ष विदेशी लगानी गणना गरेको हो ।

रेमिट्यान्स बढ्दा र आयात नियन्त्रण हुँदा अर्थतन्त्रमा सुधारको संकेत

आयात नियन्त्रण र रेमिट्यान्स बढ्न थालेपछि ऋणात्मक अवस्थामा रहेका अर्थतन्त्रका सूचकमा सुधारका संकेत देखिन थालेका छन् । ०७८ असारको तुलनामा गत असारसम्म विदेशी मुद्रा सञ्चिति, शोधनान्तर स्थिति, भुक्तानी सन्तुलनलगायत सूचक ऋणात्मक अवस्थामै छन् । तर अघिल्ला महिना (वैशाख र जेठ) को तुलनामा असारमा उल्लिखित सबै सूचकहरूमा सुधारका संकेत देखिएको मंगलबार सार्वजनिक राष्ट्र बैंकको गत आर्थिक वर्षको आर्थिक तथा वित्तीय स्थिति प्रतिवेदनले औंल्याएको छ ।

७ खर्ब बचत संकलन, ८ खर्ब ऋण प्रवाह

उस्तै उद्देश्य, उद्यम र आर्थिक अवस्था भएका सदस्यहरूबीच सहकार्य गर्ने मूल उद्देश्यबाट बहिकिँदा नेपालका सहकारीले आर्थिक बेथिति मात्र बढाएका छैनन्, सर्वसाधारणका बचत पनि जोखिममा पारिदिएका छन् । काठमाडौंमा ओरिएन्टलदेखि सिभिल हुँदै गौतमश्री, ललितपुरमा देउराली र पूर्व धरानमा बराह सहकारीसम्मले सर्वसाधारणलाई चिन्तित बनाएका छन् । शृंखलाबद्ध विवादपछि पनि नीति–निर्माता प्रभावहीन छन् । 

१५ महिनामा डलर कार्डमार्फत बाहिरियो ८८ करोड

अमेरिकी डलरमा भुक्तानी गर्न मिल्ने प्रिपेड कार्डबाट भएका भुक्तानीमध्ये धेरैजसो सामाजिक सञ्जालमा गरिएको विज्ञापन, विभिन्न स्कुल–कलेजबारे जानकारी तथा सेवा, अन्तर्राष्ट्रिय जर्नल खरिद/अध्ययन, सूचना प्रविधिसम्बन्धी सेवालगायतको भुक्तानी गर्न उपयोग भएको राष्ट्र बैंकको एक अध्ययनले देखाएको छ । मुलुकमा विदेशी मुद्रा सञ्चिति घटिरहेको समयमा डलर कार्डमार्फत पनि ठूलो परिमाणमा विदेशी मुद्रा बाहिरिएको भन्दै राष्ट्र बैंकको आलोचना हुन थालेपछि गरिएको उक्त अध्ययनले यस्तो देखाएको हो ।

कर्जा प्रवाह ठप्प हुँदा पनि बैंकको नाफा २३ प्रतिशत बढ्यो

लगानीयोग्य रकम नभएकाले बजार मागअनुसार कर्जा प्रवाह गर्न नसकेको समयमा पनि वाणिज्य बैंकहरूको खुद नाफा करिब २३ प्रतिशतले बढेको छ । अघिल्लो आर्थिक वर्ष वित्तीय प्रणालीमा पर्याप्त तरलता हुँदा पनि बैंकहरूको खुद नाफा करिब २० प्रतिशतले मात्र बढेको थियो । गत आर्थिक वर्षको पछिल्लो ६ महिनामा बैंक तथा वित्तीय संस्थाले नयाँ कर्जा प्रवाह गर्न पाएनन् ।

गौतमश्री सहकारीका सञ्चालक फरार, ११४५ बचतकर्ताको उजुरी

काठमाडौं महानगरपालिका–१४, कुलेश्वरमा केन्द्रीय कार्यालय रहेको गौतम श्री बहुउद्देश्यीय सहकारी संस्था लिमिटेडका सञ्चालक फरार भएका छन् । बचतकर्ताको पैसा फिर्ता नगरी पछिल्लो दुई सातादेखि सहकारी संस्थाका सञ्चालक सम्पर्कविहीन भएपछि त्यहाँको विवाद बाहिर आएको छ । गत शुक्रबार आफ्नो कर्जा असुली नभएको भन्दै एभरेस्ट बैंकले सिलबन्दी गरेको छ । सञ्चालक र उच्च तहका कर्मचारी सम्पर्कमा नरहेको र बैंकले पनि कार्यालयमा तालाबन्दी गरेपछि आफूहरूको बचत फिर्ता माग गर्दै बचतकर्ता सहकारी विभाग पुगेका छन् ।

महिनैपिच्छे ब्याज परिवर्तन माग्दै बैंकहरू राष्ट्र बैंक पुगे

आधार दरमा आएको परिवर्तनअनुसार हरेक महिना ऋणको ब्याजदर परिवर्तन गर्न पाउनुपर्ने मागसहित वाणिज्य बैंकहरू राष्ट्र बैंक पुगेका छन् । आधार दरमा भएको घटबढअनुसार हरेक तीन महिनामा मात्र ऋणको ब्याजदर परिवर्तन गर्नुपर्ने व्यवस्था संशोधन गरी एक महिना बनाउनुपर्ने माग गर्दै बैंकहरू राष्ट्र बैंक पुगेका हुन् ।

कर्जा विस्तारमा नियन्त्रण

ब्याजदर वृद्धि गरी अनुत्पादक क्षेत्रमा कर्जा नियन्त्रण गरेर उत्पादनशील क्षेत्रमा विस्तार गर्ने उद्देश्यसहित राष्ट्र बैंकले चालु आर्थिक वर्षका लागि तुलनात्मक रूपमा कसिलो मौद्रिक नीति सार्वजनिक गरेको छ । मौद्रिक नीतिका व्यवस्थाले घरजग्गा, आयातजन्य क्षेत्रमा जाने कर्जाको ब्याजदर तत्कालै बढ्ने र कृषि, उद्यम, निर्यातजन्यलगायत क्षेत्रमा जाने कर्जाको ब्याजदर घट्ने देखिन्छ ।

कर्जा विस्तार नियन्त्रणमुखी मौद्रिक नीति आउँदै

अर्थ मन्त्रालयको समेत जिम्मेवारी सम्हालिरहेका प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवासँग छलफलका लागि समय नपाएपछि तयारी अवस्थामा रहेर पनि जारी हुन नपाएको चालु आर्थिक वर्षको मौद्रिक नीति नेपाल राष्ट्र बैंकले शुक्रबार सार्वजनिक गर्दै छ ।

वार्षिक लक्ष्यको ६५.५ प्रतिशत मात्र कर्जा विस्तार

गत आर्थिक वर्ष ०७८/७९ मा बैंक तथा वित्तीय संस्थाले कुल ५ खर्ब १५ अर्ब रुपैयाँ मात्र थप कर्जा विस्तार गरेका छन् । ०७८ असारको तुलनामा यो करिब १२.३ प्रतिशतले बढी हो भने राष्ट्र बैंकले तय गरेको वार्षिक कर्जा विस्तार लक्ष्यको करिब ६५.५ प्रतिशत मात्र हो ।