लकडाउनका तीन दिनमा ग्राहकले बैंकबाट साढे ३ अर्ब झिके

यज्ञ बञ्जाडे

काठमाडौँ — सरकारले पहिलो पटक ‘लकडाउन’ घोषणा गरेपछिका तीन दिन (गत मंगलबार, बुधबार र बिहीबार) सर्वसाधारणले करिब साढे ३ अर्ब रुपैयाँ बैंकबाट झिकेका छन् ।

कोभिड–१९ संक्रमणको जोखिमबाट बच्न सरकारले नागरिकलाई घरमै बस्न निर्देशन दिएपछि एटीएम र बैंकको काउन्टरबाट निकालिएको रकम हो यो । उक्त रकम वाणिज्य बैंकहरूबाट मात्र झिकिएको हो ।


लकडाउनको समयमा आवश्यक सामग्री खरिद गर्न, आपत्कालीन अवस्थालगायत कामका लागि ग्राहकले पैसा निकालेका हुन् । सो अवधिमा ग्राहकले विकास बैंक, फाइनान्स कम्पनी र लघुवित्त वित्तीय संस्थाबाट पनि रकम निकालेका छन् । उक्त तथ्यांक यहाँ समावेश छैन । उक्त रकम पनि जोड्दा ग्राहकले बैंक तथा वित्तीय संस्थाबाट निकालेको रकम धेरै हुन आउँछ ।


सरकारले पहिलो चरणमा गत मंगलबार (चैत ११ देखि १६ सम्म) लकडाउन घोषणा गरेको थियो । लकडाउन सुरु भएपछिका तीन दिनमा एटीएमबाट १ अर्ब १७ करोड २६ लाख र चेकमार्फत २ अर्ब ३८ करोड ७५ लाख रुपैयाँ नगद निकालिएको राष्ट्र बैंकको तथ्यांक छ । बैंकबाट झिकिएको रकम काठमाडौं उपत्यकाभन्दा मोफसलमा धेरै छ । एटीएमबाट झिकिएको रकममध्ये काठमाडौं उपत्यकाभित्र ५५ करोड ७४ लाख रुपैयाँ छ । बाँकी ६१ करोड ५१ लाख रुपैयाँ मोफसलका ग्राहकले निकालेका छन् ।


यसैगरी चेकबाट पनि काठमाडौं उपत्यकाभन्दा मोफसलमा धेरै रकम निकालिएको छ । तीन दिनमा काठमाडौं उपत्यकाभित्रका बैंकका काउन्टरबाट ७३ करोड ६ लाख रुपैयाँ र उपत्यकाबाहिरबाट १ अर्ब ६५ करोड ६८ लाख रुपैयाँ नगद झिकेको देखिन्छ ।

यो अवधिमा ग्राहकले मोबाइल बैंकिङ, इन्टरनेट बैंकिङ, पोओएसलगायत विद्युतीय माध्यमबाट पनि ठूलो कारोबार गरेका छन् । ती माध्यमबाट ठूलो परिमाणमा कारोबार भएको राष्ट्र बैंकको तथ्यांक छ ।


प्रकाशित : चैत्र १७, २०७६ १९:५७
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

वायु प्रदूषण स्वाट्टै घट्यो

डाँडाकाँडा र हिमशृंखला छर्लङ्गै 
काठमाडाैंसहित देशका विभिन्न स्थानमा यतिबेला पीएम २.५ को मात्रा विश्व स्वास्थ्य संगठन (डब्लूएचओ) ले तोकेको मापदण्डजत्तिकै र कतिपय स्थानमा त्यो भन्दा पनि कम छ । 
अब्दुल्लाह मियाँ

काठमाडौँ — राजधानीका सडक खाली छन्, आकाश निलो । उपत्यकावरिपरिका डाँडाकाँडा र उत्तरतिरका हिमाल छर्लङ्ग देख्न सकिन्छ । लकडाउनसँगै काठमाडौंसहित देशैभर वायु प्रदूषण स्वाट्टै घटेकाले यस्तो भएको हो । वातावरण विभागका सूचना अधिकारी शंकरप्रसाद पौडेलले वायु प्रदूषण मापन गर्ने देशका सबै मापन केन्द्रमा प्रदूषणको मात्रा अत्यधिक न्यून पाइएको जानकारी दिए ।

उनका अनुसार आंँखाले देख्न नसकिने धुलोका कण (पीएम २.५) को मात्रामा उल्लेख्य गिरावट आएको छ । काठमाडांैसहित देशका विभिन्न स्थानमा यतिबेला पीएम २.५ को मात्रा विश्व स्वास्थ्य संगठन (डब्लूएचओ) ले तोकेको मापदण्डजत्तिकै र कतिपय स्थानमा त्यो भन्दा पनि कम देखिएको छ ।

काठमाडौंको रत्नपार्कमा आइतबार पीएम २.५ को मात्रा प्रतिघनमिटर हावामा २३ माइक्रोग्राम रेकर्ड भएको छ । डब्लूएचओले पीएम २.५ को मात्रा २५ माइक्रोग्राम (प्रति २४ घण्टा) तोकेको छ । सरकारले प्रतिघनमिटर हावामा पीएम २.५ को मात्रा ४० माइक्रोग्राम तोकेको छ ।

सूचना अधिकारी पौडेलका अनुसार आइतबार पीमए २.५ शंखपार्कमा २५, भैंसेपाटीमा २७, पोखरामा २३, धुलिखेलमा १९, दमकमा ३५ र दाङमा १५ माइक्रोग्राम रेकर्ड भएको छ । यसअघि यी सबै स्थानमा पीएम २.५ को मात्रा सरकारले तोकेको मापदण्डभन्दा कयौं गुणा बढी रेकर्ड भएको थियो ।

यस्तै, धनकुटामा २७, नेपालगन्जमा १७.५, पोखरा विश्वविद्यालय क्षेत्रमा २६.३ माइक्रोग्राम रेकर्ड भएको छ । सिमरामा भने पीएम २.५ को मात्रा अहिले पनि ११२ माइक्रोग्राम देखिएको छ ।
डब्लूएचओले १० माइक्रोग्राम भएको क्षेत्रलाई सुरक्षित हुने बताएको छ । उसले कुनै स्थानमा पीएम २.५ को मात्रा ४४.४६ माइक्रोग्राम छ भने त्यो संवेदनशील किसिमका व्यक्ति र समूहका लागि अस्वस्थ मानिने जनाएको छ ।

वातावरण विभागले सन् २०१७ मा गरेको अध्ययनमा जाडो महिनामा काठमाडौंमा पीएम २.५ को मात्रा १८० माइक्रोग्रामसम्म पुगेको पाइएको थियो ।

घरभित्र र बाहिरको वायु प्रदूषणका कारण बर्सेनि विश्वमा ७० लाख मानिसको ज्यान जाने गरेको तथ्यांक छ । वायु प्रदूषणका कारण स्ट्रोक, मुटुसम्बन्धी रोग, फोक्सोको क्यान्सरजस्ता रोगको सम्भावना हुन्छ । विश्वको जनसंख्याको ९२.५ प्रतिशतभन्दा बढी मानिस हावामा डब्लूएचओले तोकेको मापदण्डभन्दा बढी पीएम २.५ रहेको स्थानमा बस्छन् ।

फागुनमा आईक्यू एअरले प्रकाशित गरेको ‘विश्वको वायुको गुणस्तरसम्बन्धी प्रतिवेदन’ मा पनि अघिल्लो वर्षभन्दा यो वर्ष वायुको गुणस्तरमा सुधार आएको प्रतिवेदन सार्वजनिक गरेको थियो । गत वर्ष आँखाले देख्न नसकिने धुलोको कण (पीएम २.५) को मात्रा प्रतिघनमिटर हावामा सरदर ५४.४ माइक्रोग्राम रहेकामा यो वर्ष ४४.५ माइक्रोग्राममा झरेको उसले उल्लेख गरेको छ ।

किन घट्यो ?
विभागको अध्ययनअनुसार वायु प्रदूषणको मुख्यस्रोत सवारी साधन हुन् । ‘सवारी साधन ठप्पप्राय: भएकाले प्रदूषण घटेको हो,’ पौडेलले भने । काठमाडौंमा मात्र करिब २० लाख सवारी गुड्छन् । यतिबेला एम्बुलेन्सबाहेक अनावश्यक गाडी गुडेका छैनन् ।

वायु प्रदूषणको दोस्रो ठूलो स्रोत मानिने इँटाभट्टा र कलकारखाना सबै बन्द छन् । त्यसले पनि राहत मिलेको हो । कृषिका लागि हुने नियन्त्रित आगोसमेत रोकिएकाले प्रदूषण हुन पाएको छैन ।

आकाश र हिमशृंखला छर्लङ्गै
वातावरणरणविद् उत्तमबाबु श्रेष्ठ कोभिन १९ को संक्रमण रोक्न लगाइएको डाउनका कारण विश्वभरको वायु प्रदूषण उल्लेख्य रूपमा घटेको उल्लेख गर्छन् ।

सामाजिक सन्जालमा फेसबुकमा उनले लेखेका छन्, ‘काठमाडौंमा यति स्वच्छ आकाश अझ यो समयमा कहिल्यै देखिएको थिएन भन्दैछन् मान्छेहरू । लाग्छ, मानवताको गति केही समय रोकिँदा पृथ्वीले श्वास फेर्न पाउँदो रहेछ । एडवार्ड विल्सनले ठीकै भनेका रहेछन् कि क्या हो ?’

प्रकाशित : चैत्र १७, २०७६ १९:५६
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×