दुई मन्त्रीले गरे अनावरण

कृष्ण थापा

(सिम्ले, नुवाकोट) — प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले सिंहदरबारको एक्सन रुमबाट स्वीच दबाएर ६० मेगावाटको माथिल्लो त्रिशूली थ्री ए जलविद्युत्को उद्घाटन गरेकै दिन आयोजनाको विद्युतगृहमा ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइमन्त्री वर्षामान पुन र अर्थमन्त्री युवराज खतिवडाले संयुक्त रूपमा शिलापत्र अनावरण गरेका छन् । 

अनावरणका क्रममा सबै भार विद्युत् आयोजनालाई बोकाएर बिजुली महँगो बनाउन नहुने अर्थमन्त्री खतिवडाले बताए । ऊर्जामन्त्री पुनले सबैको सहयोगमा आयोजना सम्पन्न भएको बताउँदै प्रभावित क्षेत्रका स्थानीयलाई समुचित सम्बोधन गरिने बताए । विद्युत् प्राधिकरणका कार्यकारी निर्देशक कुलमान घिसिङले थ्री ए विद्युत् उत्पादनको एउटा खुट्किलो बताए ।

नेपाल सरकार तथा नेपाल विद्युत् प्राधिकरणको लगानी र चिनियाँ सरकारको सहुलियतपूर्ण ऋणसहित १७ अर्ब ३२ करोड रुपैयाँमा आयोजना निर्माण सम्पन्न भएको छ । चिनियाँ एक्जिम बैंकको १२ करोड ५८ लाख अमेरिकी डलर सहुलितपूर्ण ऋण लगानी भएको यो आयोजना इन्जिनियरिङ, खरिद र निर्माण (ईपीसी) मोडलमा निर्माण भएको हो । विभिन्न समस्या झेल्दै रुग्ण बनेको आयोजनालाई २०७२ वैशाखको विनाशकारी भूकम्प र त्यसपछि आएको बाढीपहिरोले झनै प्रभावित पारेको थियो । भूकम्प र पहिरोले आयोजनाको बाँधको दायाँ–बायाँ र प्रवेशमार्गको विभिन्न स्थानमा क्षति पुर्‍याएको थियो ।

आयोजनाबाट उत्पादित विद्युत् किस्पाङ ५ सिम्लेस्थित स्विचयार्डबाट ४८ किलोमिटर प्रसारण लाइनमार्फत काठमाडौंको मातातीर्थमा ल्याएर राष्ट्रिय प्रसारण प्रणालीमा प्रवाह गरिएको छ । आयोजनाले स्विचयार्डबाट निर्माणाधीन त्रिशूली ‘थ्री बी’ हब सबस्टेसनसम्म १.३ किलोमिटर १३२ केभी डबल सर्किट, सबस्टेसनबाट काठमाडौंको बाँडभञ्ज्याङसम्म ३८.६ किलोमिटर २२० केभी डबल सर्किट, बाडभञ्ज्याङबाट मातातीर्थसम्म ४.८ किलोमिटर फोर सर्किट प्रसारण लाइन निर्माण गरेको छ । मातातीर्थमा १.४५ किलोमिटर २२० केभी फोर सर्किट प्रसारण लाइनलाई भूमिगत गरिएको छ । प्रसारण लाइन निर्माणका लागि चाइना इन्टरनेसनल वाटर एन्ड इलेक्ट्रिक कर्पोरेसन (सीडब्लूई) सँग २ करोड २६ लाख अमेरिकी डलरमा ठेक्का सम्झौता भएको थियो ।

प्रकाशित : मंसिर ३, २०७६ ०८:४५
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

किवी खेती विस्तार

डम्बरसिं राई

(खोटाङ) — जिल्लाका किसानले किवी खेती विस्तार गर्न थालेका छन् । केपिलासगढी, दिक्तेल रूपाकोट मझुवागढी र साकेला गाउँपालिकाका किसानले बहुगुणी र महँगो किवी फलको खेती विस्तार गरेका हुन् ।

रोपेको करिब तीनदेखि ५०–६० वर्षसम्मै किबीबाट आम्दानी लिन सकिने भएकाले खेती विस्तारमा लागेको दिक्तेल रूपाकोट मझुवागढी नगरपालिकाका किसान शुभचन्द्र राईले बताए । ‘यति लामो अवधिसम्म आम्दानी दिने भएपछि किवी खेतीमा लागियो,’ उनले भने । राईले मूलडाँडामा करिब ३८ रोपनी जग्गामा किवी लगाएका छन् । यो वर्ष करिब चार हजार केजी उत्पादन गरे । प्रतिकेजी दुई सय ५० रुपैयाँका दरले बिक्री गर्दा दस लाख रुपैयाँ आम्दानी गरेको उनले सुनाए ।

गत वर्ष पनि राईले १७ सय केजी किवी बिक्री गरेका थिए । त्यो बेला चार लाख २५ हजार रुपैयाँ आम्दानी गरेका राईले किवी काठमाडौं, धरान, विराटनगर, इटहरी, दिक्तेललगायतका बजारमा बिक्री हुने गरेको जनाए । यसबाहेक कोसेलीको रूपमा पठाउने चलनसमेत बढेको छ । राईले बिरुवासमेत उत्पादन गर्छन् । किवीको बिरुवाबाट मात्र वार्षिक तीन लाख ५० हजार रुपैयाँ आम्दानी गरेको उनले बताए । राईको किवी फर्ममा कृषि विषयमा अध्ययनरत विद्यार्थीले ओजेटी कोर्ससमेत गर्छन् । उनले दुई जनालाई स्थायी रूपमा रोजगारी दिएका छन् । यसबाहेक सरस्वती माविका चार जना ओजेटीका विद्यार्थीसमेत फर्ममा कार्यरत छन् ।

यस्तै केपिलासगढी गाउँपालिका–१ फेदीका किसान धनकुमार राईले पनि किवी खेतीबाट मनग्य आम्दानी गरिरहेका छन् । उनले यो वर्ष मात्र किवीबाट साढे चार लाख आम्दानी गरे । उनका अनुसार १५ सय केजीको प्रतिकेजी तीन सयका दरले साढे चार लाख आम्दानी गरेका हुन् । उत्पादित किवी केपिलासगढी गाउँपालिकाको केन्द्र बाक्सिलाबजार, दिक्तेल, धरान, विराटनगर, काठमाडौं लगायतका सहरमा बिक्री गर्छन् ।

राईले २०६८ सालदेखि किवी खेती सुरु गरेका हुन् । दोलखाको चरिकोटबाट एक सय बोट बिरुवा ल्याएर खेती सुरु गरेका थिए । फाप्लु र कीर्तिपुरको बागवानी केन्द्रमा तालिम लिएर किवी खेती सुरु गरेका थिए । अहिले २० रोपनी जग्गामा किवी गरिरहेका छन् । उनले पनि किवीका बिरुवा उत्पादनबाट राम्रो आम्दानी गरिरहेका छन् । हेवार्ड र रेड किवीको बिरुवाबाट प्रतिवर्ष २६ लाख रुपैयाँ आम्दानी गरेको राईले बताए । ‘गत वर्ष २६ लाख आम्दानी भयो,’ उनले भने, ‘अब यो वर्षको पुस, माघसम्म २६ लाख रुपैयाँ आम्दानी गर्ने लक्ष्य लिएको छु ।’

दिक्तेल रूपाकोट मझुवागढी नगरपालिका–१२ जालपाका किसानले पनि किवी खेती सुरु गरेका छन् । जालपाभीरकुनाका भीमबहादुर राई, रामबहादुर राई, लमर्खुका पवन गुरुङलगायतले किवी खेती सुरु गरेका हुन् । यस्तै नेर्पा, दोर्पा, खार्मी, पाथेकालगायत गाउँका किसानले पनि किवी खेती सुरु गरेको जानकारी दिए ।

साकेला गाउँपालिकाले किवी खेती गर्ने किसानलाई प्रोत्साहन गर्न थालेको छ । व्यावसायिक किवी खेतीका लागि कृषि समूह बनाएको गाउँपालिका अध्यक्ष अर्जुनकुमार खड्काले बताए । उक्त पालिकाको वडा १ च्यानडाँडा, २ रतन्छा, ३ खिदीमा व्यावसायिक किवी खेती सुरु गरिएको हो । यसका लागि गाउँपालिकाले थाक्रा व्यवस्थापनका लागि चार लाख रुपैयाँ बजेट विनियोजन गरेको छ । दिप्रुङ चुइचुम्मा गाउँपालिकाको डाँडागाउँ बोफुल, छितापोखरी, सप्तेश्वरछितापोखरी, टेम्मालगायत गाउँका किसानले पनि किवी खेती सुरु गरेका छन् । कृषि ज्ञानकेन्द्र खोटाङका प्रमुख दिनेशप्रसाद यादवले किवी खेती गर्ने किसान धेरै भए पनि विवरण भने बल्ल लिन सुरु गरिएको बताए ।

प्रकाशित : मंसिर ३, २०७६ ०८:२७
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
×