चोरी पैठारीले नेपाली कपडालाई समस्या

नुमा थाम्सुहाङ

काठमाडौँ — भारतबाट भन्सार छली गरी आयात हुने कपडा तथा कपडाजन्य वस्तुले नेपाली उत्पादनलाई प्रतिस्पर्धा गर्न समस्या भएको उद्योगीहरूले बताएका छन् । नेपाली उत्पादनको माग दिनदिनै बढ्दो रहे पनि भन्सार छलेर ल्याइएका वस्तुसँग प्रतिस्पर्धा गर्न नसकिएको उनीहरूको बुझाइ छ । ‘पहिलेभन्दा कपडाको बजारको माग बढ्दो छ तर उत्पादन दिन सकिरहेका छैनौं,’ ललितपुर लुभू केआर टेक्सटाइलका केशव श्रेष्ठले भने, ‘धागोको कच्चा पदार्थ भारतबाटै आयात हुन्छ, त्यहाँ पाइनेभन्दा ७५ रुपैयाँ महँगो हामीलाई पर्छ । यसले कसरी प्रतिस्पर्धामा जान सक्छौं ?’ भारतमा यसको उत्पादन धेरै छ ।

क्षमतावान् उद्योग छन् । धेरै उत्पादनले लागतमा कमी ल्याउँछ । तर, नेपालमा भने भारतको भन्दा ठीक उल्टो छ । उत्पादन लागत बढी छ । धेरै उद्योगहरू छैनन् । त्यसमाथि भन्सार छली गरेर भारतबाट आयात भएका कपडासँग प्रतिस्पर्धा गर्न समस्या भएको हो ।

श्रेष्ठले २० वर्षदेखि नेपाली ढाकाको कारखाना सञ्चालन गर्दै आएका छन् । उनको कारखानाले महिनामा सुती र पोलिस्टारका ४ हजार किलो धागो खपत गर्छ । धागोको प्रतिकेजी ५ सय रुपैयाँ पर्ने उनी बताउँछन् । अहिले ढाकाको प्रयोगमा विभिन्न प्रयोजनका लागि आउन थालेको छ । ढाका जुत्ता, ब्याग, पर्स, दौरा सुरुवाल, टोपीलगायतमा यसको प्रयोग बढ्दो रहेको उनले सुनाए । ‘महिनामा ३० लाख रुपैयाँ बराबरको कारोबार भइरहेको छ,’ उनले भने, ‘१२ जनाले प्रत्यक्ष रोजगार पाइरहेका छन्, टेक्स्टाइल उद्योगबाट रोजगारको अवसर राम्रो छ ।’

टेक्स्टाइल क्षेत्रमै १५ वर्षदेखि काम गर्दै आएका रवि महर्जनले नेपालमै रोजगार गरेर बस्न सकिने बताए । उनले टेक्स्टाइलमै काम गरेर ३ जहान पालिरहेका छन् । २ वर्ष कतारमा विदेशी जीवन बिताएका उनी भन्छन्, ‘विदेश पनि बसियो तर केही गर्न सकिएन, त्योभन्दा नेपालमै काम गरेर खान सजिलो छ ।’ टेक्स्टाइल उद्योगबाट निस्कने आवाजले बाहिर ध्वनि प्रदूषण गर्छ । यसका लागि छुट्टै औद्योगिक ग्राम बनाए स्थानीयलाई राहत मिल्ने सागर कपडा उद्योगका राजमान श्रेष्ठले बताए । ‘यहाँ धागोलाई कलर गर्नर् े(डाइङ), धागो बेर्ने (र्कोन), बिम बनाउने र कपडा बुन्नका लागि १० वटा मेसिन सञ्चालनमा छन्, जसले धेरै आवाज निकाल्छ,’ उनले भने, ‘स्थानीयले गुनासो गर्छन्, त्यसका लागि औद्योगिक क्षेत्र निर्माणमा आए राम्रो हुन्थ्यो ।’ उनले स्थानीय गार्मेन्टका लागि २० वर्षदेखि सुतीका कपडा तयार पार्दै आएका छन् । महिनामा १५ टन धागोबाट २० हजार मिटर कपडा उत्पादन हुने बताए । प्रतिमिटरको ८० रुपैयाँ पर्ने उनी सुनाउँछन् । ‘बजारको मागअनुसार उत्पादन हुन नसकेका कारण पनि नेपाली कपडाको घटेको छ,’ उनले भने, ‘भारतबाटै धागो किनेर भारतसँगै प्रतिस्पर्धा गर्न धेरै समस्या छ ।’

नेपालमा चार किसिमका धागो उद्योग सञ्चालनमा छन् । सुती, सिन्थेटिक्स, पोलिस्टार र एग्रेलिक धागोका उद्योग सञ्चालनमा रहेका छन् । यसका साथै धागो तथा कपडा गार्मेन्टका गरेर ठूला र साना गरी २ हजारको हाराहारीमा उद्योग सञ्चालनमा रहेको नेपाल धागो उत्पादन संघका अध्यक्ष पवन गोल्यानले बताए । ‘यस क्षेत्रले २ लाखभन्दा बढीलाई प्रत्यक्ष र अप्रत्यक्ष रोजगार दिइरहेको छ ।

नेपालमा अहिलेसम्मकै सबैभन्दा बढी निर्यात हुने वस्तु नै धागो रहेको छ,’ उनले भने, ‘गत वर्ष ८ अर्ब रुपैयाँ बराबरको धागो निर्यात भएको थियो । यो वर्ष अझ बढ्ने अनुमान छ ।’

नेपालबाट सबैभन्दा धेरै निर्यात हुने वस्तु धागो रहे पनि भारतीय खुला सिमानाका कारण भन्सार छली गरी आयात हुने गरेको प्रवृत्तिमाथि उनी जानकार छन् । जसले नेपाली बजारमा परेको प्रभावबारे उनी भन्छन्, ‘कच्चा पदार्थ मात्र भारत तथा थाइल्यान्डबाट आयात हुन्छ । यसमा पनि सुतीको धागो मात्र सबैभन्दा बढी आयात हुनेमा पर्छ । भन्सारमा न्यून बिजकीरणले नेपाली उत्पादनलाई असर परेको हो ।’

उनका अनुसार भन्सारमा न्यून बिजकीरणले गर्दा १ सय रुपैयाँको सामान १०/२० रुपैयाँ पर्छ । अझ गलत विवरणले पनि प्रभाव पार्छ । सुतीमा भन्सार कम छ । त्यसैले सिन्थेटिक्सको धागो सुतीको भनेर आएपछि यसले प्रभाव पार्छ नै । सबैभन्दा पहिले भन्सारमा चोरी पैठारी कम गर्न सरकारले आयातमा कडाइ गर्नुपर्छ । यसका साथै रिटेल पसलमा भ्याट (मूल्य अभिवृद्धि कर) बिल अनिवार्य काट्नुपर्ने बाध्यात्मक अवस्था बनाए चोरीको सामान आफैं निरुत्साहित भएर जान्थ्यो र नेपाली उद्योगीलाई सरकारले राहत दिन सके बजारमा प्रतिस्पर्धामा जान सकिन्छ ।

नेपाली बजारलाई प्रभाव पार्ने भनेको खुला सिमाना रहेको नेपाल कपडा उत्पादक संघका उपाध्यक्ष जितेन्द्र लोहियाले बताए । खुला सिमानालाई व्यवस्थित गर्न सके सुधार आउने उनको बुझाइ छ । यसको अर्को कारण बताउँदै उनले भने, ‘भारत सरकारले भारतीय कपडामा ८ प्रतिशत जीटीएस लगाउँछ । नेपालमा भने १३ प्रतिशत कर लाग्छ । यसले हेर्दा नेपालमा ५ प्रतिशत कपडा महँगो पर्ने देखिन्छ । सरकारले यसमा करमा भारतसँग बराबर गर्नुपर्‍यो कि सहुलियत दिनुपर्‍यो ।’

प्रकाशित : कार्तिक २८, २०७६ ०८:४८
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

धुलाबारीमा अन्तर्राष्ट्रिय वाणिज्य मेला

कान्तिपुर संवाददाता

(काँकडभिट्टा) — झापाको व्यापारिक केन्द्र धुलाबारीमा अन्तर्राष्ट्रिय वाणिज्य महोत्सव हुने भएको छ । पुस ९ देखि १६ सम्म महोत्सव आयोजना गरिने मेची उद्योग वाणिज्य संघ धुलाबारीले बुधबार पत्रकार सम्मेलनमा गरी जनाएको छ ।

महोत्सवमा भारत, बंगलादेश, भुटान र चीनका व्यापारिक स्टलहरू राखिने छन् । छिमेकी राष्ट्रका लगानीकर्ता, उत्पादक, वितरक, निर्यातकर्ताहरूलाई एउटै मञ्चमा भेला गराई सामग्रीहरूको प्रत्यक्ष अवलोकन तथा जानकारी उपलब्ध गराउने उद्देश्यले महोत्सव आयोजना गर्न लागिएको अध्यक्ष ऋषिराज तिम्सिनाले जनाए । उनका अनुसार नेपाली उत्पादक, व्यवसायी र अन्य मुलुकका व्यवसायीहरूबीच बिजनेस टु बिजनेस वार्ता गराइने जनाए ।

यसले नेपाली उत्पादनको वैदेशिक प्रवर्द्धनमा टेवा पुग्ने आशा आयोजकको छ । वाणिज्य संघले यसअघि २०६० र ७० सालमा पूर्वाञ्चलस्तरीय औद्योगिक तथा व्यापार मेला आयोजना गरेको थियो । त्यसबेला पनि बंगलादेश, भारत, चीन र पाकिस्तानका व्यवसायीहरू सहभागी थिए । ‘यस पटक पनि ती देशका व्यवसायी सहभागी बन्ने कुरामा हामी ढुक्क छौं,’ महासचिव ध्रुव कनालले भने ।

महोत्सवमा विदेशका वस्तुहरू र पहाडी जिल्लाका कृषिजन्य र अन्य उत्पादनका करिब २ सय स्टलहरू राखिने महोत्सव आयोजक समितिका अध्यक्ष भूमि पौडेलले जानकारी दिए । उनका अनुसार करिब एक लाख जनाले महोत्सव अवलोकन गर्ने र ५ करोडभन्दा बढीको कारोबार हुने अनुमान गरिएको छ ।

प्रकाशित : कार्तिक २८, २०७६ ०८:४५
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×