स्याउ हेर्न टिकट

आश गुरुङ

(लमजुङ) — अब स्याउ खान मात्रै होइन, हेर्न पनि टिकट लाग्ने भएको छ । हिमाली जिल्ला मनाङको मनाङ ङिस्याङ गाउँपालिका–१ भ्राताङस्थित एग्रो मनाङ प्रालिले यस्तै नियम लागू गरेको छ । आन्तरिक पर्यटकले प्रतिव्यक्ति २ सय र बाह्य पर्यटकले प्रतिव्यक्ति ४ सय रुपैयाँ तिर्नुपर्छ । लमजुङ बेंसीसहरका रवि कायस्थले २ सय रुपैयाँको टिकट काटेर बगानमा फलेको स्याउ हेरेको बताए । टिकट काटेबापत उनले २ वटा स्याउ पनि पाए । ‘२ सय रुपैयाँ तिरें । कुनै मनखत लागेन,’ उनले भने, ‘यति ठूलो स्याउबारी । लोभै लाग्ने दाना । मज्जाले फोटो खिचें । बगान घुमें र फर्किएँ ।’

एग्रोले स्याउबारीमा पर्यटन प्रवर्द्धन टिकट प्रणाली लागू गरेको छ । दक्षिण एसियामै ठूलो दाबी गरिएको एग्रो मनाङको ७ सय ३५ रोपनी जग्गामध्ये ४ सय ५० रोपनीमा स्याउबारी छ । इटली र सर्भियाबाट ल्याएर स्याउ रोपिएको हो । स्याउ हेर्न दिनहुँ पर्यटकको भीड लाग्ने स्याउ फार्मका म्यानेजर पञ्च गुरुङले बताए । ‘विदेशी पर्यटक १०/१५ जना टुट्दैन । स्वदेशी पर्यटक ४०/५० जनाले हेर्छन्,’ उनले भने, ‘पर्यटकलाई स्याउले लोभ्याएको छ । अहिले फल्दै गरेका स्याउभन्दा यो स्याउका बोटहरू फरक र फल्ने तरिका पनि फरक भएकाले पर्यटकको आकर्षण बढेको छ ।’

कीराले नखाएको दाना बोटमा सुन्दर देखिँदा पर्यटक लोभिएको उनले बताए । उनका अनुसार स्याउका दाना एकनासका छन् । स्याउ बारीमा फोहोर गर्न दिइएको छैन । ‘केहीले दिनभरि स्याउबारीमै बिताएर फोटो र भिडियो खिचेर लाने गरेका छन् । केहीले स्याउबारीमै टिकटक बनाएका छन् । आफ्नो इन्स्ट्राग्राममा हालेका छन् । फेसबुक र ट्विटर भरेका छन्,’ उनले भने । एग्रो अध्यक्ष समराज गुरुङका अनुसार स्याउ हेर्न पर्यटकको भीड लाग्न थालेपछि टिकट प्रणालीको व्यवस्था गरिएको हो । टिकट काटेर स्याउबारीमा प्रवेश गरेका पर्यटकलाई उनीहरूको जिज्ञासाअनुसार स्याउ, स्याउ रोप्ने तरिका, हुर्काउने विधि, यसको प्रकार, टिप्ने तरिका, भण्डारण, फार्म हाउस साथै ग्रेडिङ प्रणाली देखाइने गरिएको छ । यसका लागि फार्मले सहयोगी खटाएको छ । ‘जथाभाबी जान थालेपछि टिकटको व्यवस्था गरेका हौं,’ उनले भने ।

गत वर्ष ३ सय ५० टन स्याउ उत्पादन भएको एग्रो बगानमा यस वर्ष ४ सय ५० टन उत्पादन हुने प्रक्षेपण गरिएको छ । हालसम्म ९ ट्रक स्याउ काठमाडौं लगिसकिएको अध्यक्ष गुरुङले बताए । उनका अनुसार गाला जातका सबै स्याउ टिपिसकिएको छ । अहिले फुजी र गोल्डेन जातका स्याउ टिप्ने काम भइरहेको छ । दैनिक औसत ५ हजार किलोका दरले स्याउ टिप्ने काम भएको छ । यसका लागि दैनिक ४५ जना खटिएका छन् । ‘हामी नोभेम्बर महिनामा सबै स्याउ टिपेर सक्छौं । राम्रा दाना छनोट गरी बिक्रीका लागि बजार पठाएका छौं,’ उनले भने, ‘केही साना दाना जुस र चिप्सका लागि राखेका छौं ।’

एग्रोले समुद्री सतहदेखि २ हजार ९ सय मिटर उचाइको भ्राताङमा ‘हाइडेन्सिटी’ प्रविधिमार्फत स्याउ फलाएको हो । स्याउलाई स्टोर गर्न भ्राताङ, बेंसीसहर र काठमाडौंमा कोल्ड स्टोर बनाइएको छ । एग्रोका संस्थापक प्रतिनिधिसभा सांसद पोल्देन छोपाङ गुरुङले इटाली र सर्भियामा २ वर्ष हुर्किसकेको र यहाँ ल्याएपछि रोपेको ६ महिनाबाट स्याउ उत्पादन भएको बताए । उनका अनुसार नासों र चामे गाउँपालिकाका विभिन्न ठाउँमा स्याउ फल्न थालेको छ । एग्रोले माथिल्लो मनाङको तत्कालीन ७ गाविस (हाल मनाङ ङिस्याङ गाउँपालिका) को सगोलमा रहेको जग्गा भाडामा लिएर स्याउ खेती गर्दै आएको छ । स्याउ फार्ममा मात्रै ३० करोड लगानी छ ।

प्रकाशित : कार्तिक १९, २०७६ ११:१९
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

हङकङ छोडी कुखुरापालन

आश गुरुङ

लमजुङ — खानालाउन कुनै समस्या छैन । काठमाडौंमा घर छ । बुबा, आमासहित सपरिवार हङकङमा बस्छन् । बेंसीसहर नगरपालिका–१० खासुरका ३६ बर्षीय रामचन्द्र गुरुङलाई न कार्ड बनाउन मन लाग्यो, न हङकङ बस्न नै । बेंसीसहरको घर विक्री गरेर काठमाडौं गएका उनको परिवार अहिले सबै हङकङमा बस्छन् । दाइ अमेरिकामा छन् । दिदी बेलायत छिन् । उनी भने गाउँ फर्केर लोकल कुखुरा र तरकारी खेतीमा लागेका छन् ।


गाउँबाट बेंसीसहर आउने बाटोमा पर्ने भोटेफाँटमा उनको ९ रोपनी जग्गा छ । बेंसीसहरका होमप्रसाद गुरुङ र भोंजेका हीरा गुरुङलाई साथ लिएर उनले व्यावसायिक कुखुरापालन तथा तरकारी खेती गरेका हुन् । करिब २० लाख रुपैयाँ लगानी रहेको लमजुङ पोल्ट्री एन्ड कृषि फार्म सञ्चालन गर्न उनीहरूले ऋण लिएका छैनन् । कृषि ज्ञान केन्द्रको सहयोगमा ३ वटा टनेलमा प्लास्टिक छ । हाते ट्याक्टर अनुदानमा पाएका छन् । सबै रकम तीन जनाले उठाएर लगानी गरेका हुन् । आफ्नै जग्गा भएकाले भाडा तिर्नुपर्दैन ।

दसैं र तिहारको समयमा मात्रै उनले ३ सय कुखुरा बिक्री गरे । लोकल कुखुरा ४ महिनामा हुर्किने उनले सुनाए । हुर्केर बिक्री गर्ने बेला २ देखि अढाई किलोसम्म हुन्छ । एक किलोको ७ सय रुपैयाँ पर्छ । अहिले बिक्री हुने बेलाका करिब १ सय कुखुरा छन् । हुर्कंदै गरेका करिब ३ सय कुखुरा छन् । उनले प्रत्येक महिना ३ सय लोकल कुखुराका चल्ला राख्ने गरेका छन् । दुईवटा टनेलमा गोलभेंडा फलेको छ । एउटा टनेलमा लहरामा फल्ने काँक्रो लटरम्मै छ । गोलभेंडा ८० रुपैयाँ र काँक्रो ५० रुपैयाँ किलोमा बिक्री हुन्छ । काउली रोपेर फल्न लागेको छ । आलु साथै सागपात खेती गरिएको छ । केही जग्गा खनजोत गरेर राखिएको छ । ‘म एक्लै खटिएर गरिराखेको छु । काम गर्ने मान्छे नपाएर हैरान छु,’ उनले भने । उनका अनुसार होमप्रसादले बजार व्यवस्थापन हेर्छन । हीराको गाउँमा आफ्नै ४० रोपनीमा अलैंची खेती गरिएकाले त्यहाँ जाने आउने गर्छन् ।

बेंसीसहरको भूपू सैनिक आवासीय माविमा १२ कक्षा पास गरेपछि काठमाडौं गएका उनी धेरैपटक हङकङ आउजाउ गरे । ‘पढ्ने थिएँ । आँखा अलि कमजोर छ । अन्य काम गर्न भने मज्जाले सकिन्छ,’ उनले भने, ‘हङकङमा गएर पनि काम गर्ने नै हो । बरु आफ्नै जन्मभूमिमा पसिना बगाउनु बेस लाग्यो ।’ अहिले औसत मासिक कमाई ३ लाख रुपैयाँ बढी हुने उनले सुनाए । खर्चमात्रै आधाभन्दा बढी हुन्छ । उनले पालेको लोकल कुखुरा घलेगाउँदेखि भुजुङसम्म पुग्छ । मनाङ र तनहुँमा समेत खपत हुन्छ । ‘अहिले पुग नपुग १ सय जति कुखुरा बिक्री गर्न मिल्नेछ,’ उनले भने, ‘हुर्किंदै गरेको बिक्री गर्न मिल्ने नभएसम्म राख्नु पर्‍यो । धेरै त बेंसीसहरकै होटल व्यवसायीले लान्छन् ।’ ३ वर्षअघि १२ लाख लगानी गरी व्यवसाय थाल्दा ब्रोइलर कुखुरा पालेका थिए । गत वर्षदेखि मात्रै उनले लोकल कुखुरा पाल्न सुरु गरेका हुन् । खोरअगाडि कुखुरा चर्ने ठाउँ बनाएका छन् ।

प्रकाशित : कार्तिक १७, २०७६ १०:०८
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT