उद्योग बन्द, निर्यात सुस्त

सुवास बिडारी

मकवानपुर — देशकै ठूलो क्षेत्रफलमा फैलिएको हेटौंडा औद्योगिक क्षेत्रभित्रका उद्योगहरू धमाधम बन्द भएपछि निर्यात व्यापारमा कमी आएको छ । दस वर्षअघिको तुलनामा दर्जनाैं निर्यातजन्य उद्योग बन्द भइसकेका छन् ।

प्रदेश ३ को राजधानी हेटौंडा बजार । तस्बिर : कान्तिपुर

भएका केही ठूला उद्योगहरू पनि थिलोथिलो अवस्थामा छन् । भारतीय तथा तेस्रो मुलुकका उद्योगहरूसँग प्रतिस्पर्धा गर्न सकिरहेका छैनन् ।

औद्योगिक क्षेत्रभित्र रहेको महाशक्ति सोप लामो समय बन्द भयो । करिब ६ महिनाअघिदेखि पुन: उत्पादन थाले पनि भारत तथा तेस्रो मुलुकमा निर्यात भने गर्न सकेको छैन । युनिलिभर नेपाल, एसियन पेन्टस, एन्टार्टिक बिस्कुटजस्ता बहुराष्ट्रिय उद्योगले पनि करिब पाँच वर्षदेखि आफ्नो उत्पादन निर्यात नगरी नेपालमा मात्रै व्यापार सीमित राखेका छन् । गोर्खा लाहारी प्रालिले पनि एक वर्षदेखि आफ्नो उत्पादन भारत निकासी बन्दगरेको छ ।

बर्सेनि करोडौंको उत्पादन निकासी गर्ने बहुराष्ट्रिय कम्पनी कोलगेट पाल्मोलाइभ नेपाल प्रालि, एभरेस्ट मिनरल प्रोडक्ट, मकवानपुर इन्जिनियरिङजस्ता उद्योगहरू बन्द भइसकेका छन् । यस्तै एभरेस्ट पोलिमर्स, एभरेस्ट भिनाइल, रिज्वाइन क्वालिटी फुड, एसिएन लेदर आर्टस एन्ड टानिङ जस्ता उद्योगहरू पनि केही वर्षअघिदेखि अस्तित्वमा छैनन् ।

दशकअघिको तुलनामा मकवानपुरको निर्यात व्यापारमा झन्डै ७७ प्रतिशतले गिरावट आएको मकवानपुर उद्योग वाणिज्य संघको तथ्यांकमा उल्लेख छ । आव ०६५/६६ मा मकवानपुरबाट २८ वटा उद्योगले भारत तथा तेस्रो मुलुकमा आफ्नो उत्पादन निकासी गरेकामा आव ०७५/७६ सम्म आइपुग्दा ४ वटा मात्र उद्योगले निर्यात गरेका छन् ।

संघको तथ्यांकअनुसार आव ०६५/६६ मा मकवानपुरबाट १ अर्ब २७ करोड १५ लाख ६५ हजार रुपैयाँको उत्पादन भारत तथा तेस्रो मुलुकमा निकासी भएकामा ०७५/७६ सम्म आइपुग्दा २८ करोड ३४ लाख ७६ हजारमा झरेको छ ।

दशकअघि मकवानपुरका क्रसरजन्य सामग्री निकासीबाट पनि निर्यात व्यापारमा टेवा पुगेको थियो । सरकारले क्रसरजन्य उत्पादन भारतलगायत तेस्रो मुलुकमा निकासी गर्न बन्द गरेसँगै निर्यात व्यापारमा भारी गिरावट आएको संघका अध्यक्ष कृष्ण कटुवालले जानकारी दिए ।

कटुवालका अनुसार गत वर्ष चारवटा उद्योगले मात्र भारतमाआफ्ना उत्पादन निकासी गरेका छन् । सीएसआई नेपाल प्रालिले बोतलको बिर्को करिब २५ करोड १५ लाख २२ हजार रुपैयाँका, नेपाल इकरात इन्जिनियरिङले ३ करोड ७ लाख ४४ हजार रुपैयाँको ट्रान्सफरमर, टेन माइक्रोन्स नेपाल प्रालिले पनि ११ लाख ७० हजारको तथा एमएम पोलिमर्सले ३८ हजार रुपैयाँको सामान मात्र भारत निर्यात गरेको छ । ठूला विदेशी उद्योगहरूसँग प्रतिस्पर्धा गर्न नसकेकै कारण नेपालको औद्योगिक उत्पादनको निकासी घटेको उद्योग संघ हेटौंडाका अध्यक्ष नवराज अर्यालको भनाइ छ ।

प्रकाशित : भाद्र ५, २०७६ ०७:५६
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

चाडपर्वसँगै मिसावट र महँगी बढ्यो

मोहन बुढाऐर

धनगढी — सुदूरपश्चिमेलीको चाडपर्व भदौ १ को ओल्के संक्रान्तिदेखि सुरु भइसकेको छ । दसैं र तिहारजस्तै ठूलो पर्वका रूपमा लिइने गौरा पर्वको रौनक पनि सुरु भइसकेको छ । मंगलबारदेखि नै सुदूरका गाउँबस्ती सहर बजार जताततै गौराको चहलपहल देखिन थालेको छ ।

घर बाहिर कमाउन गएका सुदूरपश्चिमेलीहरू घर फर्कन थालेका छन् । गौरालगायतको चाडबाड मनाउन जोहो गरेको पैसाले स्थानीय बजारमा किनमेल गर्दा महँगी भने हवात्तै बढेको छ । यतिबेला नयाँ लुगा सिलाउने, खाद्यान्न किन्ने, मिठो पक्वान्न बनाउन सुरु भएको छ । सँगै विभिन्न स्थानमा मेला र जात्राको चहलपहल पनि सुरु भएको छ ।

‘सुदूरपश्चिम प्रदेशको प्रमुख व्यापारिक सहर धनगढीबाटै खाद्यान्न र अन्य मालसामानको आपूर्ति हुने गरेको छ,’ राष्ट्रिय उपभोक्ता मञ्चका अध्यक्ष हरि रेग्मीले भने, ‘चाडबाडकै अवसर पारेर व्यवसायीद्वारा खाद्य तथा अन्य वस्तुमा उपभोक्ता ठगिने गरेका छन् ।’ उनकाअनुसार खाद्यवस्तुमा मिसावट, नापतौलमा बदमासी र म्याद गुज्रेका वस्तुको बिक्री बढ्ने गरेको छ । त्यसैले यतिखेर बजार अनुगमनमा सरोकार निकायहरूको ध्यान पुग्न जरुरी रहेको उनको भनाइ छ ।

उनले सरकारका विषयगत नियमनकारी निकायहरूले बजार अनुगमनको कुनै प्रभावकारी काम देखाउन नसकेको आरोप लगाए । ‘नियमनकारी निकाय नै प्रभावकारी भएनन्,’ रेग्मीले भने, ‘उपभोक्ताहरूले अखाद्य वस्तु खानुपरेको छ । झन् चाडबाड सुरु भएको बेला बजारमा लुट चलिरहेको हुन्छ । त्यसलाइ नियन्त्रण गर्नु परेन ?’ उनी जिल्ला प्रशासनको नेतृत्वमा सरोकार पक्ष सबैको संयुक्त अनगमन हुनुपर्ने बताउँछन् ।

खाद्य पसलमा ४० प्रतिशत मिसावट र म्याद गुज्रिएका वस्तु भेटिने गरेको धनगढीका वीरबहादुर महराले बताए । ‘धनगढी मुख्य बजारका भित्री खाद्य तथा खुद्रा पसलमा अनुगमन गर्नुहोस्,’ उनले भने, ‘आधा सामान गुणस्तहीन भेटिनेछन् ।’ उनका अनुसार दाल, तेल, घिउमा धेरैनै मिसावट छ । म्याद गुज्रेका चिसो पेय पदार्थ, ड्राइफुड बिस्कुट चाउचाउलगायतका वस्तुहरू रहेका छन् । चामल र पिठोमा पनि र ढुसी परेको पाइने गरेको उनले जानकारी दिए ।

बजार अनुगमन तथा नियमन गर्ने निकाय खाद्य प्रविधि तथा गुण नियन्त्रण, वाणिज्य र नापतौल कार्यालयको प्रभावकारिता नभएको महराको भनाइ छ । उनले उक्त निकायले व्यवसायीलाई अनुगमनका नाममा तर्साएर पैसा मात्रै असुल्ने गरेको आरोपसमेत लगाए ।
‘विषयगत कार्यालयका वार्षिक क्यालेन्डरअनुसार अनुगमन भए होलान्,’ उनले भने, ‘ती अनुगमन देखावटी मात्रै सावित भएका छन् ।’

खाद्य प्रविधि तथा गुण नियन्त्रण कार्यालयका खाद्य निरीक्षक दीपक कुँवरले बजार अनुगमन भइरहेको बताए ।उनले गएको आर्थिक वर्षमा १६७ पटक सुदूरपश्चिम प्रदेशका विभिन्न बजार अनुगमन गरिएको बताए । ‘अनुगमनका क्रममा १४ सय २९ वस्तुको नमुना परीक्षण भएको छ,’ उनले भने ।

प्रकाशित : भाद्र ५, २०७६ ०७:५४
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्