दशकपछि विमानस्थल बन्ने आशा

विप्लव भट्टराई

इलाम — निर्माण थालिएको दशकपछि सदरमुकामस्थित फाल्गुनन्द विमानस्थलमा नियमित उडान हुने सम्भावना बढेको छ । पछिल्लो समय धावनमार्गलाई कालोपत्रे गर्नेलगायतका आवश्यक काम थालिएकाले ढिलै भए पनि निर्माण कार्य पूरा हुने स्थानीयमा आशा पलाएको हो । 

अघिल्लो वर्ष नै परीक्षण उडान सफल भएको विमानस्थलका लागि यो वर्ष साढे नौ करोड रुपैयाँ विनियोजन भएको हो । १५ महिनाको ठेक्का पाएको आशिष आशीर्वाद स्वामीनारायण जेभीले समयमा काम गर्ने प्रतिबद्धता जनाएको छ । ‘एक महिनाअघिदेखि नै काम थालेर तीव्रता दिइएको छ,’ कम्पनीका प्रतिनिधि मनोज बुढाथोकीले भने, ‘अर्को वर्षको दसंै अगावै निर्माण पूरा गरेर सञ्चालन गर्ने अवस्थामा पुर्‍याउनेछौं ।’

१८ सिटसम्म क्षमता भएको विमान उड्न र बस्न सक्ने गरी विमानस्थलको काम अघि बढाइएको छ । अहिले ६७० मिटर लम्बाइ र २० मिटर चौडाइ भएको कालोपत्रे धावन मार्ग बन्नेछ । ‘पहिलो चरणमा टर्मिनल भवनलगायतका पूर्वाधार अस्थायी रूपमा नै सञ्चालन हुन्छन्,’ अयोजना प्रमुख विनायक भट्टराईले भने, ‘आवश्यकता र यसको सञ्चालनको अवस्था हेरेर थप पूर्वाधार विकास हुँदै जानेछ ।’

२०६८ मा तत्कालीन प्रधानमन्त्री झलनाथ खनालले शिलान्यास गरेको एयरपोर्ट २०७० सालबाट प्राधिकरणले काम अघि बढाएको थियो । पहिलो चरणमा डाँडा सम्याउने काम भएको थियो । त्यसपछि नाली काट्ने र ग्याबिन लगाउने कामका लागि कम मात्र बजेट आएकाले निर्माणमा ढिलाइ भएको हो ।

नगरपालिकासहित जिल्लाका विभिन्न सरोकारवालाले रकम संकलन गरेर ३२६ रोपनी जमिनमा विमानस्थल निर्माण सुरु भएको हो । सुुरुमा ७ करोडको लागतमा धावनमार्ग विस्तार कार्य सम्पन्न भएको थियो । साथै ढल व्यवस्थापन र एक्सेस रोडको काम भएको थियो ।

विमानस्थल निर्माण क्षेत्र सुकिलुम्बा १ हजार १ सय ५० मिटर उचाइमा अवस्थित छ । सुकिलुम्बा सदरमुकाम इलाम बजारबाट ६ किलोमिटर दक्षिणमा छ ।

३० घर जोखिममा
निर्माणाधीन विमानस्थलका कारण आसपासको सिंगो बस्ती नै जोखिममा रहेको छ । विमानस्थलको ढल व्यवस्थापन राम्रो हुन नसक्दा त्यसतलको गाउँ जोखिममा परेको हो । ‘विमानस्थल निर्माणकार्यलाई छिटो सम्पन्न गर्न र जोखिम घटाउन सम्बन्धित मन्त्रालयमा माग गरेका छौं,’ जिल्ला समन्वय समितिका प्रमुख गणेश बरालले भने, ‘३० परिवार जति विस्थापनको खतरामा पुगेका छन् ।’

मैदान सम्याउन थालेदेखि नै बर्खायाममा त्यस तलका गाउँमा जोखिम बढदै गएको हो । कति परिवारको जमिन नष्ट भएको छ भने कतिपयको घर नै जोखिममा छ । स्थानीयले जोखिम बढदै गएको भन्दै कडा आपत्ति जनाएपछि नियन्त्रणको प्रयास पनि नभएको भने होइन ।

अहिलेसम्म विमानस्थलको पानीलाई व्यवस्थापन गर्न ८ करोड रुपैयाँको लागतमा माईखोलासम्म नै ढल व्यवस्थापन कार्य भएको छ । यसले मात्र समस्या हल नभएको स्थानीयको भनाइ छ । बस्ती जोखिममा परेको भन्दै स्थानीयवासीले दीर्घकालीन रूपमा पानीको व्यवस्थापन गर्न माग गरेका हुन् । बर्खायाममा गाउँको सिरानमा रहेको निर्माणाधीन विमानस्थलमा भेलिएको पानीका कारण भलबाढी चल्दा बस्ती र खेतीयोग्य जमिनलाई असर पुर्‍याउँदै आएको हो ।

माईखोलादेखि पहिरोको जोखिम कम गर्न आठवटा क्यास्केड र नाली निर्माण भएको छ । मन्त्री भट्टराईले क्षतिको यथार्थ विवरण र निराकरणको उपायबारे अध्ययन गरेर रिपोर्ट पेस गर्न आयोजना प्रमुखलाई निर्देशन दिएका छन् ।

मन्त्री भट्टराईद्वारा निरीक्षण
इलाममा निर्माणाधीन विमानस्थल सम्पन्न गर्न ढिलाइ भएको भन्ने स्थानीयको गुनासो बढेपछि संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयनमन्त्री योगेश भट्टराईले यसको अनुगमन गरेका छन् । गृह जिल्ला ताप्लेजुङ जानेक्रममा मन्त्री भट्टराईले विमानस्थल निर्माणको विषयमा जानकारी लिए । उनले यसको सम्भावना र देखिएका चुनौती समाधान गर्ने प्रतिबद्धता जनाए ।

मेची पहाडको सिंगो विकास र पर्यटन गतिविधि बढाउन विमानस्थल आवश्यक रहेको भन्दै समयमा निर्माण पूरा गरेर सञ्चालन हुने उनको भनाइ थियो । ‘यो विमानस्थललाई छिटो सञ्चालनमा ल्याउन आवश्यक भइसकेको छ,’ उनले भने, ‘निर्माण कम्पनीले काम राम्रो गरे बजेट पठाउन कुनै ढिलाइ हुने छैन ।’

मन्त्री भट्टराईले मुलुकका कतिपय विमानस्थललाई वैकल्पिक प्रयोग गर्नेतर्फ पनि आफू लागेको बताए । ‘दिनमा एउटा विमान चल्ने अनि अरूबेला सुनसान हुने अवस्थालाई हटाउन वैकल्पिक प्रयोगका बारे पनि गृहकार्य भइरहेको छ,’ उनले भने, ‘इलाम र दाङ विमानस्थललालाई पाइलट ट्रेनिङ सेन्टरको रूपमा विकास गर्ने सोच हो ।’

विदेशमा पाइलट पढदा ५० लाखभन्दा धेरै खर्च हुने बताउँदै उनले यहीँ अध्ययन गर्ने वातावरण भए ३० लाखसम्ममा कोर्स पूरा हुने बताए । नेपालमा ट्रेनिङ सेन्टर भए भारतसहित अन्य मुलुकबाट पनि विद्यार्थी आउने सक्ने उनको भनाइ थियो । विमानस्थललाई राम्रोसँग सञ्चालन गर्न स्थानीयको भूमिका पनि उत्तिकै प्रभावकारी हुनुपर्नेमा जोड दिए ।

प्रकाशित : भाद्र ५, २०७६ ०७:५४
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

रक्सौल नाका अवरुद्ध 

भूषण यादव

वीरगन्ज — भारतीय सवारी साधन प्रवेशमा कठिनाइ भएको भन्दै सीमावर्ती भारतीय बजार रक्सौलका बासिन्दाले बुधबार वीरगन्ज–रक्सौल नाका ठप्प पारेका छन् । उनीहरूले वीरगन्ज–रक्सौल जोड्ने मितेरी पुलमा सवारी साधन तेस्र्याएर आवागमन ठप्प पारेका थिए ।


प्रवेशाज्ञा नहुँदा प्रहरी प्रशासनले सवारी नै सिज गर्ने गरेको उनीहरूको आरोप छ । मंगलबार मात्र भन्सार राजस्व गस्ती प्रहरीले ४ वटा भारतीय नम्बरको मोटरसाइकल नियन्त्रणमा लिएर भन्सारमा बुझाएको थियो ।

‘जरुरी काम परेकाले बिनाइन्ट्री हतारमा वीरगन्ज गएको थिएँ,’ रक्सौल अहिरवा टोला निवासी विपुल यादवले भने, ‘उताबाट फर्किंदा सशस्त्र प्रहरीले भन्सार अगाडि रोकेर चेकजाँच गर्ने क्रममा नियन्त्रणमा लिएका थिए ।’ जरिवाना गरी छाड्ने प्रावधान हुँदाहुँदै मोटरसाइकल ‘सिज’ गरेको उनको गुनासो छ ।

कोढीआर चौक निवासी निरज कुसवाहाको मोटरसाइकलसमेत मंगलबार भन्सार गस्ती प्रहरीले नियन्त्रणमा लिएको थियो । कुसवाहाका अनुसार बिहान करिब ५ बजे उनी वीरगन्जको एक निजी अस्पतालमा बिरामी लिएर आएका थिए । ‘भन्सारमा सवारी इन्ट्री बिहान ७ बजे मात्र खुल्छ,’ उनले भने, ‘इमरजेन्सी परेकाले बिनाइन्ट्री नै ५ बजे प्रवेश गरें, फर्किदा प्रहरीले नियन्त्रणमा लियो ।
जरिवाना गरेर छाड्नुपर्नेमा गाडी नै सिज गरेका छन् ।’ भारतीय नम्बरका एम्बुलेन्स चालकले समेत इन्ट्रीमा कठिनाइ भएको गुनासो गरेका छन् ।

एम्बुलेन्स चालक मुस्तफा अन्सारीले इन्ट्रीको ढिलाइका कारण केही दिन अगाडि भन्सार अगाडि एक बिरामीको एम्बुलेन्सभित्रै मृत्यु भएको जनाए । ‘अहिले इन्ट्री कम्प्युटरमार्फत प्रिन्ट भएर आउँछ,’ उनले भने, ‘त्यसपछि त्यसमा हस्ताक्षर गर्ने कर्मचारी खोज्नुपर्छ, कहिलेकाहीँ कर्मचारी खोज्न आधा घण्टा लाग्छ ।’ एम्बुलेन्सले बिरामी बोक्ने भएकाले नजिकैको अस्पतालसम्म बिनाइन्ट्री नै प्रवेश पाउनुपर्ने एम्बुलेन्स चालकको माग छ । इन्ट्री र भन्सारको कागज चेकजाँच गर्ने क्रममा सशस्त्र प्रहरीले दुव्र्यवहारसमेत गर्ने गरेको उनीहरूको आरोप छ ।

वीरगन्ज भन्सार कार्यालयले हातले गर्दै आएको इन्ट्री अहिले कम्प्युटरमार्फत गर्दै आएको छ । नियम परिवर्तन भएकाले इन्ट्रीमा कम्तीमा एक घण्टा लाइन लाग्नुपर्ने समस्या रहेको भारतीयको गुनासो छ । ‘नेपाली गाडीहरू नजिकैको बजारमा बिनाइन्ट्री सजिलै ओहोरदोहोर गर्छन्,’ रक्सौलका सन्नी गुप्ताले भने, ‘हामीलाई त इन्ट्री गर्दा पनि समस्या छ ।’ नेपालमा गाडी राखेर भन्सार इन्ट्री गराउने प्रवृत्ति बढेको पाइएपछि भन्सारले कम्प्युटर इन्ट्रीको सुरुवातगरेको हो ।

नेपालका सीमावर्ती क्षेत्रमा भारतीय गाडीको प्रयोग बढदो छ । इन्ट्रीमा नजिकैको बजारसम्म पुगी एकदिनमै फर्किंदा भन्सार महसुल नलाग्ने प्रावधान छ । नेपालभित्र बस्नुपरेमा चारचक्के गाडीले एकदिनको ५ सय रुपैयाँ र मोटरसाइकलले १५० रुपैयाँ राजस्व बुझाई अस्थायी पैठारी प्रज्ञापनपत्र लिनुपर्छ । कतिपयले नेपालमै गाडी राखेर कर्मचारीको मिलेमतोमा इन्ट्री लिँदै आएका थिए ।

पछिल्लो समय भन्सार र प्रहरीले भन्सार इन्ट्रीमा कडाइ गरेपछि करिब एक सय चारचक्के गाडीहरू भन्सार अगाडिको सडकमा पार्किङ गर्ने गरिएको छ । ‘विगतमा ती गाडी वीरगन्जमै राखिन्थे,’ भन्सारका एक कर्मचारीले भने, ‘बिना गाडी इन्ट्री नपाउने भएपछि गाडी बाध्य भएर वीरगन्ज बाहिर राख्नुपरेको हो ।’ पर्सा प्रहरीले कागजात नभएका १३ वटा चारचक्के गाडी नियन्त्रणमा लिएर भन्सार र राजस्व विभाग बुझाएको छ । वीरगन्ज भन्सारका प्रवक्ता मनीष महतोले भारतीय गाडी इन्ट्री छिटोछरितो गर्नकै लागि कम्प्युटरमार्फत इन्ट्री सुरु गरिएको जनाए ।

‘कम्प्युटरमा एकपटक गाडी नम्बर, च्याचिस र इन्जिन नम्बर इन्ट्री गरेपछि पटकपटक इन्ट्री गर्नुपर्दैन,’ उनले भने, ‘सुरुमा केही झन्झटिलो देखिएको मात्र हो, केही दिनमै सहज भइहाल्छ ।’ नाका अवरोध हटाउन भन्सारका कर्मचारीले बिहानैदेखि रक्सौल कस्टमका समकक्षीसँग छलफल गरे पनि साँझ साढे ५ बजे मात्र नाका सुचारु भएको थियो ।

प्रकाशित : भाद्र ५, २०७६ ०७:५२
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्