सम्पदा पुनर्निर्माणमा २ अर्ब १२ करोड

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — पुरातात्त्विक तथा सांस्कृतिक सम्पदा पुनर्निर्माणमा २ अर्ब १२ करोड ६२ लाख खर्च भएको छ । राष्ट्रिय पुनर्निर्माण प्राधिकरणका अनुसार ३८० सम्पदाको निर्माण सम्पन्न भइसकेको छ । यो वर्ष थप १५० सम्पदाको पुनर्निर्माण हुनेछ । भूकम्पले क्षति पुर्‍याएपछि सम्पदाहरूको पुनर्निर्माण गरिएको हो । 

नुवाकोटको भूकम्पले भत्काएको लिच्छविकालीन भैरवी मन्दिर पुनर्निर्माणमा गरिँदै । तस्बिर : कृष्ण/कान्तिपुर

पुनर्निर्माण सम्पन्न पुरातात्त्विक सम्पदामध्ये विश्व सम्पदामा सूचीकृत ९६ वटा छन् । पुनर्निर्माण सम्पन्न सम्पदामा हनुमानढोका दरबार क्षेत्रका गद्दी बैठक, नाट्येश्वर मन्दिर, कृष्ण मन्दिर, नगरा घर, प्रताप मल्लको सालिक पुनःस्थापना तथा तलेजु मन्दिर रहेका छन् । भक्तपुर दरबार क्षेत्रका खौमा गेट, सिद्धिलक्ष्मी मन्दिर, नारायण मन्दिर, शंकरनारायणलगायतको पुनर्निर्माण सम्पन्न भएको छ ।

प्राधिकरणका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत सुशील ज्ञवालीले निजी आवास पुनर्निर्माणको कार्य धेरै अघि बढिसकेको हुँदा पुरातात्त्विक तथा सांस्कृतिक सम्पदाको पुनर्निर्माणलाई विशेष प्राथमिकता दिइएको बताए । पुरातत्त्व विभागका निमित्त महानिर्देशक दामोदर गौतमले चालु आर्थिक वर्षभित्र १५० सम्पदाको पुनर्निर्माण गरिनेछ ।

पुनर्निर्माण भइरहेका मुख्य सम्पदाहरूमा रानीपोखरी, धरहरा, वसन्तपुरस्थित काष्ठमण्डप तथा नौतले दरबार, रातो मछिन्द्रनाथको मन्दिर, नुवाकोटस्थित सात तले दरबारलगायत छन् । पुरातात्त्विक सम्पदाको पुनर्निर्माणमा नेपाल सरकारको स्रोतको अतिरिक्त विभिन्न राष्ट्रले पनि सहयोग गरेका छन् ।

भूकम्पबाट ८९१ वटा पुरातात्त्विक एवं सांस्कृतिक महत्त्वका सम्पदामा क्षति पुगेको थियो । तीमध्ये ७ सय ५३ वटा भूकम्पबाट अति प्रभावित १४ जिल्लाका छन् । त्यस्तै भूकम्प प्रभावित १७ जिल्लाका १ सय ३८ वटा सम्पदा रहेका छन् ।

प्रकाशित : श्रावण २४, २०७६ ०८:५३
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

रेलको नाम के राख्ने ?

विमल खतिवडा

काठमाडौँ — भारतको जयनगर–जनकपुरअन्तर्गत कुर्था खण्डमा चार महिनाभित्र रेल चलाउने गरी काम भइरहेको छ । उक्त स्थानमा गुड्ने दुई सेट रेलको अहिले भारतमा निर्माण हुँदै छन् । 


चाँडो निर्माण सक्नका लागि रेल विभागले ताकेता गरिरहेको छ । रेल गुड्ने ठाउँ तयार भयो । रेल सेट बन्दै छ । रेलको नाम के राख्ने भन्नेबारे पनि चर्चा चल्न थालेको छ । एउटा रेलको नाम ‘जानकी’ राख्ने कुरा भए पनि अर्को रेलको नाम के राख्ने ? सामाजिक सञ्जालमा यसको चर्चा चल्दै आएको छ । मन्त्रालय र विभागबीच पनि अनौपचारिक रूपमा यसबारे छलफल भइरहेको छ ।

‘रेल आएपछि के नाम राख्ने भनेर भौतिक पूर्वाधार तथा यातायातमन्त्री रघुवीर महासेठ र मेरो सामान्य छलफल भएको हो,’ रेल विभागका महानिर्देशक बलराम मिश्रले भने, ‘रेल आएपछि राष्ट्रिय नाम नै राखिनेछ,जसले देशको पहिचान झल्काउनेछ ।’ दुईवटा ट्रेन सेट आउने र दुवैको नाम अलगअलग हुनेछ ।

‘के राख्ने भन्दा जनकपुरमा चल्ने भएकाले एउटाको नाम ‘जानकी’ राख्दा उपयुक्त होला भन्ने हो,’ उनले भने, ‘यसमा मन्त्री सकारात्मक हुनुहुन्छ, अर्कोको नाम पशुपति, सगरमाथा, बुद्ध, लुम्बिनीमध्ये कुनै एउटा राखिनेछ ।’ यसरी चर्चामा आएका सबै नाम उपयुक्त भएको उनले दाबी गरे । ‘यीभन्दा बढी नेपालका चिनारी दिने नाम के हुन सक्लान् ?’ उनले भने, ‘यही नाम राख्ने भनेर निर्णय भइसकेको छैन, छलफलकै क्रममा छ ।’ पेन्टिङ गर्ने समयमा रेलको नाम राखिनेछ ।

‘जयनगरदेखि कुर्थासम्म पहिलो लटमा रेल चल्नेछ, त्यसपछि कुर्थादेखि बिजलपुरासम्म पुग्नेछ,’ उनले भने, ‘३४ किमि क्षेत्रको कुर्थासम्म काम सकिसकेको छ, यसको परीक्षणसमेत गरिसकेका छौं ।’ कुर्थादेखि बिजलपुरासम्म रेल लिक बिछ्याउन बाँकी छ । वर्षातले समस्या भएको छ । ‘कुर्थादेखि बिजलपुरासम्म १७ किमि छ,’ उनले भने, ‘यो क्षेत्रमा बढीमा फागुनसम्ममा रेल गुड्नेछ ।’ बिजलपुरादेखि बर्दिबाससम्म रेल गुड्न भने समय लाग्नेछ । जयनगरबाट बर्दिबाससम्म ६९ किमिको रेल्वे नेटवर्क बन्नेछ ।

‘यो क्षेत्रमा जग्गा अधिग्रहणको काम हुँदै छ,’ उनलेभने, ‘रेल गुड्न अझै १/२ वर्ष लाग्न सक्छ ।’ भारतीय कम्पनीले बढीमा चार महिनाभित्र ट्रेन सेट बनाएर दिने कुरा भएको उनले बताए । ‘सेट आउने बित्तिकै रेल चल्नेछ,’ उनले भने, ‘खरिदका लागि कुल ८४ करोड ६५ लाखमध्ये २० प्रतिशत रकम हामीले दिइसकेका छौं ।’ बाँकी रकम ट्रेन सेट आएपछि दिने उनले बताए । दुई सेट रेल खरिदका लागि रेल विभाग र भारतको कोंकण रेलवेज कर्पोरेसन लिमिटेडबीच करिब २ महिनाअघि सम्झौता भएको थियो । रेलको एक सेटमा पाँचवटा डिब्बा रहनेछन् । ती डिब्बामा एकपटकमा करिब १३ सय यात्रु अटाउनेछन् ।

यता जोगबनी–विराटनगरमा पनि १८ किमि क्षेत्रमा रेलमार्ग निर्माण हुँदै छ । जसमध्ये १० किमि क्षेत्रमा रेलमार्ग निर्माण भइसकेको छ । ‘केही जग्गाको काम बाँकी छ, वर्षातपछि यो काम पनि सकिनेछ,’ उनले भने, ‘१८ किमि पूरा हुन एक/डेढ वर्ष लाग्ने अनुमान गरेका छौं ।’ दुवै ठाउँको रेलमार्ग भारत सरकारले निर्माण गरिरहेको छ । भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात मन्त्रालयका सचिव देवेन्द्र कार्कीले पहिलो चरणमा जयनगरदेखि कुर्थासम्म रेल चल्ने भएकाले उक्त स्थानमा निर्माणको काम तीव्र रूपमा भइरहेको बताए ।

प्रकाशित : श्रावण २४, २०७६ ०८:५२
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्